Đòn bẩy từ thông tin giúp người nghèo tự vươn lên

Trong tiến trình thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, nhiều địa phương ở tỉnh Quảng Ngãi xác định: muốn giảm nghèo hiệu quả thì trước hết phải thu hẹp “khoảng trống thông tin” đối với người dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng xa. Khi thông tin được truyền tải đầy đủ, kịp thời và dễ hiểu, người nghèo không chỉ biết mình được hỗ trợ gì, mà quan trọng hơn là hiểu cách sử dụng chính sách, mô hình, nguồn lực để tự thay đổi cuộc sống.

Thực tế tại xã Cà Đam (Quảng Ngãi) cho thấy, thông tin không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành “chìa khóa” mở ra cơ hội sinh kế. Nhờ các kênh tuyên truyền của địa phương, từ họp thôn, loa truyền thanh, đến sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ cơ sở, nhiều hộ nghèo đã chủ động tiếp cận các mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện gia đình.

Bà Hồ Thị Nga, ở thôn Trường Biện, là một ví dụ điển hình. Được hỗ trợ bò giống từ chương trình giảm nghèo, nhưng điều giúp bà tự tin vươn lên không chỉ nằm ở con bò, mà là những thông tin, kiến thức về làm chuồng trại, chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi được cán bộ địa phương hướng dẫn thường xuyên. Khi hiểu rõ cách làm, bà Nga không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại, mà coi chính sách của Nhà nước là “cần câu”, còn việc thoát nghèo bền vững phụ thuộc vào sự nỗ lực của bản thân.

Cùng ở xã Cà Đam, ông Nguyễn Tấn Viên đã tận dụng hiệu quả thông tin về các mô hình chăn nuôi, chính sách hỗ trợ để phát triển đàn bò từ một con ban đầu lên hơn 15 con. Theo ông Viên, nếu chỉ nhận hỗ trợ mà không nắm bắt được kỹ thuật, quy hoạch chuồng trại hay định hướng phát triển lâu dài, thì rất khó vươn lên. Chính nhờ việc thường xuyên được tuyên truyền, chia sẻ kinh nghiệm, ông mạnh dạn đầu tư mở rộng chăn nuôi, ổn định kinh tế gia đình và thoát nghèo một cách bền vững.

Từ những mô hình cụ thể đó, có thể thấy giảm nghèo thông tin đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong nhận thức của người dân. Không còn tâm lý thụ động “chờ chính sách”, nhiều hộ nghèo, cận nghèo đã biết chủ động tìm hiểu, học hỏi và lựa chọn hướng phát triển phù hợp. Đây cũng là kết quả của việc chính quyền địa phương chú trọng đổi mới cách tuyên truyền: không chỉ truyền đạt chính sách một chiều, mà gắn thông tin với các mô hình thực tế, lấy người thật, việc thật để tạo niềm tin và động lực cho cộng đồng.

Theo Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Trường Biện Hồ Việt Tuấn, giảm nghèo thông tin phải gắn với trách nhiệm “không bỏ ai lại phía sau”. Mỗi hộ dân, mỗi hoàn cảnh đều cần được quan tâm bằng cách tuyên truyền phù hợp, cụ thể, dễ hiểu. Khi người dân hiểu rõ chính sách, hiểu được lợi ích của việc thay đổi cách nghĩ, cách làm, họ sẽ đồng thuận và cùng chính quyền chung tay xóa đói, giảm nghèo.

UBND xã Cà Đam xác định tuyên truyền, cung cấp thông tin là nhiệm vụ xuyên suốt trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Võ Văn Diệp, khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, ý thức tự lực, tự vươn lên được nâng cao rõ rệt. Từ đó, các nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt là nguồn vốn, cây con giống từ chương trình giảm nghèo và chương trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, được sử dụng hiệu quả hơn. Kết quả là tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm mạnh, từ 26,2% cuối năm 2024 xuống còn khoảng 9% trong thời gian ngắn.

Không riêng Cà Đam, nhiều địa phương miền núi khác trong tỉnh cũng coi giảm nghèo thông tin là nền tảng cho phát triển. Tại xã Sơn Thủy, việc đảm bảo người dân nắm bắt kịp thời các chính sách, hướng dẫn sản xuất đã giúp bà con mạnh dạn tham gia các mô hình kinh tế thông qua các dự án hỗ trợ nhóm cộng đồng. Phó Chủ tịch UBND xã Đinh Sơn Hạ cho biết, khi thông tin rõ ràng, minh bạch, người dân không còn e dè mà chủ động đăng ký tham gia, qua đó tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập và đẩy nhanh tiến trình giảm nghèo.

Ở xã Sơn Tây Thượng, chính quyền địa phương chú trọng kết hợp giữa hỗ trợ vật chất và “hỗ trợ tri thức”. Theo ông Phạm Hồng Khuyến, Chủ tịch UBND xã Sơn Tây Thượng, nếu chỉ cấp vốn mà thiếu định hướng, thiếu thông tin về cách khai thác lợi thế đất đai, thổ nhưỡng thì hiệu quả giảm nghèo sẽ không bền vững. Do đó, xã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân lựa chọn mô hình phù hợp, phát huy tiềm năng sẵn có, từ đó biến chính sách thành động lực phát triển kinh tế hộ gia đình.

Thực tiễn cho thấy, giảm nghèo thông tin không chỉ giúp người dân “biết”, mà còn giúp họ “hiểu” và “làm”. Khi thông tin được truyền tải đúng và kịp thời, người nghèo có thêm niềm tin, thêm kiến thức và thêm quyết tâm để thay đổi cuộc sống. Đây chính là yếu tố quan trọng thúc đẩy giảm nghèo đa chiều, bởi nghèo thông tin nếu không được giải quyết sẽ kéo theo nghèo thu nhập, nghèo cơ hội và nghèo khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội.

Trong bối cảnh mới, khi yêu cầu về giảm nghèo bền vững ngày càng cao, việc tiếp tục đầu tư cho công tác thông tin, tuyên truyền ở cơ sở là nhiệm vụ không thể xem nhẹ. Từ hệ thống truyền thanh, đội ngũ cán bộ thôn, xã, đến việc nhân rộng các mô hình điển hình, tất cả đều góp phần thu hẹp khoảng cách thông tin giữa các vùng, các nhóm dân cư. Khi người dân không còn “nghèo thông tin”, con đường thoát nghèo sẽ trở nên rõ ràng và bền vững hơn, đúng với tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”.