Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, mục tiêu đến năm 2030, thành phố thực hiện di dời tối thiểu 20.000 căn nhà ven sông, kênh, rạch, tập trung tại các tuyến chính như kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Ông Lớn; các khu vực nhỏ lẻ giao cho địa phương chủ động triển khai.
Toàn thành phố dự kiến có 44 dự án, gồm 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án xã hội hóa, với tổng số 23.429 căn cần di dời. Riêng 3 phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định chiếm hơn 65%, tương đương khoảng 15.708 căn.
Tình trạng nhà ở lấn chiếm kênh rạch, hạ tầng xuống cấp, ảnh hưởng đến môi trường và khả năng thoát nước đô thị. Ảnh: Thục Vy.
Đối với khu vực trọng điểm này, thành phố đã xây dựng đề án riêng, đặt mục tiêu di dời 14.609 căn, đồng thời triển khai 9 dự án phát triển nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội và quỹ đất đấu giá tạo nguồn vốn. Theo Kế hoạch thực hiện Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch trên địa bàn thành phố giai đoạn 2025-2030, trên địa bàn 3 phường: Chánh Hưng, Bình Đông, Phú Định dự kiến triển khai 21 dự án (gồm 17 dự án vốn ngân sách và 4 dự án vốn xã hội hóa) với tổng số lượng di dời khoảng 15.708 căn nhà, tổng mức đầu tư (tạm tính) là 99.474,6 tỷ đồng.
Đến nay, UBND thành phố đã giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư 9 dự án. Trong đó, Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị 6 dự án, UBND phường Chánh Hưng 1 dự án, UBND phường Phú Định 2 dự án. Hiện nay, UBND phường Chánh Hưng và phường Phú Định đã trình Sở Tài chính báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư 2 dự án.
Để phù hợp với xu hướng giải quyết tái định cư bằng nhà ở xã hội của các đối tượng sống trên và ven kênh rạch, Sở Xây dựng đề xuất, 4/9 dự án thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo hướng xã hội hóa (không sử dụng vốn đầu tư công) để giải quyết các vướng mắc pháp lý các dự án của Công ty Dịch vụ Công ích Quận 8 hợp tác đầu tư; 5/9 dự án nhà ở xã hội phục vụ tái định cư theo hình thức đầu tư công.
Bên cạnh đó, để tạo nguồn nhà ở xã hội phục vụ cho công tác tái định cư, trên cơ sở chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Xây dựng đã thống kê có 20 dự án (khoảng 11.000 căn) trên địa bàn dự kiến sẽ chuyển từ mục tiêu nhà ở phục vụ tái định cư sang nhà ở xã hội.
UBND TP.HCM lưu ý, cần ưu tiên bố trí quỹ nhà tái định cư tại khu vực bờ Bắc kênh Đôi gắn với phát triển nhà ở xã hội. Trường hợp thiếu hụt phải có phương án linh hoạt thay thế. Đối với các dự án vướng mắc pháp lý, cần khẩn trương rà soát, tháo gỡ; nếu không khả thi thì nghiên cứu chuyển sang hình thức đầu tư công để đảm bảo tiến độ chung.
Hiện nhiều khu vực trên địa bàn TP.HCM còn tồn tại tình trạng nhà ở lấn chiếm kênh rạch, hạ tầng xuống cấp, ảnh hưởng đến môi trường và khả năng thoát nước đô thị. Đây là một trong những vấn đề trọng tâm đang được TP.HCM tập trung giải quyết trong giai đoạn 2025 - 2030, nhằm cải thiện cảnh quan, giảm ngập và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
