‘Tuyên chiến’ với rác ngay khi con nước đang đỉnh điểm
Xuân Mai là vùng đất trũng của Hà Nội, rộng gần 60 km², nơi sinh sống của hơn 67.000 người dân hiền hòa, chất phác và cần cù lao động.
Từ bao đời nay, cứ mỗi mùa mưa bão đến, người dân nơi đây lại thấp thỏm nỗi lo ngập lụt, khi rác thải theo dòng nước tràn vào từng ngõ nhỏ, đe dọa sự bình yên của mỗi nếp nhà.
Thế nhưng, sau những ngày mưa bão, thay vì vẻ ảm đạm, người ta lại thấy một Xuân Mai bừng sáng với những con đường làng ‘sáng - xanh - sạch - đẹp’. Bí quyết nằm ở chính sự đồng lòng của hệ thống chính trị xã Xuân Mai và những ‘sứ giả xanh’ thầm lặng.
Ngay khi nước dâng cao, chính quyền xã Xuân Mai đã chỉ đạo với rác ngay khi con nước đang ở đỉnh điểm để ngăn ngừa rác thải tràn vào khu dân cư. Ảnh: Hà My.
Chị Nguyễn Thị Hà My, cán bộ phụ trách môi trường nơi đây, ký ức về mùa mưa năm 2025 vẫn hiện hữu như một thước phim đầy ám ảnh. Khi ấy, dòng sông Bùi hung dữ cuộn sóng, nước lũ lừng lững dâng cao vượt báo động cấp 3, nhấn chìm những nếp nhà bình yên của xã Xuân Mai trong biển nước mênh mông. Nước tràn đến đâu, rác thải và xú uế trôi dạt theo đến đó, bủa vây khắp các thôn xóm, đe dọa trực tiếp đến huyết mạch sống của người dân.
Giữa lằn ranh của ô nhiễm và dịch bệnh, một quyết sách táo bạo đã được đưa ra là không cam chịu đợi nước rút mới dọn dẹp, mà phải chủ động “tuyên chiến” với rác ngay khi con nước đang ở đỉnh điểm.
Những con thuyền rẽ sóng, những cánh tay không quản ngại bùn lầy, rác thải được vớt lên ngay trên mặt lũ dâng cao, ngăn chặn tận gốc tình trạng rác bị ngâm thối, bốc mùi nồng nặc trong khu dân cư. Cách làm đầy quyết liệt và linh hoạt ấy đã giúp môi trường sống của nhân dân được gạn đục khơi trong, sạch sẽ ngay khi những bước chân nước lũ vừa rút đi.
Cuộc chiến ấy không chỉ có sự can trường của những người đứng đầu, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và sự đồng thuận của nhân dân. Từ sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị đến cái gật đầu đầy tin tưởng của người dân, xã Xuân Mai đã viết nên một diện mạo mới cho vùng quê của mình.
Chi hội phụ nữ thôn Tân Bình xây dựng "Ngôi nhà nhà xanh, thu gom rác thải, phân loại rác thải, bán lấy kinh phí để hỗ trợ trẻ em mồ côi, người có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Xuân Vũ.
Ngày nay về Xuân Mai, những phong trào "Cuối tuần xanh" đang rộn rã tiếng cười, những ‘Thôn không rác" yên ả và những cung đường rực rỡ sắc hoa đã thay thế cho hình ảnh vùng trũng ô nhiễm xưa kia, xây dựng nên một miền quê trù phú, thanh bình và đáng sống.
Từng gốc cây, khóm hoa đều thấm đẫm mồ hôi và khát vọng về một miền quê văn minh, nơi con người không chỉ thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu mà còn tự tay kiến tạo nên một không gian sống trong lành, thuần khiết và đáng trân trọng. Đó chính là sức sống mới, là bản lĩnh của Xuân Mai trên hành trình dựng xây tương lai xanh bền vững.
Hãy nhìn vào hoạt động của Chi hội phụ nữ thôn Tân Bình. Những đôi bàn tay vốn quen việc đồng áng, nay lại tỉ mẩn phân loại từng vỏ chai nhựa, từng tấm bìa carton ngay tại gian bếp gia đình. Những phế liệu ấy không bị vứt bỏ ra vệ đường, mà được tập kết về ngôi nhà xanh một mô hình nhân văn vừa bảo vệ môi trường, vừa chắt chiu kinh phí để hỗ trợ những mảnh đời khó khăn.
Ý thức ấy không dừng lại sau cánh cửa mỗi nhà, mà lan tỏa ra khắp đường xóm, nơi những buổi tổng vệ sinh cuối tuần đã trở thành một nét đẹp văn hóa, một nếp sống văn minh.
Chị Nguyễn Thị Minh, Chi hội trưởng, Chi hội phụ nữ thôn Tân Bình, xã Xuân Mai, cho biết: Các chị em phụ nữ trên địa bàn tích cực tham gia làm vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, phân loại rác thải về “ngôi nhà xanh” bán lấy kinh phí để hỗ trợ trẻ em mồ côi, những người có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong cuộc sống. Xã Xuân Mai đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thu gom, phân loại rác tại nguồn, khơi dậy phong trào bảo vệ môi trường sinh thái trên toàn địa bàn.
Tiếp tục xây dựng vùng quê văn minh, sạch đẹp
Ông Nguyễn Ngọc Sang, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Mai, TP. Hà Nội, cho biết: Ngay từ đầu năm 2026, xã đã xây dựng kế hoạch thực hiện công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường, tài nguyên nước năm 2026 trên địa bàn, triển khai đến các đơn vị và cơ sở. Trong đó, xã yêu cầu thường xuyên tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường tới các tổ chức và nhân dân trên địa bàn. Tập trung, chú trọng thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí; đảm bảo quản lý tài nguyên nước; quản lý chặt chẽ việc phân loại, thu gom, vận chuyển chất thải rắn trên địa bàn, đảm bảo không để tồn đọng làm ô nhiễm môi trường; thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo quy định tại Khoản 1 Điều 75 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Xã Xuân Mai (Hà Nội) luôn chú trọng công tác bảo vệ môi trường. Ảnh: Xuân Vũ.
Để có một không gian sống, làm việc sạch đẹp, UBND xã Xuân Mai thực hiện tổng vệ sinh vào thứ 7 hàng tuần với sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội và người dân trên địa bàn, thực hiện tổ chức ra quân tổng vệ sinh như: dọn dẹp rác thải tại khu vực gần nơi ở hoặc bãi đất trống, khu vui chơi hoặc khu vực công cộng.
Cơ quan chức năng thực hiện tốt công tác tuyên truyền, hướng dẫn các tầng lớp nhân dân trên địa bàn phân loại rác tại nguôn theo đúng phương án "Phân loại, thu gom, vận chuyên và xứ lý rác thải sinh hoạt tại nguồn" và bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Từng thôn, xóm huy động nhân dân, các cơ quan, tổ chức trên địa bàn thường xuyên tham gia dọn sạch rác thải, vệ sinh môi trường tại nhà ở, cơ quan, khu vực xung quanh nhà ở; không để tình trạng vứt, bỏ rác không đúng giờ, không đúng nơi quy định.
Rời Xuân Mai dưới những đường cây tỏa bóng mát, những đường hoa khoe sắc, mỗi dòng nước trong lành, chúng tôi hiểu rằng, thành quả đó không chỉ là kết quả của những chính sách vĩ mô, mà còn được dọn dẹp và gìn giữ bởi chính đôi bàn tay của mỗi người dân nơi đây. Hàng ngày, khi mỗi người dân tự mình phân loại một túi rác tại nguồn, bớt đi một chiếc túi nilon hay cùng nhau trồng thêm một mầm xanh, chính là hành động thiết thực chung sức xây dựng vùng quê văn minh, sạch đẹp.
