Kể từ thời điểm Công ty cổ phần đầu tư hạ tầng khu công nghiệp Bảo Minh (Công ty Bảo Minh) khởi công xây dựng kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp (KCN) Hải Long thì cũng là lúc hàng chục nông dân ở 2 thôn Tân Hải, Thành Long xã Đông Trà, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên) phải bỏ ruộng, không thể canh tác trên những thửa ruộng của chính gia đình mình do ảnh hưởng từ quá trình san lấp KCN Hải Long.
Phản ánh đến Báo Nông nghiệp và Môi trường, anh Nguyễn Duy Đông cho biết, gia đình có hơn 4 sào ruộng (1.682m2) tại xứ đồng 27 mẫu, trước đây gia đình vẫn canh tác bình thường, năng suất lúa vẫn đạt chất lượng. Nhưng từ năm 2023, khi Công ty Bảo Minh san lấp mặt bằng KCN Hải Long đã khiến khu ruộng bị nhiễm mặn, lúa không phát triển được. “Kể từ đó đến nay, hơn 4 sào ruộng của gia đình đành phải bỏ hoang, cứ cấy vụ nào là lúa đều chết hết”, anh Đông nói.
Hàng chục nông dân ở xã Đông Tiền Hải phải bỏ hoang gần 6ha ruộng lúa tại cánh đồng 27 mẫu do bị nhiễm mặn bởi quá trình san lấp KCN Hải Long. Ảnh: Cao Sơn.
Tương tự, ông Roãn Ngọc Uynh có hơn 4 sào ruộng (1.494m2) tại cánh đồng 27 mẫu cũng chịu chung số phận như anh Đông, toàn bộ diện tích cấy lúa của gia đình cũng đã bị nhiễm mặn. “Lúa cấy xuống bị vàng lá, thối rễ rồi chết dần. Gia đình có cấy dặm lại, nhưng sau đó vấn lúa vẫn chết, khiến gia đình giờ không biết trông chờ vào đâu, mất ruộng là mất kế sinh nhai, kinh tế gia đình bị ảnh hưởng nặng nề…”, ông Uynh cho hay.
Thống kê của Hợp tác xã sản xuất Kinh doanh Dịch vụ nông nghiệp Đông Hải, xã Đông Trà (nay là xã Đông Tiền Hải) tại thời điểm vụ xuân năm 2025, khu vực cánh đồng 27 mẫu có 60 hộ gia đình có diện tích lúa bị thiệt hại do nhiễm mặn với tổng diện tích gần 6ha. Trong đó, 53 hộ dân có ruộng lúa bị chết hoàn toàn với diện tích hơn 5,3ha, 7 hộ dân có ruộng lúa chết 70% với diện tích hơn 0,6ha.
Phần lớn các thửa ruộng của nông dân xã Đông Tiền Hải nằm sát KCN Hải Long đều không thể canh tác do bị nhiễm mặn. Ảnh: Cao Sơn.
Không chỉ có cánh đồng 27 mẫu bị ảnh hưởng, nhiều diện tích ruộng lúa nằm sát cạnh KCN Hải Long cũng không thể canh tác được do bị nhiễm mặn nghiêm trọng.
Anh Nguyễn Tiến Dũng (thôn Tân Hải) ngậm ngùi chia sẻ: “Gia đình tôi có 1,4 mẫu ruộng nằm sát KCN Hải Long đang triển khai. Trước đó, gia đình vẫn gieo cấy bình thường, nhưng từ năm 2023 khi dự án KCN Hải Long rầm rộ bơm hút cát về để san lấp mặt bằng đã làm gia tăng độ mặn trong đất, nước khiến lúa không thể lên được. Gia đình tôi cấy lại nhiều lần nhưng đều không được, lúa cứ chết dần”.
Theo phản ánh của nhiều người dân thôn Tân Hải và Thành Long, nguyên nhân ruộng bị nhiễm mặn dẫn đến làm chết lúa là do Công ty Bảo Minh thực hiện san lấp mặt bằng KCN Hải Long có sử dụng cát lấp.Thay vì cát lấp được vận chuyển bằng phương tiện giao thông phù hợp, thì đơn vị thi công sử dụng ống hút cát trực tiếp từ tàu chở cát neo đậu tại bờ sông Trà Lý rồi sử dụng 5 máy bơm hút công suất lớn bơm cát và nước từ sông Trà Lý để nén nền san lấp, dẫn đến nước mặn thẩm thấu ra khu vực xung quanh.
Nguyên nhân các thửa ruộng bị nhiễm mặn được xác định là do hoạt động bơm cát để san lấp nền KCN Hải Long của Công ty Bảo Minh. Ảnh: Cao Sơn.
Ông Nguyễn Văn Hảo (thôn Tân Hải) cho biết: “Trong quá trình hút cát và thi công, nước nhiễm mặn, phèn từ cát được xả ra phần ruộng của chúng tôi dẫn đến toàn bộ diện tích ruộng lúa bị nhiễm mặn, nên việc canh tác trồng lúa không hiệu quả, nhất là những khu vực nằm sát với dự án KCN Hải Long. Khiến chúng tôi đành phải bỏ hoang ruộng đồng…”.
Theo tài liệu phóng viên có được, ngày 3/4/2025 của UBND xã Đông Trà (cũ) (nay là xã Đông Tiền Hải) đã tổ chức Hội nghị để thống nhất trách nhiệm nguồn nước thẩm thấu do san lấp nền KCN Hải Long bằng phương thức bơm cát san nền thẩm thấu mặn ảnh hướng tới sự phát triển của cây lúa tại cánh đồng 27 mẫu ở thôn Thành Long.
Tại Biên bản Hội nghị, nguyên nhân cánh đồng 27 mẫu bị nhiễm mặn đã được xác định là trong quá trình Công ty Bảo Minh bơm cát san nền KCN Hải Long đã xảy ra sự cố tràn bờ khiến nước mặn thẩm thấu vào toàn bộ diện tích cánh đồng 27 mẫu và sông tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp của người dân thôn Tân Hải và Thành Long.
Trong khi đó, đại diện Công ty Bảo Minh là ông Đỗ Quang Tuấn - Phó Tổng giám đốc cũng thừa nhận tại Biên bản Hội nghị: “Khi đơn vị thi công bơm cát san lấp nền khu công nghiệp. Đơn vị đã tiến hành đắp bờ và có kế hoạch rút nước thẩm thấu xuống sông tiêu. Khi có sự cố tràn bờ, đơn vị đã củng cố bờ để đảm bảo thi công”.
Cũng tại Biên bản Hội nghị này, đại diện Xí nghiệp thuỷ nông đã nêu rõ, “mặc dù Xí nghiệp đã bơm nước ngọt để thau chua, rửa mặn phục vụ nhân dân cấy lúa, nhưng khi người dân cấy lúa vẫn bị ảnh hưởng nhiễm mặn. Xí nghiệp thuỷ nông đã kiểm tra nồng độ mặn vẫn còn 15%, vì vậy lúa vụ chiêm xuân bị chết ròn…”
UBND xã Đông Trà (cũ) nay là xã Đông Tiền Hải cũng đã tổ chức Hội nghị xác định nguyên nhân lúa chết do nhiễm mặn từ việc san lấp KCN Hải Long. Ảnh: Cao Sơn.
Sự việc đã rõ ràng, Công ty Bảo Minh trong quá trình san lấp, xây dựng KCN Hải Long đã khiến hàng chục hộ dân tại thôn Tân Hải và Thành Long phải “lao đao” vì lúa chết do nhiễm mặn, ruộng đồng bỏ hoang không thể canh tác. Nhưng lạ thay, các cấp chính quyền địa phương lại không có động thái cụ thể, khiến người dân phải long đong, chạy vạy khắp nơi để tìm lại sự công bằng.
“Chúng tôi đã nhiều lần tố cáo lên UBND xã Đông Trà, UBND huyện Tiền Hải (cũ) kèm với những hình ảnh video chứng cứ, yêu cầu điều tra xác minh giám định để yêu cầu nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả nhưng vẫn không được giải quyết. Đơn yêu cầu kiểm định của chúng tôi gửi mong muốn được tham gia vào quá trình lấy mẫu, lưu mẫu, gửi mẫu để đảm bảo minh bạch, công khai, nhưng không được thực hiện. Sau sáp nhập, chúng tôi tiếp tục gửi đơn đến UBND xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên, nhưng đến nay cũng vẫn chưa được giải quyết”, nhiều người dân thôn Tân Hải và Thành Long bức xúc cho biết.
Trao đổi với phóng viên, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Tiền Hải - Lại Thị Thuỷ cho biết: “Sau khi sát nhập chính quyền 2 cấp, chúng tôi chỉ được nhận bàn giao 2 biên bản phô tô liên quan đến việc diện tích lúa của người dân bị nhiễm mặn ở thôn Tân Hải và Thành Long. Sau đó, người dân cũng có gửi đơn đến UBND Đông Tiền Hải về vấn đề này. Tuy nhiên, do sự việc diễn ra đã lâu và không có cơ quan nào kết luận việc lúa chết là do nhiễm mặn bởi việc san lấp KCN Hải Long, nên cũng khó có cơ sở để giải quyết”.
Hàng chục hộ dân ở xã Đông Tiền Hải đều bày tỏ ủng hộ chủ trương của Nhà nước về xây dựng KCN Hải Long quy mô lớn, tạo nhiều công ăn việc làm, phát triển kinh tế xã hội địa phương. Nhưng đến nay, tương lai tươi sáng chưa thấy đâu mà chủ đầu tư là Công ty Bảo Minh đã gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến diện tích cấy lúa của hàng chục hộ dân, khiến ruộng đồng bỏ hoang, người dân mất kế sinh nhai.
Trụ sở Công ty Bảo Minh tại KCN Hải Long, xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Cao Sơn.
Được biết, dự án KCN Hải Long có quy mô gần 300ha, bắt đầu triển khai giải phóng mặt bằng từ năm 2023. Trong năm 2023, Công ty Bảo Minh chỉ được giao 30ha, năm 2024 được giao thêm 100ha và dự kiến trong thời gian tới sẽ được giao thêm 100ha để tiếp tục thực hiện dự án.
Tuy nhiên, tại giai đoạn 1 dự án thi công không đảm bảo, quá trình san lấp đã gây thiệt hại cho nhiều diện tích đất sản xuất xung quanh nhưng lại không có phương án xử lý thoả đáng để nhân dân trong khu vực bức xúc. Bởi vậy, người dân xã Đông Tiền Hải cho rằng, cơ quan chức năng của tỉnh Hưng Yên cần cần xem xét thấu đáo trong việc tiếp tục giao đất giai đoạn 2 cho Công ty Bảo Minh thực hiện dự án. Hoặc phải xử lý dứt điểm những tồn tại, vướng mắc của giai đoạn 1 để nhân dân trong khu vực đồng thuận, tránh phát sinh những phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự trong khu vực.
