Như báo Nông nghiệp và Môi trường đã thông tin ở bài viết “Hưng Yên: San lấp KCN Hải Long khiến gần chục ha lúa chết do nhiễm mặn”, phản ánh về hiện trạng nhiều cánh đồng lúa vụ Xuân 2025 của người dân xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên bị chết do ảnh hưởng bởi nhiễm mặn từ quá trình san lấp KCN Hải Long do Công ty Cổ phần đầu tư hạ tầng khu công nghiệp Bảo Minh (Công ty Bảo Minh) làm chủ đầu tư.
Đến vụ Xuân 2026, tình trạng lúa chết tại những cánh đồng giáp KCN Hải Long tiếp tục tái diễn, khiến nhiều nông dân “điêu đứng”, mất kế sinh nhai. Nguyên nhân được xác định là do độ mặn của nước tăng cao khi Công ty Bảo Minh bơm cát san nền KCN Hải Long.
Cấy đến đâu lúa chết đến đó
Có mặt tại khu vực xứ đồng Cánh bãi (xã Đông Tiền Hải), chúng tôi đã không khỏi xót xa khi chứng kiến nhiều thửa ruộng lúa vừa được người dân gieo cấy vụ Xuân 2026, nhưng đã trong tình trạng vàng úa, chết héo. Bên cạnh đó, nhiều thửa ruộng cũng bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm.
Nhiều thửa ruộng tại xứ đồng Cánh bãi (xã Đông Tiền Hải) bị chết do độ mặn của nước tăng cao. Ảnh: Cao Sơn.
Được biết, ngày 7/2 các hộ dân 2 thôn Tân Hải và Thành Long bắt đầu xuống mạ, gieo cấy vụ Xuân 2026 trên diện tích 20 ha tại xứ đồng Cánh bãi (giáp KCN Hải Long). Khi những cây mạ non đang bén rễ xanh tốt, thì đến ngày 24/2 bắt đầu có hiện tượng bị vàng lá, sau đó thối rễ rồi chết dần. Đây cũng là thời điểm Công ty Bảo Minh bơm cát từ tàu ở ngoài sông Trà Lý vào để san nền ô CAN – 02, KCN Hải Long.
Sau khi xuất hiện tình trạng lúa chết hàng loạt, ngày 25/2, UBND xã Đông Tiền Hải cùng Hợp tác xã Đông Hải; Xí nghiệp khai thác công trình thuỷ lợi (KTCTTL) Tiền Hải; Trạm Kỹ thuật nông nghiệp cơ sở Tiền Hải đã vào cuộc kiểm tra thực tế chất lượng nước tại khu vực xứ đồng Cánh bãi.
Theo kết quả kiểm tra tại các vị trí ruộng, mương,… giáp với KCN Hải Long, thì nước có độ mặn từ 1,15‰ - 4,05‰. Do đó, từ ngày 26 - 28/2, Xí nghiệp KTCTTL Tiền Hải đã thực hiện bơm cấp nước ngọt thau chua rửa mặn toàn bộ diện tích sản xuất nông nghiệp trên xứ đồng Cánh bãi.
Sau khi được thau chua rửa mặn, các hộ dân đã thực hiện gieo cấy lại những thửa ruộng đã chết trước đó. Tuy nhiên, tình trạng vàng lá, thối rễ vẫn không được cải thiện. Mạ gieo, cấy chỉ được vài ngày rồi lại chết dần. Có những hộ gia đình cấy lại đến lần thứ 3 nhưng vẫn bị chết.
Bà Nguyễn Thị Thuỷ (thôn Thành Long, xã Đông Tiền Hải) cho biết: “Gia đình có 10 mẫu ruộng tại xứ đồng Cánh bãi, gieo cấy theo lịch từ ngày 7/2. Ban đầu phát triển rất đẹp, nhưng khi bắt đầu cho nước vào ruộng là lúa có hiện tượng bị héo nõn và thân cây, rồi chết”.
Bà Thuỷ bên thửa ruộng lúa đã cấy lại lần 2, nhưng vẫn bị chết do nhiễm mặn. Ảnh: Cao Sơn.
“Sau đó, gia đình có thực hiện cày lại ruộng và cấy, gieo xạ lần 2. Nhưng chỉ vài hôm sau khi cấy, lúa lại tiếp tục héo ngang cây, rồi chết. Đến thời điểm hiện tại (6/3), gia đình đã cấy lại lần 3 rồi nhưng vẫn không khả quan, nhà có 10 mẫu thì chết đến 9,5 mẫu rồi. Giờ không biết lấy mạ đâu để cấy tiếp, tiền công thuê cấy cũng đã tốn kém rất nhiều. Cứ cấy xong vài ngày, khi cho nước vào ruộng là lúa lại bị chết…”, Bà Thuỷ ngậm ngùi chia sẻ.
Cũng giống như bà Thuỷ, nhiều hộ dân tại thôn Tân Hải và Thành Long cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Lúa cấy xuống ruộng chỉ được 2 - 3 ngày là bị thối rễ, héo úa. Mặc dù nguồn nước đã được thau chua rửa mặn liên tục, nhưng độ mặn trong nước vẫn không được cải thiện.
Theo chia sẻ có nhiều người dân thôn Tân Hải, thời điểm Xí nghiệp KTCTTL Tiền Hải bơm cấp nước thau chua rửa mặn cho xứ đồng Cánh bãi, thì Công ty Bảo Minh vẫn tiếp tục bơm cát để san nền ô CAN - 02, KCN Hải Long. Nên lượng nước mặn từ hoạt động bơm cát đã thẩm thấu, chảy vào hệ thống mương tưới tiêu rồi chảy vào những thửa rưộng, khiến cho cây lúa vừa mới cấy không thể sinh trưởng phát triển.
Công ty Bảo Minh làm tăng độ mặn của nước
Sau khi người dân cấy lại nhưng lúa vẫn bị chết, ngày 1/3, UBND xã Đông Tiền Hải phối hợp cùng Xí nghiệp Khai thác công trình Thủy lợi Tiền Hải; đại diện thôn Thành Long; Hợp tác xã Đông Hải; đại diện KCN Hải Long tiếp tục kiểm tra, xác minh chất lượng nước mặt tại khu vực lân cận KCN Hải Long.
Theo kết quả kiểm tra bằng bút Test thử mặn: Mẫu số 1 (được lấy tại khu vực đầu ống bơm hút cát san nền ô CNA -02) cho kết quả 18,3 ‰; Mẫu số 2 (lấy tại khu vực sông) cho kết quả 0,23‰; Mẫu số 3 (lấy tại khu vực sông ven đê, nơi đặt máy đẩy hút cát) cho kết quả 2,25‰.
Mẫu số 4 (lấy tại mặt ruộng xứ đồng Cánh bãi, thôn Tân Hải) cho kết quả 2,25‰; Mẫu số 5 (lấy tại khu vực ven sông đê cách trạm đặt máy đẩy hút cát của KCN Hải Long 50m về phía đông) có kết quả 1,86‰.
Căn cứ kết quả kiểm tra thử mặn, các bên tham gia lấy mẫu đã xác định, quá trình thực hiện thi công san nền ô CNA - 02 bằng biện pháp bơm hút cát từ các tàu trên sông Trà Lý, đã xuất hiện các hiện tượng rò rỉ nước mặn tại vị trí trạm đặt máy đẩy hút cát chân đê phía đồng sát kênh tưới ven đê, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước phục vụ cho khoảng 20 ha lúa thuộc xứ đồng Cánh bãi thôn Tân Hải và Thành Long. Cụ thể, làm tăng độ mặn nguồn nước tưới từ 0,23‰ lên 2,17‰.
Từ đó, ngày 1/3, UBND xã Đông Tiền Hải đề nghị Công ty Bảo Minh tạm dừng thi công san nền bằng biện pháp bơm hút cá sử dụng nước mặt tại sông Trà Lý (khi nguồn nước sông Trà Lý có độ mặn cao, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp).
Công ty Bảo Minh bơm cát san lấp KCN Hải Long (ngày 1/3) làm ảnh hưởng hơn 20 ha lúa tại xứ đồng Cánh bãi. Ảnh: Người dân cung cấp.
Bà Lại Thị Thuỷ - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Tiền Hải cho biết: “Ngày 1/3, nhận được phản ánh Công ty Bảo Minh bơm cát san lấp mặt bằng, UBND xã cử cán bộ cùng với các bên ra lập biên bản và lấy mẫu xác minh độ mặn. Qua kết quả, thì xác định độ mặn trong nước cao hơn với ngưỡng cho phép trong thời kỳ cây lúa mới phát triển.”
“Sau đó, UBND xã đã có báo cáo gửi UBND tỉnh Hưng Yên. Đồng thời, yêu cầu Công ty Bảo Minh tạm dừng bơm cát và khi nào bơm thì phải có kế hoạch thông báo cho UBND xã và các đơn vị thuỷ nông, để xác định thời điểm bơm cát nước sông Trà Lý có đảm bảo hay không. Nếu thời điểm bơm cát, mà nước sông Trà Lý có độ mặn cao, thì không khác gì bơm nước mặn vào ngâm lúa. Khi đó, những ruộng lúa mới cấy sẽ thối rễ và chết thôi…Tuy nhiên, ngày 2/3, Công ty Bảo Minh vẫn tiếp tục thực hiện bơm cát vào san lấp KCN Hải Long”, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Tiền Hải thông tin thêm.
Ngày 9/6, Công ty Bảo Minh tiếp tục bơm cát vào san nền ô CNA -02. Ảnh: Người dân cung cấp.
Mặc dù UBND xã Đông Tiền Hải đã yêu cầu Công ty Bảo Minh tạm dừng bơm cát vào san lấp KCN Hải Long, nhưng theo phản ánh và hình ảnh người dân cung cấp, chiều ngày 9/6 Công ty Bảo Minh vẫn tiếp tục bơm cát từ tàu ngoài sông Trà Lý vào để san nền ô CNA - 02. Thời điểm này, nhiều hộ dân vẫn đang cấy lại những thửa ruộng đã chết do nhiễm mặn trước đó tại xứ đồng Cánh bãi.
Có thể thấy, Công ty Bảo Minh vì lợi ích riêng của doanh nghiệp mà đã khiến hàng chục ha đất trồng lúa của người dân xã Đông Tiền Hải bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nhiễm mặn. Sự việc này đã kéo dài từ mấy năm nay, những chính quyền các cấp vẫn chưa xử lý dứt điểm. Bởi vậy, người dân xã Đông Tiền Hải mong muốn UBND tỉnh Hưng Yên sớm có chỉ đạo, xử lý dứt điểm việc này, để người dân an tâm sản xuất trên những thửa ruộng.
