Ngày 21/3, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) tổ chức chương trình Cà phê Doanh nhân lần thứ 87, mở đầu chuỗi hoạt động năm 2026 với chủ đề "Xung đột Trung Đông tác động đối với doanh nghiệp".
Các chuyên gia, doanh nghiệp chia sẻ về những tác động đối với doanh nghiệp từ xung đột tại Trung Đông. Ảnh: Thanh Chương.
Theo các doanh nghiệp, chuyên gia, tác động rõ nét nhất từ xung đột Trung Đông đến từ đứt gãy nguồn cung năng lượng. Ông Đinh Khắc Hiểu, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Khí hóa lỏng TP.HCM cho biết, chỉ sau vài ngày xung đột, hai nguồn cung lớn là PV Gas và Hyosung (Hàn Quốc) đã thông báo ngừng cung cấp hàng trên toàn quốc. Lượng khí đang lưu thông hiện chủ yếu nằm trong chuỗi cung ứng dở dang.
Hệ quả là chi phí logistics tăng đột biến, gấp 5-6 lần đối với các chuyến tàu từ Trung Đông về Việt Nam. Không chỉ chi phí bảo hiểm tăng cao, thời gian vận chuyển cũng kéo dài và khó dự đoán. Nếu trước đây hành trình mất hơn 20 ngày, thì nay chưa thể xác định chính xác thời điểm hàng về.
Doanh nghiệp buộc phải tìm nguồn thay thế từ Mỹ, song hành trình kéo dài ít nhất 45 ngày, chưa kể thời gian đàm phán và những trở ngại như tiếp nhiên liệu dọc đường.
Ông Đinh Khắc Hiểu khuyến nghị, cần đa dạng hóa nguồn cung, kiểm soát tồn kho hợp lý, đồng thời chú trọng quản trị dòng tiền và minh bạch thông tin với khách hàng. “Trong giai đoạn này, giữ được khách hàng và thị trường quan trọng hơn giá cả”, ông Đinh Khắc Hiểu nói.
Ở lĩnh vực dệt may, áp lực đến từ cả hai phía, sức mua giảm và chi phí đầu vào tăng. Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean cho biết, các nguyên liệu có nguồn gốc từ dầu như vải, hóa chất đã tăng từ 8-18%. Giá nguyên liệu đầu vào trung bình tăng khoảng 18%, trong khi chi phí vận chuyển container 40 feet dự kiến tăng lên 4.500-5.500 USD từ ngày 22-3.
Trong cơ cấu giá thành, nguyên vật liệu chiếm tới 52% với phương thức ODM, FOB. Còn doanh nghiệp gia công có thể lên tới 70-80%. Điều này khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.
Không chỉ vậy, ngành logistics cũng chịu tác động trực tiếp. Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), dẫn số liệu từ UNCTAD cho biết, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm tới 97%. Giá dầu Brent có thời điểm vượt 115 USD/thùng, hiện vẫn quanh mức 112 USD, tăng khoảng 42% so với trước xung đột; giá khí tăng tới 70%.
Các hãng tàu lớn buộc phải thay đổi lộ trình, vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian hành trình kéo dài gấp 2-3 lần. Cước vận tải biển tăng 54-72%, chi phí bảo hiểm tăng 2-4 lần, thậm chí lên tới 1 triệu USD cho mỗi tàu.
Ngoài ra, nhiều hãng tàu áp dụng điều khoản dỡ hàng tại cảng an toàn, yêu cầu chủ hàng chịu chi phí phát sinh, trung bình khoảng 800 USD cho mỗi lần thay đổi hành trình.
Ông Phạm Văn Việt cho biết, doanh nghiệp dệt may đang đẩy mạnh mở rộng sang Nhật Bản, Canada và khu vực ASEAN nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ và EU - hai thị trường vẫn chiếm 55-60% kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, doanh nghiệp linh hoạt chia nhỏ đơn hàng để giảm rủi ro, hạn chế vận chuyển bằng đường hàng không.
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm: rà soát điều khoản hợp đồng, đặc biệt là bất khả kháng; đàm phán lại Incoterms; linh hoạt phương án vận tải đa phương thức; thúc đẩy chuyển đổi số, xanh hóa; và tăng cường phối hợp giữa chủ hàng với doanh nghiệp logistics.
Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HUBA. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HUBA, cộng đồng doanh nghiệp TP.HCM và cả nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đây là mục tiêu không dễ đạt ngay trong điều kiện bình thường, nay càng trở nên thách thức khi bối cảnh địa chính trị thế giới biến động khó lường.
Trước thực tế đó, nhu cầu dự báo, tìm giải pháp ứng phó đang trở thành ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp. “Quan trọng nhất lúc này là giữ được sự ổn định trong hoạt động trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh. Đồng thời, doanh nghiệp cần tái cấu trúc, hoàn thiện quy trình, chủ động chuẩn bị để sẵn sàng bứt phá khi tình hình dần lắng dịu, tận dụng cơ hội để bù đắp những tổn thất trước đó”, Chủ tịch HUBA nói và lưu ý, trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng siết chặt yêu cầu pháp lý, doanh nghiệp cần trang bị đầy đủ kiến thức và công cụ để phòng ngừa rủi ro, đảm bảo hoạt động an toàn và bền vững.
Chủ tịch HUBA kiến nghị Nhà nước cần điều tiết giá xăng dầu ở mức hợp lý. Dù có thể ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn, nhưng sẽ giúp duy trì sản xuất, giữ nguồn thu thuế lâu dài và bảo đảm việc làm cho người lao động.
Mặt khác, cộng đồng doanh nghiệp rất cần được hỗ trợ về thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian triển khai dự án. Đây là giải pháp thiết thực giúp giảm chi phí vận hành trong bối cảnh nhiều khoản đầu vào đang leo thang.
Huba và HCCAA ký kết hợp tác nhằm hỗ trợ pháp lý cho cộng đồng doanh nghiệp. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Cũng tại chương trình, HUBA đã ký kết hợp tác với Hội đồng Trọng tài thương mại TP.HCM (HCCAA) nhằm tăng cường hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Các chuyên gia và luật sư sẽ hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật chính sách, tư vấn pháp lý và xử lý kịp thời các tranh chấp phát sinh, góp phần đảm bảo hoạt động ổn định và phát triển bền vững.
