Chủ tịch xã Hạnh Phúc kiến nghị tháo gỡ khó khăn cho du lịch khoáng nóng

Dù sở hữu tiềm năng lớn, tuy nhiên nhiều mô hình du lịch khoáng nóng tại xã Hạnh Phúc, tỉnh Lào Cai đang gặp nhiều khó khăn. Từ những bất cập trong quy hoạch điểm mỏ đến những nút thắt trong chuyển đổi mục đích sử dụng đất..., cộng đồng doanh nghiệp và người dân địa phương đang chờ đợi một cơ chế cởi mở, minh bạch hơn.

Đụng đâu vướng đó

Nằm nép mình giữa những dãy núi trùng điệp, nguồn nước khoáng nóng tự nhiên tại xã Hạnh Phúc bao đời nay vốn chỉ là những mạch nước róc rách chảy ngang qua các nương rẫy, ao chuôm và đổ ra suối.

Nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch bền vững có thể thay đổi diện mạo quê hương, anh Vũ Mạnh Cường, Giám đốc HTX du lịch Cường Hải đã quyết định huy động vốn, đầu tư bài bản để thực hiện dự án quy mô từ cuối năm 2020.

Nhờ bước đi tiên phong ấy của Vũ Mạnh Cường mà từ một tổ dân phố từng được xem là nghèo khó bậc nhất huyện Trạm Tấu cũ, bây giờ vùng đất này đang là tổ hợp của khoảng 30 homestay phục vụ khách du lịch, góp phần thay đổi bộ mặt địa phương. Ngoài kinh doanh dịch vụ lưu trú, các điểm homestay còn tạo đầu ra ổn định với giá trị kinh tế cao cho các sản phẩm nông nghiệp địa phương như gà đồi, khoai sọ, măng rừng, rau sạch, mật ong, thảo dược..., giải quyết việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương (chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Mông) với mức thu nhập trung bình từ 5 - 8 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, hiện nay hầu hết các mô hình đều đang vấp phải không ít rào cản pháp lý.

Cụ thể, dự án của HTX Du lịch Cường Hải có quy mô 1,26 ha. Tuy nhiên đến nay, HTX mới hoàn thiện thủ tục đất đai đối với khoảng 5.000 m². Phần diện tích còn lại hơn 7.000 m² là đất trồng cây lâu năm và đất nuôi trồng thủy sản vẫn chưa thể thực hiện các thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất.

Theo HTX, nguyên nhân xuất phát từ việc khu vực dự án có nguồn nước khoáng nóng tự nhiên, liên quan đến điểm mỏ Trạm Tấu đã được đưa vào Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định số 866/QĐ-TTg ngày 18/7/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

HTX cho biết vị trí điểm mỏ thể hiện trong hồ sơ quy hoạch có sự khác biệt đáng kể so với vị trí nguồn nước khoáng nóng thực tế tại khu vực dự án. Sự chồng lấn và chưa thống nhất về thông tin quy hoạch khiến các thủ tục liên quan đến đất đai và đầu tư chưa thể hoàn tất. Doanh nghiệp đã nhiều lần kiến nghị cơ quan chức năng rà soát, xác định lại vị trí điểm mỏ và hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả cuối cùng.

Tương tự là homestay Na Thẩm với toàn bộ diện tích 0,2ha hiện tại đang là đất trồng cây lâu năm, chưa thể chuyển đổi sang đất thương mại, dịch vụ. 

Gỡ vướng pháp lý để du lịch phát triển đúng hướng

Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Quang Hải, Chủ tịch UBND xã Hạnh Phúc cho biết , những rào cản về cơ chế quản lý là vấn đề mà chính quyền và người dân ở mảnh đất vùng cao này vẫn đang khao khát được tháo gỡ để ngành du dịch có thể phát huy hết tiềm năng.

Hiện nay, trên địa bàn hiện có 32 cơ sở kinh doanh lưu trú, homestay và dịch vụ du lịch. Trong đó, có 10 cơ sở cơ bản đảm bảo điều kiện về đất đai, 22 cơ sở còn tồn tại hoặc chưa đảm bảo các quy định về sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Các cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch trên địa bàn chủ yếu được hình thành và đi vào hoạt động trước thời điểm xã Hạnh Phúc thành lập. Trước đây, UBND huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái đã có văn bản chỉ đạo rà soát, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục đất đai đối với các cơ sở này, tuy nhiên vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Trong tháng 5/2026, qua rà soát cho thấy tổng diện tích đất các cơ sở du lịch đang sử dụng gần 70.000 m²; trong đó diện tích sử dụng đúng mục đích gần 18.000m², diện tích sử dụng chưa đúng mục đích hơn 51.000 m²

Ông Nguyễn Quang Hải, Chủ tịch UBND xã Hạnh Phúc chia sẻ, các vi phạm về đất đai đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phát sinh từ giai đoạn trước khi xã Hạnh Phúc được thành lập. Việc quản lý, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục đất đai trước đây chưa được giải quyết triệt để.

Hiện nay, chính quyền xã đang tập trung triển khai rà soát, phân loại, xây dựng phương án xử lý và từng bước tháo gỡ khó khăn cho các cơ sở theo đúng quy định của pháp luật. Trên tinh thần vừa tăng cường quản lý nhà nước về đất đai, vừa tạo điều kiện ổn định hoạt động kinh doanh, phát triển du lịch địa phương.

Do hoạt động du lịch trên địa bàn hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, một số cơ sở được đầu tư, xây dựng từ khá sớm khi hệ thống quy định pháp luật và công tác quản lý còn chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, việc tiếp cận và thực hiện các quy định về đất đai của một số hộ dân còn hạn chế, dẫn đến tình trạng một số cơ sở sử dụng đất chưa hoàn toàn phù hợp với mục đích được giao, cho thuê hoặc chưa hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, thủ tục theo quy định.

Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở kinh doanh đều có thiện chí chấp hành pháp luật, mong muốn được các cơ quan chức năng hướng dẫn, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc để hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, đồng thời cam kết phối hợp thực hiện đầy đủ các yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

UBND xã nhận thấy, việc xử lý các tồn tại về đất đai cần được thực hiện thận trọng, đúng quy định pháp luật, đồng thời phải xem xét yếu tố lịch sử, thực tiễn khách quan nhằm khai thác tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, góp phần tạo việc làm và thu nhập cho người dân trên địa bàn.

Chủ tịch UBND xã Hạnh Phúc kiến nghị UBND tỉnh Lào Cai và các sở, ngành hướng dẫn cụ thể việc xử lý các trường hợp vi phạm trước đây theo tinh thần các Kết luận của Bộ Chính trị và các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh. Đồng thời, nghiên cứu, xem xét áp dụng cơ chế phù hợp đối với các trường hợp đã tồn tại ổn định, không có tranh chấp, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế, xã hội của xã.

Đặc biệt, mong muốn các cơ quan chức năng hỗ trợ địa phương trong việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đất đai cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch. Hướng dẫn trình tự, thủ tục liên quan đến hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước, nước khoáng nóng nhằm đảm bảo hoạt động đúng quy định pháp luật, góp phần phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng bền vững tại địa phương.

Việc sớm minh bạch hóa các quy định, gỡ vướng thủ tục không chỉ là cứu cánh cho doanh nghiệp mà còn là chìa khóa then chốt để đưa du lịch sinh thái nơi đây thực sự trở thành mũi nhọn kinh tế, xứng tầm với những món quà vô giá mà thiên nhiên đã ban tặng.