Đây là ý kiến của ông Hemantha Withanage, Chủ tịch Trung tâm công lý môi trường (CEJ) Sri Lanka, khi trao đổi về các cơ chế thị trường đang được đề xuất nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa.
Tín chỉ nhựa có cơ chế tương tự tín chỉ carbon, cho phép doanh nghiệp bù đắp việc sử dụng nhựa của mình bằng cách tài trợ thu gom, tái chế hoặc xử lý nhựa đúng cách ở nơi khác. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của cơ chế này vẫn đang gây tranh cãi, nhất là trong bối cảnh các sản phẩm bao bì thực phẩm chế biến và đồ ăn nhanh dùng một lần đang khiến ô nhiễm nghiêm trọng tại Sri Lanka.
Ông Hemantha Withanage, Chủ tịch Trung tâm công lý môi trường (CEJ) Sri Lanka, cho rằng cần thận trọng và xem xét kỹ lưỡng trước khi áp dụng tín chỉ nhựa. Ảnh: IISD.
Ông Withanage nhấn mạnh, thay vì tìm đến những cơ chế phức tạp và chưa được chứng minh như tín chỉ nhựa, Sri Lanka cần tập trung vào các biện pháp giảm tiêu thụ nhựa hiệu quả và có thể thực thi.
Theo Chủ tịch CEJ, nếu không có chính sách rõ ràng và hệ thống giám sát chặt chẽ, các cơ chế như tín chỉ nhựa rất dễ bị lợi dụng cho các hoạt động "gian lận xanh" thay vì tạo ra tác động môi trường thực sự.
Bên cạnh đó, ông bày tỏ quan ngại về việc chậm triển khai chính sách Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) – vốn là cách tiếp cận yêu cầu các nhà sản xuất chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình suốt vòng đời. Dù đã được thảo luận từ năm 2003, đến nay EPR vẫn chưa được thực hiện tại Sri Lanka do sự phản đối từ một số doanh nghiệp.
Dẫn chứng từ một nghiên cứu tại Mozambique, ông cho biết việc thiếu luật EPR có thể khiến nước này thiệt hại tới 551 triệu USD lợi nhuận mỗi năm, trong khi nếu ban hành luật này, có thể tạo ra tới 98.000 việc làm.
“Chúng ta đã mất 23 năm chỉ để bàn luận, trong khi môi trường thì không thể chờ đợi,” ông Withanage nhấn mạnh.
