Chủ động trước thiên tai

Xây dựng "lá chắn" vững chắc trước thiên tai ngày càng cực đoan

Là địa phương có diện tích rộng, địa hình đa dạng từ miền núi, đồng bằng đến ven biển, tỉnh Thanh Hóa hàng năm phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai nguy hiểm như bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, xâm nhập mặn và cháy rừng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất dày hơn, cường độ mạnh hơn, công tác phòng, chống thiên tai càng trở thành nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của cả hệ thống chính trị.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, UBND tỉnh Thanh Hóa mới ban hành Quyết định số 1886/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030, xác định rõ mục tiêu xây dựng năng lực phòng ngừa chủ động, nâng cao khả năng ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, góp phần bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững quốc phòng, an ninh trên địa bàn tỉnh.

Theo kế hoạch, tỉnh Thanh Hóa đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể mang tính đột phá. Trong đó, hoàn thiện đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách về phòng, chống thiên tai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phấn đấu 100% chính quyền các cấp, cơ quan, tổ chức và hộ gia đình được tiếp cận đầy đủ thông tin, kiến thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai.

Đồng thời, xây dựng lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản, trang bị đầy đủ phương tiện hiện đại. Đặc biệt, 100% khu vực trọng điểm, xung yếu về đê điều, hồ đập sẽ được lắp đặt hệ thống theo dõi, giám sát; 100% tàu cá đánh bắt vùng khơi được trang bị hệ thống giám sát, bảo đảm thông tin liên lạc.

Một điểm nhấn quan trọng của kế hoạch là xây dựng cơ sở dữ liệu phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, liên thông, thời gian thực, bảo đảm "đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung"; đồng thời hiện đại hóa năng lực dự báo, cảnh báo, giám sát thiên tai để phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành trong mọi tình huống.

Đồng bộ giải pháp để bảo vệ người dân

Những mục tiêu của kế hoạch càng trở nên cấp thiết khi nhìn vào quy mô và mức độ rủi ro thiên tai trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Toàn tỉnh hiện có gần 3,8 triệu dân, trong đó khoảng 1,3 triệu người thuộc nhóm dễ bị tổn thương. Đáng chú ý, qua rà soát năm 2026, có 111.356 hộ với 426.062 nhân khẩu đang sinh sống tại các khu vực ven sông, ven biển, vùng có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất cần phải sơ tán khi có thiên tai xảy ra. Những con số này cho thấy áp lực rất lớn đối với công tác bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Song song với đó là hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội đồ sộ cần được bảo vệ. Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 1.008 km đê sông, đê biển, gồm 315 km đê từ cấp I đến cấp III, 693 km đê dưới cấp III, 1.141 cống qua đê, 545 kè lát mái với tổng chiều dài 307,12 km, bảo vệ hơn 2,8 triệu người cùng nhiều khu vực trọng điểm về kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh. Tuy nhiên, trước mùa mưa bão năm 2026, toàn tỉnh Thanh Hóa vẫn còn 44 trọng điểm đê điều xung yếu cần được đầu tư, gia cố để bảo đảm an toàn.

Hệ thống thủy lợi cũng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng, chống thiên tai. Hiện nay, toàn tỉnh Thanh Hóa có 610 hồ chứa, 1.023 đập dâng, 895 trạm bơm và hơn 15.900 km kênh mương, phục vụ tưới ổn định cho khoảng 310.000 ha đất gieo trồng, trong đó gần 237.000 ha lúa. Tuy nhiên, qua kiểm tra trước mùa mưa bão năm 2026 vẫn còn 58 hồ chứa bị hư hỏng, mất an toàn, cần được sửa chữa, nâng cấp nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố trong mùa mưa lũ.

Không chỉ đầu tư các công trình phòng, chống thiên tai, tỉnh Thanh Hóa còn từng bước hiện đại hóa hệ thống dự báo, cảnh báo. Hiện toàn tỉnh có 8 trạm khí tượng, 16 trạm thủy văn, 210 trạm đo mưa tự động, 82 trạm đo mưa thủ công, 63 trạm đo mực nước, 16 trạm đo mặn, 41 hệ thống cảnh báo hạ du hồ chứa cùng 3 trạm thông tin báo bão và bắn pháo hiệu. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, giúp chính quyền và người dân chủ động ứng phó với thiên tai. Tuy nhiên, theo đánh giá, hệ thống này vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ để đáp ứng yêu cầu trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, kế hoạch giai đoạn 2026-2030 còn xác định rõ phương châm lấy phòng ngừa là chính, triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý rủi ro thiên tai đến nâng cao nhận thức cộng đồng, phát huy hiệu quả phương châm "bốn tại chỗ". Trong đó, vai trò của chính quyền cơ sở, lực lượng xung kích và mỗi người dân được xem là yếu tố quyết định để giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Có thể khẳng định, việc ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị của tỉnh Thanh Hóa trong chủ động ứng phó với những thách thức từ thiên nhiên mà còn là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro thiên tai hiện đại, đồng bộ và hiệu quả.

Với những mục tiêu cụ thể cùng các chỉ tiêu định lượng rõ ràng, Thanh Hóa đang từng bước xây dựng "lá chắn" vững chắc trước thiên tai, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân, giữ vững thành quả phát triển kinh tế - xã hội và tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.