Gạo Việt lập đỉnh mới nhờ 'cơn khát' kỷ lục từ Philippines

Đằng sau diễn biến này là sự trở lại mạnh mẽ của nhu cầu nhập khẩu, trong đó nổi bật nhất là thị trường Philippines - khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam với mức mua tăng đột biến, tạo lực đẩy đáng kể cho thị trường.

Nhu cầu từ Philippines “kích hoạt” đà tăng giá

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, tuần qua ghi nhận xu hướng đảo chiều rõ rệt của giá gạo trên thị trường quốc tế. Sau thời gian ổn định, giá gạo từ các quốc gia xuất khẩu chủ lực như Thái Lan, Ấn Độ và Việt Nam đều tăng trở lại. Trong đó, gạo Việt Nam có mức tăng mạnh hơn, dao động từ 3 - 15 USD/tấn tùy chủng loại.

Đáng chú ý, dòng gạo thơm tiếp tục dẫn dắt thị trường khi tăng tới 15 USD/tấn so với đầu tháng 4, lên mức khoảng 445 USD/tấn. Gạo Jasmine cũng tăng 5 USD/tấn, trong khi gạo 100% tấm nhích thêm 3 USD/tấn. Mức tăng này phản ánh rõ xu hướng thị trường đang nghiêng về các sản phẩm chất lượng cao, có giá trị gia tăng lớn.

Nguyên nhân chính được xác định là nhu cầu nhập khẩu gia tăng mạnh, đặc biệt từ Philippines. Theo số liệu mới nhất, chỉ riêng trong tháng 3/2026, quốc gia này đã nhập khẩu tới 440.000 tấn gạo. Đây là mức cao kỷ lục kể từ đầu năm. Lũy kế quý I, tổng lượng nhập khẩu đạt gần 1,26 triệu tấn, tăng tới 37% so với cùng kỳ năm trước.

Điều đáng nói là con số này vượt xa kế hoạch nhập khẩu ban đầu của Bộ Nông nghiệp Philippines. Với mục tiêu chỉ khoảng 750.000 tấn cho cả giai đoạn, lượng nhập thực tế đã cao hơn gần 500.000 tấn, cho thấy nhu cầu thị trường nội địa nước này đang tăng mạnh hơn dự báo.

Trong bức tranh đó, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp lớn nhất, với gần 1,1 triệu tấn, chiếm khoảng 85% tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines. Khoảng cách rất xa so với các đối thủ như Thái Lan hay Myanmar cho thấy lợi thế cạnh tranh vững chắc của gạo Việt Nam tại thị trường này.

Không chỉ Philippines, nhu cầu từ một số thị trường khác cũng có dấu hiệu phục hồi. Trung Quốc - thị trường lớn thứ hai của gạo Việt ghi nhận mức nhập khẩu tăng mạnh, góp phần củng cố thêm triển vọng xuất khẩu trong thời gian tới.

Nguồn cung thu hẹp, giá nội địa “leo thang”

Song song với lực cầu tăng mạnh từ bên ngoài, thị trường trong nước cũng đang chịu tác động từ yếu tố cung giảm. Vụ thu hoạch lúa đông xuân tại Đồng bằng sông Cửu Long - vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước đang bước vào giai đoạn cuối, khiến nguồn cung nguyên liệu dần thu hẹp.

Diễn biến này nhanh chóng phản ánh vào giá lúa gạo nội địa. Chỉ trong một tuần, giá lúa tăng thêm từ 100-200 đồng/kg. Các giống lúa hạt dài chất lượng cao như Đài Thơm 8, OM 18 hiện dao động quanh mức 6.000-6.200 đồng/kg. Lúa IR 5451 cũng tăng lên khoảng 5.600-5.700 đồng/kg.

Ở khâu gạo nguyên liệu, giá cũng nhích lên tương ứng. Gạo ĐT8 đạt mức 9.300-9.500 đồng/kg, trong khi gạo IR 5451 dao động 8.700-8.800 đồng/kg. Mức tăng không quá lớn nhưng đủ để tạo xu hướng đi lên ổn định, phản ánh sự cân bằng mới giữa cung - cầu.

Ngoài ra, các yếu tố chi phí cũng góp phần thúc đẩy giá gạo tăng. Chi phí vận chuyển, logistics quốc tế và nội địa tiếp tục duy trì ở mức cao. Bên cạnh đó, những cảnh báo về khả năng xuất hiện một chu kỳ El Nino mới đang khiến nhiều quốc gia tăng cường dự trữ lương thực, qua đó gián tiếp đẩy giá gạo đi lên.

Trong bối cảnh này, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong quý I/2026 vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, đạt khoảng 2,6 triệu tấn. Dù mức tăng không quá lớn so với cùng kỳ, nhưng cơ cấu thị trường đang chuyển dịch theo hướng có lợi, với sự gia tăng mạnh từ các thị trường lớn.

Các chuyên gia nhận định, trong ngắn hạn, giá gạo nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao do nhu cầu nhập khẩu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi nguồn cung từ các nước sản xuất lớn chưa thực sự dồi dào.

Về dài hạn, xu hướng tiêu dùng gạo chất lượng cao, gạo thơm, gạo đặc sản tiếp tục mở ra cơ hội cho Việt Nam nâng cao giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, ngành lúa gạo cần tiếp tục cải thiện chất lượng sản phẩm, ổn định nguồn cung và nâng cao năng lực logistics.

Sự bứt phá của thị trường Philippines trong thời gian qua không chỉ là “cú hích” ngắn hạn về giá, mà còn cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của thị trường này đối với xuất khẩu gạo Việt Nam. Khi nhu cầu vẫn còn lớn và nguồn cung toàn cầu chưa ổn định, gạo Việt Nam đang đứng trước cơ hội củng cố vị thế trên bản đồ lương thực thế giới.