LTS: Hưng Yên đang chạy nước rút để hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội. Nhưng không thể lấy thành tích số lượng để đánh đổi tính nghiêm minh của chính sách.
Qua điều tra của Báo Nông nghiệp và Môi trường, phía sau những dự án mang danh an sinh xã hội là hàng loạt dấu hiệu trục lợi, từ cho thuê sai đối tượng, mua bán “chui”, ôm suất, lách luật huy động vốn, thậm chí giao dịch cả ở những dự án chưa đủ pháp lý.
Người thu nhập thấp, công nhân, đối tượng chính sách lại trở thành tấm bình phong cho một nhóm người có tiền đầu cơ, lướt suất, trục lợi.
Nhà ở xã hội là trụ cột của chính sách an sinh
Phát triển nhà ở xã hội cho người dân đã được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ quan trọng của Đảng và cả hệ thống chính trị, thể hiện bản chất tốt đẹp, tính ưu việt của xã hội.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, tỉnh Hưng Yên phải hoàn thành 47.000 căn hộ giai đoạn 2025-2030. Con số ấy vừa là áp lực, vừa là động lực để tỉnh Hưng Yên tung ra hàng loạt cơ chế đặc thù, đột phá để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội (NƠXH).
Tòa CT3 thuộc Dự án nhà ở xã hội, nhà ở thương mại Lạc Hồng Phúc được nhiều người nước ngoài thuê để sinh sống, hoạt động mua bán căn hộ tại đây cũng diễn ra công khai. Ảnh: Tú Thành.
Cho đến nay, tỉnh Hưng Yên đã ban hành Quy định về trường hợp có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng cách xa địa điểm làm việc được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.
Theo đó, trường hợp đã có nhà ở thuộc sở hữu nhưng cách xa địa điểm làm việc vẫn được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, với khoảng cách ngắn nhất từ nơi có nhà đến nơi làm việc phải từ 20km trở lên, đồng thời dự án nhà ở xã hội cách nơi làm việc tối đa không quá 10km.
Cuối tháng 12/2025, UBND tỉnh Hưng Yên giao Quỹ phát triển đất Hưng Yên thực hiện nhiệm vụ Quỹ nhà ở. Đây là bước đi tạo nguồn lực tài chính bền vững để giải bài toán nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và người thu nhập thấp; bảo đảm an sinh; thúc đẩy phát triển kinh tế; hình thành các khu nhà ở đồng bộ.
Các cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội đã bảo đảm thu hút đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, vẫn còn những nhà đầu tư chưa chú trọng về việc giảm giá bán, chưa kiểm soát chặt chẽ đối tượng chính sách… dẫn đến tình trạng trục lợi chính sách nhà ở xã hội, khiến đối tượng là người có thu nhập thấp khó tiếp cận.
Biến nhà ở xã hội thành “khu thuê ở” cho người nước ngoài?
Chung cư NƠXH Lạc Hồng Phúc thuộc Khu đô thị Lạc Hồng Phúc (phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên) do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Lạc Hồng Phúc là chủ đầu tư. Thông tin triển khai cho thấy, năm 2022 chủ đầu tư hoàn thành và đưa vào sử dụng 3 đơn nguyên CT1A, CT1B, CT2 với 649 căn hộ, tổng diện tích sàn 47.794m²; đến quý II/2023 tiếp tục khởi công CT3A, CT3B, CT3C với tổng diện tích sàn 36.633m², đã được bàn giao, đưa vào sử dụng từ năm 2025.
Ghi nhận quanh khu vực cho thấy, nhà hàng, quán ăn, tiệm cà phê… đâu đâu cũng nhan nhản biển hiệu song ngữ, thậm chí tiếng Trung Quốc còn to hơn tiếng Việt.
Một bào vệ tại chung cư thừa nhận, người nước ngoài thuê ở đây rất nhiều. Ảnh: Tú Thành.
Một bảo vệ của chung cư cũng khẳng định, ở đây có rất nhiều người Trung Quốc sinh sống, thuê để ở từ lâu. Nếu có nhu cầu, sẵn sàng giới thiệu chủ nhà cho thuê.
NƠXH vốn được miễn tiền sử dụng đất, được vay vốn ưu đãi, thuế suất thấp… tất cả là để giảm giá thành, đưa cơ hội sở hữu nhà đến tay người thu nhập thấp. Hiểu một cách đơn giản, những người gặp khó khăn về kinh tế, nhà ở sẽ được Nhà nước hỗ trợ để mua được nhà giá rẻ, ở đây là nhà ở xã hội. Nhưng tại đây, ý nghĩa nhân văn ấy đã bị biến tướng, trở thành nhà cho thuê, thành cơ hội đầu tư cho doanh nghiệp, những kẻ có tiền nhằm trục lợi chính sách.
Trong vai người đi thuê nhà, phóng viên tìm đến Ban Quản lý chung cư. Tại đây, một nhân viên tên C. hỏi thẳng như đã quá quen thuộc: “Em thuê nhà cho người Việt hay người nước ngoài”. Câu hỏi ấy, tự thân nó đã cho thấy việc thuê cho người nước ngoài là một nhu cầu thường xuyên, đến mức trở thành phản xạ nghiệp vụ.
Nhân viên tại Ban Quản lý chưng cư sẵn sàng giới thiệu cho thuê căn hộ, dù biết mục đích thuê cho người nước ngoài sinh sống. Ảnh: Tú Thành.
Điều đáng nói là dù biết mục đích thuê cho người nước ngoài sinh sống, nhân viên này vẫn nhiệt tình kết nối, yêu cầu để lại số điện thoại để “tìm căn phù hợp”, rồi gửi danh sách căn hộ ở CT2, CT3… có đủ loại diện tích, giá từ 6,5 đến 7 triệu đồng/tháng, với điều kiện thuê ít nhất một năm.
Người đàn ông Trung Quốc ở tại căn hộ 615 Tòa CT3. Ảnh: Tú Thành.
Không có vẻ gì là lén lút. Không có dấu hiệu né tránh. Mọi thứ diễn ra như một quy trình kinh doanh trơn tru, có hệ thống, được dung túng ngay từ đơn vị quản lý vận hành. Bởi Ban quản lý là nơi nắm rõ nhất tình trạng sử dụng căn hộ: Ai ở, ai thuê, ai chuyển nhượng, ai ra vào. Khi một nhân sự thuộc bộ phận quản lý vận hành coi việc thuê cho người nước ngoài là chuyện bình thường, thì vấn đề hậu kiểm ở đâu? Quy chế quản lý vận hành ở đâu? Và quan trọng hơn là ai chịu trách nhiệm nếu nhà ở xã hội bị biến thành “khu cho thuê” hưởng lợi?
Mua, bán “chui” nhà ở xã hội?
Không chỉ biến tướng ở việc cho thuê sai đối tượng sử dụng. Theo ghi nhận, không ít môi giới sẵn sàng giới thiệu căn hộ nhà ở xã hội ở đây như một sản phẩm đầu tư với lý do là mua để cho thuê dễ, vì “người nước ngoài ở đông”.
Một môi giới tên Y. sau khi nghe phóng viên ngỏ ý muốn mua căn hộ cho người Trung Quốc đầu tư, nhanh chóng hẹn gặp, dẫn đi xem căn hộ. Giá chào bán tùy căn, một căn khoảng hơn 47m² ở tầng 5 được chào 1,47 tỷ đồng, bàn giao thô; một căn gần 47m² ở tầng 8 chào 1,5 tỷ đồng, được giới thiệu “đẹp hơn” vì độ cao vừa phải. Một phép tính đơn giản cũng thấy sự phi lý đến nực cười. Giá NƠXH tại một phường ở tỉnh Hưng Yên lại đắt hơn cả nhiều dự án tại Thủ đô Hà Nội.
Tại sao giá lại cao ngất ngưởng như vậy? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Trục lợi.
Môi giới dẫn phóng viên xem căn hộ 809 tại Tòa CT3 với diện tích gần 47m², giá căn hộ lên tới 1,5 tỷ đồng. Ảnh: Hùng Khang.
Khi phóng viên thắc mắc về việc chưa đủ 5 năm không được chuyển nhượng, Y. cười, vẽ ra một đường đi nước bước lách luật tinh vi mà giới đầu cơ ở đây đã thuộc lòng, chính là mua bán bằng hợp đồng ủy quyền. Muốn bán tiếp thì ủy quyền tiếp. Căn hộ ưu đãi, vì thế được mua đi, bán lại kiếm lời.
“Khi các anh chốt rồi thì sẽ làm hợp đồng đặt cọc, khi đã bàn giao hết tiền thì sẽ làm hợp đồng ủy quyền ở phòng công chứng. Cầm tiền, căn cước đến văn phòng công chứng thôi. Còn đâu tất cả giấy tờ em sẽ kiểm tra, duyệt hộ anh. Với lại bên công chứng người ta cũng phải kiểm tra chứ, không đúng giấy tờ ai người ta công chứng, người ta còn sợ đi tù ấy chứ, sai chủ là đi ‘tò’ hết với nhau ấy”- Y. thao thao bất tuyệt, không hề hay biết những lời thú nhận của mình đang vạch trần bộ mặt thật của thị trường NƠXH nơi đây.
2 người đàn ông Trung Quốc khác ở tại căn hộ 1012A Tòa CT3, họ cho biết đã thuê và sinh sống ở đây từ nhiều tháng trước. Ảnh: Tú Thành.
Hóa ra, cái gọi là đúng đối tượng chỉ là tấm bình phong. Người thu nhập thấp, gia đình chính sách… chỉ được dùng để đứng tên, còn quyền sở hữu thực sự, dòng tiền thực sự lại chảy vào túi những kẻ có tiền và giới đầu cơ.
Những người mua nhà qua hình thức "ủy quyền", "vi bằng" đang ngồi trên đống lửa. Khi cơ quan chức năng vào cuộc, thanh tra, thu hồi những căn hộ sử dụng sai mục đích, ai sẽ bảo vệ họ? Pháp luật không công nhận những giao dịch "chui". Người mất tiền, kẻ mất nhà, còn doanh nghiệp thì đã "ấm túi" từ lâu.
Hưng Yên đang chạy nước rút chỉ tiêu nhà ở xã hội. Nhưng chạy theo số lượng mà buông quản lý chất lượng và đối tượng thụ hưởng thì chẳng khác nào dựng thêm những tòa nhà để nuôi lớn một thị trường trục lợi chính sách
Với những sai phạm sờ sờ ra đó, vai trò của Sở Xây dựng Hưng Yên, của chính quyền địa phương ở đâu? Là năng lực quản lý yếu kém hay có sự "nhắm mắt làm ngơ" cho doanh nghiệp lộng hành?
Và đáng sợ hơn, những gì diễn ra tại Lạc Hồng Phúc mới chỉ là phần nổi. Ở Hưng Yên, một kịch bản trục lợi khác tinh vi hơn, táo tợn hơn đang manh nha trên những bãi đất… còn chưa có hình hài công trình. Thế nhưng dòng tiền “đặt chỗ”, “giữ suất” đã rầm rập chảy vào túi của chủ đầu tư. Câu chuyện nhà ở xã hội sẽ không còn dừng ở biến tướng sau bàn giao. Nó sẽ là một cuộc bẻ lái ngay từ vạch xuất phát.
