Dùng bến lậu để chở đất xuống tàu
Thời gian vừa qua, tỉnh Bắc Ninh phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt đất san lấp mặt bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thi công và gây nguy cơ chậm tiến độ nhiều dự án trên địa bàn. Chính vì thế, tỉnh Bắc Ninh đã ban hành các giải pháp, trong đó có việc liên tục cấp mới nhiều giấy phép khai thác khoáng sản nhóm IV (đất san lấp) để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Mỏ đất thôn An Sơn hoạt động suốt ngày đêm với số lượng phương tiện khai thác, vận chuyển lớn. Ảnh: Phạm Thiệu.
Riêng trong tháng 6/2025, UBND tỉnh Bắc Ninh (trước sáp nhập là tỉnh Bắc Giang) đã cấp mới 3 mỏ đất gồm: mỏ đất thôn Bãi Cả, xã Lục Sơn cho Công ty TNHH BĐS Thành Nam; mỏ đất thôn Dốc Lỉnh, xã Nghĩa Phương cho Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng 68 Trường Sinh; mỏ đất thôn An Sơn, xã Nghĩa Phương cho Công ty TNHH Khai thác khoáng sản Hoàng Hà. Tất cả mỏ đất này chủ yếu phục vụ các công trình giao thông trên địa bàn huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang (cũ) và các công trình dự án sử dụng ngân sách nhà nước, công trình khắc phục thiên tai, công trình phúc lợi thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (cũ).
Ấy thế nhưng, sau nửa tháng tác nghiệp, trực tiếp ghi nhận hoạt động khai thác khoáng sản tại những mỏ đất này, phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường lại thấy một thực tế khác xa hoàn toàn với những nội dung được quy định trong giấy phép khai thác.
Cụ thể, tại mỏ đất thôn An Sơn, xã Nghĩa Phương do Công ty TNHH Khai thác khoáng sản Hoàng Hà làm chủ đầu tư, hoạt động khai thác diễn ra tấp nập. Tại công trường lúc nào cũng thường trực khoảng 15 xe rơ móc ben (là một loại xe tải cỡ lớn, thùng xe tiêu chuẩn có thể chở khoảng 24 m3 đất – PV) nối đuôi nhau xếp hàng chờ “ăn đất”. Chưa kể một số lượng lớn xe rơ móc ben khác đang nối đuôi nhau chở đất ra các bến thủy nội địa để đổ đất lên tàu.
Đất tại mỏ thôn An Sơn được tập kết về bến thủy nội địa Núi Huyền cách đó chừng 500m. Ảnh: Phạm Thiệu.
Hầu hết các xe sau khi lấy đất từ mỏ đều được chở thẳng ra bến thủy nội địa của Công ty TNHH Thương mại và khai thác khoáng sản Núi Huyền (cách đó chừng 500 m) để đổ xuống tàu mang đi nơi khác. Những xe còn lại thì chạy dọc theo đường liên xã và tập kết về một bến thủy nội địa không phép trên địa bàn xã Cẩm Lý rồi cũng được tập kết xuống tàu. Sau nửa tháng tác nghiệp, phóng viên không ghi nhận được chuyến xe nào mà Công ty TNHH Khai thác khoáng sản Hoàng Hà mang đất đi để phục vụ xây dựng các công trình giao thông trên địa bàn huyện Lục Nam (cũ).
Bác Đỗ Thị V. (đề nghị được giấu tên), một hộ dân sống gần mỏ đất cho biết: “Mỏ này bắt đầu hoạt động từ khoảng 10h trưa đến khoảng 4h sáng hôm sau mới dừng. Xe đất của họ chủ yếu chở ra bến Núi Huyền rồi đổ xuống tàu, một phần chạy xuôi về xã Bắc Lũng, Cẩm Lý. Họ hoạt động suốt đêm ngày, xe chạy rầm rập cả đêm không cho ai ngủ cả”.
Những xe tải nối đuôi nhau chờ đến lượt "ăn đất" tại mỏ thôn Dốc Lỉnh. Ảnh: Phạm Thiệu.
Tại mỏ đất thôn Dốc Lỉnh, xã Nghĩa Phương do Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng 68 Trường Sinh làm chủ đầu tư, tình hình cũng không khá hơn. Mỏ đất này lúc nào cũng có khoảng 15 xe rơ móc ben túc trực, “xếp lốt” chờ lấy đất. Các xe nối đuôi nhau chở đất đi qua ngã ba chợ Quỷnh đông đúc, chật chội để tập kết về bến thủy nội địa không phép của Công ty cổ phần Hợp Nhất, nằm cách mỏ chừng 2 km. Một số xe thì chở đất chạy qua cầu Lục Nam để tập kết về các bến không phép dưới chân cầu. Tất cả số đất này sau đó được đổ xuống tàu và phóng viên không ghi nhận được chuyến xe nào mang đi phục vụ các công trình giao thông.
Đất tại mỏ thôn Dốc Lỉnh được tập kết về bến thủy nội địa không phép của Công ty cổ phần Hợp Nhất. Ảnh: Phạm Thiệu.
Chính quyền giấu nhẹm thông tin
Riêng tại mỏ đất thôn Bãi Cả, xã Lục Sơn do Công ty TNHH BĐS Thành Nam làm chủ đầu tư, tình hình khai thác, vận chuyển và tập kết đất xuống tàu còn nhộn nhịp hơn nhiều. Quanh điểm lấy đất, khoảng gần 20 xe rơ móc ben đang chầu chực quanh 3 máy xúc cỡ lớn để chờ “ăn đất”. Chưa kể một số lượng xe rơ móc ben tương tự đang nối đuôi nhau chở đất trên đường cho thấy quy mô và tốc độ khai thác tại mỏ đất này rất lớn.
Quá trình ghi nhận hoạt động khai thác nơi đây phóng viên thấy rằng, hầu hết các xe tải sau khi lấy đất từ mỏ liền chạy dọc theo Đường tỉnh 293 rồi một phần tập kết về cảng Mỹ An (trước thuộc thị xã Chũ, nay là phường Phượng Sơn, tỉnh Bắc Ninh) và một phần tập kết về bến thủy nội địa của Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang (thuộc xã Lục Nam, tỉnh Bắc Ninh). Tại các bến thủy nội địa này, nhiều tàu vận tải cỡ lớn đang xếp hàng chờ sẵn dưới cầu cảng và các xe tải chỉ việc đổ đất trực tiếp xuống các khoang tàu. Quan sát riêng khu vực cảng của Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang, phóng viên thấy có 11 xe rơ móc ben đang nối đuôi nhau xếp hàng chờ đổ đất lên tàu. Sau khi đầy tải, những con tàu mang biển số của tỉnh Hải Dương (cũ) men theo sông Lục Nam, hướng về ngã ba với sông Thương rồi quặt về hướng phường Chí Linh (trước thuộc tỉnh Hải Dương, nay là TP. Hải Phòng).
Mỏ đất thôn Bãi Cả có số lượng phương tiện khai thác, vận chuyển rất lớn. Ảnh: Phạm Thiệu.
Bác Trần Văn Th. (đề nghị được giấu tên), một hộ dân sống gần mỏ đất cho biết: “Mỏ của Công ty Thành Nam hoạt động suốt ngày đêm. Xe đất chạy từ 8h sáng cho đến khoảng 10h đêm mới nghỉ. Có những đêm, đoàn xe tải xếp hàng dọc Đường tỉnh 293 để chờ đến lượt vào lấy đất dài mấy trăm mét. Chúng tôi đã nhiều lần có ý kiến với chính quyền địa phương về vấn đề vệ sinh môi trường và an toàn giao thông nhưng họ cứ lờ đi, không giải quyết”.
Được biết, khi cấp giấy phép khai thác cho các mỏ đất này, UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) đều yêu cầu chủ đầu tư phải thông báo bằng văn bản về thời gian khai thác, số lượng phương tiện, thiết bị sử dụng để khai thác, vận chuyển khoáng sản (gọi tắt là phương án khai thác – PV) với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công an tỉnh, Sở Xây dựng, chính quyền sở tại để giám sát, kiểm tra.
Tuy nhiên khi liên hệ với một số cơ quan này để cung cấp thông tin nhằm trao đổi, làm rõ những dấu hiệu bất thường trong hoạt động khai thác khoáng sản thì phóng viên chỉ nhận về những lời hứa hẹn “sẽ cung cấp thông tin sau”. Cụ thể, ông Đặng Minh Khôi, Chủ tịch UBND xã Lục Sơn ghi nhận toàn bộ nội dung mà Báo cung cấp, phản ánh, đồng thời hứa hẹn sẽ sắp xếp một buổi làm việc gần nhất để cung cấp thông tin. Tuy nhiên hơn nửa tháng đã trôi qua, sau nhiều lần liên hệ lại, ông Sơn vẫn cho biết chưa thể thu xếp thời gian.
Các xe lấy đất từ mỏ thôn Bãi Cả tập kết về mỏ bến của Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang xếp hàng chở đổ đất xuống tàu. Ảnh: Phạm Thiệu.
Trong khi đó, ông Hoàng Đình Giang, Phó chủ tịch UBND xã Nghĩa Phương thì giao nhiệm vụ cho một chuyên viên Phòng Kinh tế để cung cấp thông tin cho Báo. Tuy nhiên khi phóng viên đề nghị được tiếp cận phương án khai thác của mỏ đất thôn Bãi Cả và thôn An Sơn nhằm làm rõ chủ đầu tư họ đăng ký bao nhiêu phương tiện khai thác, vận chuyển đất và họ vận chuyển đi đâu, phục vụ công trình nào… thì vị chuyên viên này cho biết: “Phương án khai thác thì xã nắm được nhưng hôm nọ tiếp một cơ quan báo chí, họ lỡ lấy mất rồi. Chúng tôi không còn lưu bản nào nữa”. Vị chuyên viên này hứa sẽ xin lại và cung cấp tài liệu sau nhưng hơn nửa tháng đã trôi qua, phóng viên vẫn chưa thể tiếp cận được các tài liệu này.
Việc quanh co, né tránh cung cấp thông tin liên quan tới phương án khai thác mỏ của nhiều xã ở tỉnh Bắc Ninh càng đặt ra nghi vấn lớn về tính hợp pháp trong hoạt động khai thác, vận chuyển và tập kết đất của các mỏ đất nơi đây.
