Trung Bộ đối mặt với nguy cơ hạn mặn

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa gửi công văn về việc tăng cường thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cho sản xuất nông nghiệp tới Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố các khu vực Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Cảnh báo thiếu hụt nguồn nước

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cảnh báo tác động của hiện tượng El Nino và nhận định sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước trong năm 2026 và kéo dài sang năm 2027.

Theo dự báo cho vụ hè thu 2026, tại 10 tỉnh, thành phố từ Thanh Hóa đến Khánh Hòa, tổng diện tích có nguy cơ đối mặt với tình trạng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn dao động trong khoảng từ 10.700-16.400 ha.

Trong đó, khu vực Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa đến TP. Huế) chiếm tỷ trọng lớn hơn với dự báo từ 6.700-10.200 ha, tâm điểm là Nghệ An và Thanh Hóa.

Tại Thanh Hóa, dự báo có khoảng 2.000-3.000 ha, phạm vi rủi ro dàn trải từ vùng cuối các kênh chính thuộc hệ thống sông Chu - sông Mã, hệ thống Bái Thượng, hệ thống sông Mực, Yên Mỹ; vùng tưới bằng bơm điện dọc sông Mã, Chu, Bưởi. Từ vùng tưới bằng hồ đập nhỏ miền núi tới vùng đồng bằng ven biển và vùng ảnh hưởng xâm nhập mặn Hoằng Phú, Hoằng Giang, Quảng Tiến, Sầm Sơn, Minh Lộc, Hoa Lộc, Vạn Lộc, Hải Hòa, Tĩnh Gia, Hải Thanh.

Tại Nghệ An, dự báo có khoảng 2.500-3.500 ha có nguy cơ hạn hán, thiếu nước; tập trung tại cuối hệ thống Bara Đô Lương và các công trình thủy lợi do cấp xã/hợp tác xã quản lý.

Quảng Trị cũng có diện tích chịu ảnh hưởng khá lớn khoảng 1.500-2.500 ha, chủ yếu tại cuối khu tưới các hồ chứa và hệ thống Nam Thạch Hãn. Hà Tĩnh và TP. Huế có mức độ ảnh hưởng thấp hơn, dao động dưới 1.000 ha mỗi tỉnh.

Với khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, tổng diện tích nguy cơ hạn hán, thiếu nước khoảng 4.000-6.200 ha. TP. Đà Nẵng được nhận định có khả năng trở thành "điểm nóng" về xâm nhập mặn. Trong số 1.500-2.000 ha được dự báo nguy cơ, có đến 1.500 ha diện tích chịu tác động trực tiếp bởi xâm nhập mặn tại hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn, tác động đến các trạm bơm quan trọng như Tứ Câu, Cẩm Sa.

Hai tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk có nguy cơ hạn hán, thiếu nước chủ yếu xảy ra tại các hồ chứa nhỏ và các xã miền núi. Trong khi Khánh Hòa và Quảng Ngãi chịu ảnh hưởng trên diện hẹp hơn, chủ yếu tại các hồ chứa cụ thể như hồ Bà Râu, Bầu Ngứ (Khánh Hòa) hay đập Thạch Nham (Quảng Ngãi).

Xem xét lùi thời vụ hoặc chuyển đổi cơ cấu cây trồng

Trước những nguy cơ nắng nóng ảnh hưởng đến vụ hè thu, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố thuộc khu vực Trung Bộ khẩn trương rà soát, xác định vùng cây trồng vụ đông xuân 2025-2026 đã, đang có nguy cơ bị ảnh hưởng hạn hán, xâm nhập mặn, có phương án ưu tiêu cấp đủ nước để giảm thiểu thấp nhất thiệt hại; lưu ý có giải pháp cụ thể cho các diện tích ngoài vùng công trình thủy lợi phục vụ tưới.

Trước vụ sản xuất hè thu, vụ mùa năm 2026, các địa phương chỉ tổ chức xuống giống cây trồng nếu nguồn nước bảo đảm cung cấp đủ cho cả vụ, không sản xuất vượt khả năng cung cấp nước của các hệ thống công trình thủy lợi. Các diện tích không đủ nước cần xem xét giãn, lùi thời vụ hoặc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Trong canh tác, cần đẩy mạnh áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm cho cả lúa và cây trồng cạn. Trong trường hợp xảy ra thiếu nước nghiêm trọng, phải ưu tiên cấp nước sinh hoạt, tiếp đến là tưới cho cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao và phục vụ các nhu cầu thiết yếu khác.

Cục khuyến cáo địa phương khẩn trương nạo vét cửa lấy nước, hệ thống kênh mương, đào ao, giếng, đắp đập tạm ngăn mặn, lắp đặt trạm bơm dã chiến phòng chống hạn hán, thiếu nước cho mùa khô năm 2026-2027.