Xây dựng hệ sinh thái ca cao bền vững, giảm phát thải

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, Công ty TNHH Cacao Land đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk cùng UBND các xã Ea Bá, Đức Bình, Sông Hinh và Ea Ly tổ chức chương trình tập huấn kỹ thuật “Canh tác ca cao bền vững và giảm phát thải” cho các hộ dân tham gia chương trình “Triển khai mô hình trồng cây ca cao trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”.

Chương trình không chỉ là hoạt động chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mà còn đánh dấu bước khởi đầu cho chiến lược xây dựng vùng nguyên liệu ca cao bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế, tích hợp giữa sản xuất nông nghiệp, logistics, chuyển đổi số, tài chính xanh và phát triển thị trường xuất khẩu.

Xây dựng hệ sinh thái phát triển ngành ca cao

Theo thỏa thuận hợp tác đã ký kết giữa Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk và Công ty TNHH Cacao Land, chương trình “Triển khai mô hình trồng cây ca cao trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk” được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 12/2026 với 23 mô hình trình diễn trên diện tích 18,5ha. 23 hộ dân tham gia mô hình tại các xã Ea Bá, Đức Bình, Sông Hinh và Ea Ly sẽ được hỗ trợ 20.350 cây giống ca cao.

Đây là những địa phương có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp để phát triển cây ca cao theo hướng chuyên canh và xen canh với các loại cây công nghiệp, cây ăn quả, góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng thu nhập cho người dân.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ cây giống và hướng dẫn kỹ thuật, Cacao Land cùng các đơn vị phối hợp hướng tới xây dựng chuỗi liên kết khép kín từ sản xuất, thu mua, sơ chế, lên men, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, tạo nền tảng phát triển ngành ca cao theo hướng hiện đại, bền vững.

Tại chương trình tập huấn ngày 2/7, các chuyên gia kỹ thuật của Cacao Land và cán bộ Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk đã trực tiếp hướng dẫn người dân quy trình canh tác theo tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững. Nội dung tập huấn tập trung vào lựa chọn giống đạt chuẩn, kỹ thuật trồng và chăm sóc, quản lý dinh dưỡng hợp lý, sử dụng phân hữu cơ và chế phẩm sinh học, quản lý nước tưới tiết kiệm, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), bảo vệ hệ sinh thái đất và nâng cao khả năng hấp thu carbon thông qua mô hình canh tác dưới tán cây.

Đồng thời, người dân được hướng dẫn ghi chép nhật ký sản xuất, số hóa dữ liệu vùng trồng và truy xuất nguồn gốc - những yêu cầu ngày càng trở nên bắt buộc đối với các thị trường nhập khẩu nông sản chất lượng cao.

Đại diện Cacao Land cho biết, đơn vị không chỉ triển khai một mô hình trồng sản xuất mà còn cùng địa phương xây dựng hệ sinh thái phát triển ngành ca cao. Nông dân sẽ được đồng hành từ khâu giống, kỹ thuật, thu hoạch, bảo quản, chế biến đến kết nối thị trường. Giá trị của hạt ca cao không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở chất lượng, tính bền vững và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Phát triển vùng nguyên liệu gắn với mục tiêu giảm phát thải

Một trong những điểm mới của chương trình là lần đầu tiên nội dung giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất ca cao được đưa thành chuyên đề trọng tâm trong hoạt động tập huấn. Theo đó, nông dân được hướng dẫn áp dụng các biện pháp canh tác giúp giảm sử dụng phân bón hóa học, tăng cường phân hữu cơ, cải tạo đất, sử dụng nguồn nước hiệu quả, duy trì thảm thực vật che phủ và phát triển mô hình nông - lâm kết hợp.

Các giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng mà còn làm tăng khả năng hấp thụ carbon của hệ sinh thái, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp phát thải thấp mà Chính phủ đang thúc đẩy.

Đặc biệt, những năm gần đây, các doanh nghiệp chế biến chocolate và thực phẩm hàng đầu thế giới đã chuyển mạnh sang thu mua nguyên liệu đáp ứng các tiêu chí ESG (môi trường - xã hội - quản trị). Điều này đồng nghĩa với việc các vùng nguyên liệu muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu phải bảo đảm không mở rộng trên đất rừng tự nhiên, minh bạch về nguồn gốc, giảm phát thải, bảo đảm điều kiện lao động, bình đẳng giới và trách nhiệm xã hội.

Theo Cacao Land, việc đưa tiêu chuẩn ESG vào ngay từ giai đoạn hình thành vùng nguyên liệu sẽ giúp ca cao Đắk Lắk đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản, đồng thời nâng cao giá trị xuất khẩu trong dài hạn.

“ESG không còn là lựa chọn mà đang trở thành điều kiện để nông sản tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, chúng tôi xác định việc đào tạo nông dân về sản xuất bền vững phải được thực hiện ngay từ những ngày đầu triển khai dự án”, đại diện Cacao Land chia sẻ

Huy động nguồn lực tài chính xanh

Bên cạnh hoạt động phát triển vùng nguyên liệu, LPF Fund (nhà quản lý, xây dựng và phát triển vốn xanh) tham gia với vai trò kết nối các nguồn vốn đầu tư xanh, quỹ khí hậu, quỹ đầu tư tác động và các tổ chức tài chính quốc tế nhằm xây dựng mô hình phát triển ngành ca cao theo hướng bền vững.

Theo định hướng của LPF Fund, việc phát triển vùng nguyên liệu cần gắn với huy động nguồn lực cho hạ tầng logistics, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, đào tạo nông dân và từng bước hình thành hệ thống đo lường phát thải phục vụ thị trường tín chỉ carbon.

“Một trong những hạn chế lớn nhất của ngành ca cao Việt Nam hiện nay là chi phí logistics còn cao, hệ thống sơ chế phân tán và thiếu các trung tâm lên men đạt chuẩn quốc tế”, đại diện LPF Fund nhấn mạnh và cho biết nhằm giải quyết điểm nghẽn này, LPF Fund đang nghiên cứu triển khai đề án Logistics ngành cacao, hướng tới xây dựng mạng lưới thu mua, sơ chế, bảo quản, vận chuyển và phân phối chuyên biệt cho ngành hàng.

Theo đó, các điểm thu mua vệ tinh sẽ được kết nối với trung tâm logistics và cơ sở chế biến thông qua nền tảng quản lý số, giúp giảm thất thoát sau thu hoạch, kiểm soát chất lượng đồng đều và tối ưu chi phí vận chuyển.

Việc hình thành chuỗi logistics chuyên ngành không chỉ nâng cao giá trị hạt ca cao mà còn tạo điều kiện phát triển các sản phẩm chế biến sâu như bột ca cao, bơ ca cao, chocolate và các sản phẩm thực phẩm giá trị gia tăng.

Mô hình triển khai trồng ca cao tại phía đông tỉnh Đắk Lắk của Cacao Land và LPF Fund được kỳ vọng sẽ trở thành dự án mẫu, có khả năng nhân rộng tại các địa phương khác, góp phần xây dựng ngành ca cao Việt Nam theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập.