Thúc đẩy thị trường thương mại các-bon trong lâm nghiệp

 Chủ động bước vào thị trường carbon với nền tảng kỹ thuật vững chắc

Để tham gia thị trường carbon, tỉnh Nghệ An phải đáp ứng yêu cầu quan trọng nhất là hệ thống MRV (giám sát, đo đạc, báo cáo và thẩm định các-bon) minh bạch, chính xác. Để đáp ứng yêu cầu của hệ thống này, Nghệ An đang đầu tư mạnh vào chuyển đổi số trong quản lý rừng: ứng dụng ảnh vệ tinh giám sát diễn biến rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu lâm nghiệp đồng bộ từ tỉnh tới xã, triển khai phần mềm quản lý rừng hiện đại. Các vùng rừng tự nhiên được giao khoán cho cộng đồng quản lý, góp phần duy trì độ che phủ và giảm nguy cơ xâm lấn.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC). Diện tích rừng trồng đạt FSC tăng nhanh, mở ra triển vọng tiếp cận thị trường gỗ sạch và đặc biệt là tín chỉ các-bon tự nguyện theo các tiêu chuẩn VCS hay Gold Standard. Đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong bối cảnh nhu cầu tín chỉ các-bon của doanh nghiệp quốc tế ngày càng lớn.

Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, Nghệ An đang xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường các-bon rừng ở quy mô cấp tỉnh. Một số vùng rừng có khả năng bổ sung sinh khối cao, đặc biệt là rừng phòng hộ và rừng đặc dụng, được lựa chọn để triển khai thí điểm. Tỉnh cũng định hướng hoàn thiện cơ chế phân chia lợi ích, đảm bảo người dân đối tượng trực tiếp bảo vệ rừng được hưởng phần thu nhập tương xứng từ tín chỉ các-bon.

Theo ông Nguyễn Danh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, hiện nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế tìm hiểu cơ hội hợp tác triển khai dự án các-bon rừng tại Nghệ An. Sự quan tâm này giúp tỉnh có thêm nguồn lực kỹ thuật, tài chính cũng như kinh nghiệm quốc tế để xây dựng các dự án các-bon chất lượng cao.

Cải thiện sinh kế người dân từ tín chỉ các-bon rừng

Nguồn thu từ tín chỉ các-bon được kỳ vọng sẽ trở thành động lực kinh tế mới, giúp người dân miền núi sống tốt hơn bằng nghề rừng. Hiện tại, thu nhập của người dân chủ yếu đến từ bảo vệ rừng theo hợp đồng khoán hoặc khai thác lâm sản ngoài gỗ, vốn bấp bênh và dễ bị tác động bởi thị trường.

Tháng 9 vừa qua, UBND tỉnh Nghệ An đã phê duyệt danh sách 19 cộng đồng thuộc 2 xã Mường Lống và Huồi Tụ được hưởng lợi trong năm 2025 từ nguồn thu Thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung bộ (ERPA).

Trước đó, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Quyết định số 42/2025/QĐ-UBND sửa đổi, bổ sung mức khoán bảo vệ rừng từ nguồn thu ERPA, nâng từ 500.000 đồng/ha/năm lên 800.000 đồng/ha/năm. Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm lợi ích hài hòa cho người dân tham gia bảo vệ rừng, tăng động lực gắn bó với rừng, đồng thời giảm áp lực cho lực lượng chuyên trách trong công tác tuần tra, quản lý và phòng chống vi phạm lâm luật.

Tuy nhiên, tham gia thị trường các-bon cũng đặt ra nhiều thách thức. Chi phí đo đạc và chứng nhận khá cao, yêu cầu kỹ thuật khắt khe, trong khi khung pháp lý về thị trường các-bon trong nước vẫn đang được hoàn thiện. Dù vậy, đây chủ yếu là những rào cản kỹ thuật và có thể xử lý nếu tỉnh có lộ trình rõ ràng, từng bước tiếp cận chuẩn quốc tế và tận dụng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế.