Sự kiện Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan diện rộng vào ngày 20/2/2026 không chỉ dừng lại ở vấn đề pháp lý nội bộ mà còn tạo ra một cơn chấn động đối với hệ thống thương mại quốc tế. Theo phân tích từ tờ New York Times, trọng tâm của sự chú ý hiện nay đang chuyển hướng sang số phận của hàng loạt thỏa thuận thương mại đã được đàm phán dưới sức ép từ các biện pháp thuế quan vừa bị tuyên vô hiệu lực.
Hàng loạt thỏa thuận thương mại song phương từng được ký kết dưới sức ép thuế quan hiện đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoặc phải đàm phán lại sau phán quyết mới nhất của Tòa án Tối cao Mỹ. Ảnh: Haiyun Jiang
Trong năm qua, chính quyền Washington DC đã sử dụng các mức thuế khẩn cấp như một công cụ đòn bẩy để buộc nhiều quốc gia đối tác phải ngồi vào bàn đàm phán và đưa ra các nhượng bộ thương mại. Tuy nhiên, khi cơ sở pháp lý của đòn bẩy này sụp đổ, tính chính danh của các thỏa thuận đi kèm cũng bị lung lay. Các chuyên gia kinh tế nhận định trên truyền thông Mỹ rằng nhiều quốc gia hiện có thể yêu cầu đàm phán lại hoặc thậm chí từ bỏ các cam kết đã ký, bởi họ cho rằng những nhượng bộ đó được thực hiện dưới một áp lực không hợp pháp.
Tình trạng bất định này tác động trực tiếp và sâu sắc đến chuỗi cung ứng logistics toàn cầu và hoạt động xuất nhập khẩu. Khi các hiệp định thương mại đứng trước nguy cơ bị đình chỉ hoặc xét lại, các quy định về thủ tục hải quan, thuế suất ưu đãi và quy chuẩn phân loại hàng hóa trở nên vô cùng mờ mịt. Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực vận tải và giao nhận, sự thay đổi liên tục về quy chế làm tăng rủi ro sai sót trong việc áp mã định danh hàng hóa, dẫn đến nguy cơ bị phạt vi phạm hải quan, phát sinh chi phí lưu bãi và ách tắc lưu thông tại các cảng biển lớn.
Đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, sự thiếu vắng các khung pháp lý thương mại ổn định gây ra hệ lụy nghiêm trọng. Quá trình xuất nhập khẩu nông sản, vốn đòi hỏi thời gian thông quan nhanh chóng để đảm bảo chất lượng, nay phải đối mặt với hàng rào thủ tục hành chính phức tạp do các thỏa thuận song phương bị đình trệ. Tương tự, việc nhập khẩu máy móc cơ giới nông nghiệp, thiết bị xử lý môi trường hay các linh kiện công nghệ từ các trung tâm sản xuất toàn cầu cũng gặp rủi ro đứt gãy, trực tiếp làm đội chi phí đầu tư.
Tình hình càng trở nên rối ren hơn khi nhánh hành pháp Mỹ ngay lập tức phản đòn bằng việc áp dụng mức thuế tạm thời 10% trong vòng 150 ngày. Các nhà quan sát đánh giá động thái này tạo ra một vòng lặp đối đầu mới, khiến các đối tác thương mại rơi vào trạng thái phòng thủ. Thay vì tiếp tục thực thi các cam kết nhằm mở rộng thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp và vật tư thân thiện với môi trường, nhiều quốc gia có thể sẽ ưu tiên các biện pháp bảo hộ tương xứng để bảo vệ nền sản xuất nội địa.
Sự xung đột giữa các phán quyết tư pháp và phản ứng hành pháp tại nền kinh tế lớn nhất thế giới đang định hình lại bức tranh thương mại toàn cầu. Các nhà hoạch định chính sách và giới doanh nghiệp xuất nhập khẩu bắt buộc phải chuẩn bị các kịch bản dự phòng khẩn cấp. Việc tối ưu hóa quy trình quản lý rủi ro pháp lý trong hoạt động thương mại xuyên biên giới và theo dõi sát sao sự dịch chuyển của các hiệp định là điều kiện tiên quyết để duy trì sự ổn định cho các ngành kinh tế trọng điểm.
Hàng loạt thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ và các đối tác được ký kết thời gian qua có điều khoản gắn liền với việc nới lỏng hoặc miễn trừ các mức thuế quan khẩn cấp cũ. Sự thay đổi đột ngột về quy chế thương mại thường dẫn đến các rủi ro lớn trong hợp đồng ngoại thương, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thủ tục thông quan, áp mã HS và chi phí logistics.
Giới chuyên gia dự báo khoảng trống pháp lý hiện tại có thể khiến quy mô xuất nhập khẩu toàn cầu chững lại đáng kể cho đến khi các quy tắc thương mại mới được thiết lập và công nhận.
