Việc xây dựng Quyết định này căn cứ vào các quy định của Luật Lâm nghiệp, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng khoản 2 Điều 46 Nghị định số 156/2018/NĐ-CP của Chính phủ đã được sửa đổi, bổ sung. Theo đó, UBND TP.HCM đang lấy ý kiến dự thảo Quyết định ban hành cấp dự báo cháy rừng và bảng tra cấp dự báo cháy rừng trên địa bàn. Đây là bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy trong mùa khô.
Theo dự thảo do Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tham mưu, thành phố quy định 5 cấp dự báo cháy rừng từ cấp I đến cấp V. Cấp I là mức thấp. Cấp V là mức cực kỳ nguy hiểm.
Việc ban hành cấp và bảng tra dự báo cháy rừng giúp TP.HCM và các địa phương xác định rõ nguy cơ theo độ ẩm vật liệu cháy, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật để chủ động phòng ngừa, hạn chế thiệt hại do cháy rừng trong mùa khô. Ảnh: Lê Bình.
Việc xác định cấp cháy dựa trên độ ẩm vật liệu cháy, ký hiệu W%. Khi độ ẩm đạt 35 đến 45%, khả năng cháy thấp, tương ứng cấp I. Khi độ ẩm dưới 10%, nguy cơ cháy rất cao, lửa lan nhanh và khó kiểm soát, tương ứng cấp V.
Cách tiếp cận này giúp lượng hóa nguy cơ bằng chỉ số kỹ thuật cụ thể. Lực lượng kiểm lâm và chính quyền địa phương có căn cứ để kích hoạt phương án ứng phó phù hợp, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận thời tiết.
Xác định 5 tháng cao điểm cháy rừng
Dự thảo cũng xác định mùa cháy rừng tại TP.HCM kéo dài 5 tháng, từ tháng 12 năm trước đến hết tháng 4 năm sau. Đây là giai đoạn cao điểm khô hạn và gió mùa Đông Bắc, thảm thực bì khô tích tụ dày... Chỉ cần một nguồn lửa nhỏ cũng có thể bùng phát thành đám cháy lớn.
Quyết định quy định rõ trách nhiệm theo từng cấp dự báo. Khi đạt cấp III, chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo các biện pháp phòng cháy rừng. Khi đạt cấp IV và cấp V, lực lượng kiểm lâm phải thông tin cảnh báo hằng ngày trên các phương tiện truyền thông. Trường hợp cấp V, Chủ tịch UBND thành phố sẽ trực tiếp chỉ đạo.
Chủ tịch UBND cấp xã được quyền huy động lực lượng và phương tiện khi xảy ra cháy rừng. Cơ chế này giúp xử lý nhanh tại chỗ, hạn chế cháy lan.
Chủ rừng, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan phải bố trí người trực gác lửa. Việc sử dụng lửa trong và gần rừng phải được kiểm soát chặt. Các hoạt động xử lý thực bì bằng lửa phải tạm dừng trong thời kỳ cao điểm.
Dự thảo cũng chỉ rõ các khu vực rừng trọng điểm có nguy cơ cao như núi Minh Đạm, núi Thị Vải, núi Bao Quan, núi Ông Câu và núi Tóc Tiên. Đây là những khu vực có địa hình dốc, thực bì dày, giao thông khó khăn. Vào mùa khô, gió mạnh khiến lửa lan nhanh.
Ngoài yếu tố tự nhiên, nguy cơ cháy còn đến từ hoạt động của con người như đốt rẫy, lấy mật ong, xử lý thực bì và sinh hoạt du lịch. Vì vậy, dự báo sớm và kích hoạt trách nhiệm sớm là yêu cầu bắt buộc.
Việc ban hành 5 cấp dự báo cháy rừng không chỉ là quy định kỹ thuật mà sẽ giúp các địa phương và TP.HCM quản trị rủi ro. Cháy rừng có thể dự báo, nguy cơ có thể kiểm soát nếu hệ thống vận hành đồng bộ và kỷ luật được thực thi nghiêm túc.
