'Vá rừng' Tà Đùng vì tương lai xanh

Trong chuyến công tác tại khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Đoàn công tác của Báo Nông nghiệp và Môi trường do Phó Tổng Biên tập Vũ Minh Việt dẫn đầu đã có buổi làm việc, tìm hiểu và trải nghiệm thực tế tại Vườn quốc gia Tà Đùng, ghi nhận rõ nét những nỗ lực bền bỉ của lực lượng quản lý rừng và người dân vùng đệm trong hành trình gìn giữ “lá phổi xanh” của Nam Tây Nguyên.

Điểm giao thoa sinh học có giá trị đặc biệt

Vườn quốc gia Tà Đùng có tổng diện tích tự nhiên khoảng 21.000 ha, trong đó diện tích rừng chiếm tỷ lệ che phủ lên tới khoảng 85% vùng lõi. Đáng chú ý, rừng nguyên sinh còn tương đối nguyên vẹn, chiếm hơn 48% diện tích, bên cạnh hơn 36% là rừng thứ sinh các loại. Đây là khu vực có vị trí địa lý và sinh học đặc biệt, nằm ở vùng chuyển tiếp giữa Nam Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, hội tụ nhiều kiểu hệ sinh thái rừng, tạo nên sự đa dạng cao về loài và nguồn gen.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, Tà Đùng giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, phòng hộ đầu nguồn, điều tiết khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái cho khu vực hạ du. Không chỉ mang giá trị tự nhiên, Vườn Quốc gia Tà Đùng còn gắn bó mật thiết với đời sống, sinh kế của cộng đồng dân cư vùng đệm, trong đó phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, cũng như nhiều khu rừng đặc dụng khác, Tà Đùng đang đối mặt với không ít thách thức từ biến đổi khí hậu, nguy cơ cháy rừng trong mùa khô, cùng sức ép xâm lấn đất rừng, khai thác trái phép tài nguyên rừng. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải song hành giữa bảo vệ nghiêm ngặt và phục hồi, phát triển rừng một cách bền vững.

Những năm qua, cùng với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng, Ban Quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng đã tập trung nhiều nguồn lực cho công tác phát triển rừng, làm giàu rừng tự nhiên, coi đây là giải pháp căn cơ để khôi phục hệ sinh thái và nâng cao độ che phủ rừng.

Theo ông Khương Thanh Long, Giám đốc Vườn quốc gia Tà Đùng, từ năm 2014 đến nay, đơn vị đã tổ chức trồng mới gần 620 ha rừng với hơn một triệu cây xanh các loại. Hoạt động trồng rừng không chỉ tập trung vào trồng mới mà còn chú trọng trồng xen, trồng bổ sung để “vá” những khoảng trống, phục hồi các diện tích rừng nghèo kiệt, những mảnh rừng bị xâm chiếm trước đây. Qua thời gian, nhiều khu vực đã dần khép tán, tạo sinh cảnh ổn định cho các loài động, thực vật rừng.

Để đạt được kết quả này, bên cạnh nỗ lực của lực lượng cán bộ, kiểm lâm và nhân viên bảo vệ rừng, sự tham gia của người dân vùng đệm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Già làng người K’Hô ở xã Tà Đùng chia sẻ, cùng với việc phối hợp tuần tra, bảo vệ rừng, hằng năm bà con trong bon đều tích cực tham gia trồng cây, gây rừng. Với đồng bào, rừng không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là tài sản chung cần được giữ gìn cho con cháu mai sau.

Hưởng ứng Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025” của Thủ tướng Chính phủ, riêng trong năm 2024, Ban Quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng đã phối hợp với người dân và các đơn vị liên quan trồng 16.500 cây phân tán tại các khu vực làm giàu rừng, dọc tuyến Quốc lộ 28, khuôn viên trụ sở Ban Quản lý, đồng thời hỗ trợ trồng cây tại các công trình công cộng, trường học, đường giao thông thuộc các thôn, bon vùng đệm.

Đến hết tháng 8/2025, Vườn quốc gia Tà Đùng sẽ tiếp tục trồng mới thêm khoảng 15.000 cây xanh, góp phần mở rộng diện tích rừng, tăng độ che phủ và cải thiện chất lượng rừng tự nhiên. Song song với trồng rừng, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng được Ban Quản lý Vườn xác định là giải pháp then chốt.

Hằng năm, đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông với nhiều hình thức đa dạng; duy trì Câu lạc bộ Xanh cho học sinh các trường trung học cơ sở vùng đệm; lồng ghép tập huấn, phổ biến pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng trong các buổi họp dân, nhất là đối với người dân tộc thiểu số sinh sống gần rừng.

Đồng hành từ doanh nghiệp và tổ chức xã hội

Cùng với cộng đồng địa phương, nhiều tổ chức, doanh nghiệp đã và đang chung tay cùng Vườn quốc gia Tà Đùng trong các chương trình bảo vệ, phát triển rừng. Bà Nguyễn Siêu Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH xã hội JOY FOUNDATION cho biết, khi bắt đầu khảo sát tại Tà Đùng từ năm 2023, đơn vị nhận thấy sự sẵn sàng, minh bạch và quyết tâm cao của đội ngũ cán bộ quản lý rừng trong việc tạo ra những chuyển biến bền vững.

Theo bà Hạnh, Tà Đùng còn có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái, qua đó góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, gắn bảo vệ rừng với phát triển kinh tế địa phương.

Cùng chung tinh thần lan tỏa lối sống xanh, ông Nguyễn Duy Minh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Giao nhận tiếp vận quốc tế InterLOG cho biết, doanh nghiệp đã tổ chức chương trình chạy, đi bộ nhằm kêu gọi cộng đồng chung tay vì môi trường. Với tổng quãng đường gần 25.000 km được ghi nhận, chương trình đã được quy đổi thành 3.000 cây xanh, trong đó những cây đầu tiên đã được trồng tại Vườn quốc gia Tà Đùng.

Chia sẻ với đoàn công tác của Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Khương Thanh Long, Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Tà Đùng nhấn mạnh: bên cạnh giá trị đa dạng sinh học quý báu do thiên nhiên ban tặng, màu xanh của Tà Đùng hôm nay là thành quả của sự đồng hành bền bỉ giữa Ban Quản lý, các tổ chức, doanh nghiệp và người dân vùng đệm trong suốt nhiều năm qua.

Theo ông Long, thời gian tới, Ban Quản lý Vườn sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng hiện có, đồng thời đẩy mạnh trồng rừng, phục hồi hệ sinh thái, nâng cao chất lượng rừng tự nhiên. Mục tiêu xuyên suốt là lấp đầy những khoảng trống rừng, tăng độ che phủ, giữ vững vai trò lá phổi xanh của khu vực Nam Tây Nguyên, đóng góp tích cực vào nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.