Từng bước hình thành mạng lưới cụm công nghiệp
Phát triển cụm công nghiệp (CCN) được tỉnh Nghệ An xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, tạo mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn.
Theo phương án phát triển CCN tích hợp trong Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, toàn tỉnh dự kiến phát triển 71 CCN với tổng diện tích khoảng 2.658,58 ha. Đây được xem là hệ thống hạ tầng quan trọng để thu hút đầu tư, hình thành các vùng sản xuất công nghiệp tập trung, gắn với lợi thế từng địa phương.
Đến nay, tỉnh Nghệ An đã thành lập 31 CCN với tổng diện tích khoảng 924,37 ha. Trong số này có 11 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và 20 CCN trước đây do UBND cấp huyện trước đây làm chủ đầu tư.
Một góc CCN Đông Vĩnh, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Đình Tiệp.
Thực tế cho thấy nhiều CCN đã phát huy hiệu quả trong việc thu hút doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt ở các lĩnh vực chế biến nông - lâm sản, may mặc, vật liệu xây dựng và cơ khí nhỏ. Hiện toàn tỉnh Nghệ An có 23 CCN đã đi vào hoạt động với tổng diện tích 604,68 ha, thu hút 257 dự án đầu tư. Tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt khoảng 75%.
Sự phát triển của các CCN đã tạo động lực quan trọng cho kinh tế địa phương. Các dự án trong CCN hiện giải quyết việc làm cho hơn 25.600 lao động với mức thu nhập bình quân khoảng 7,5 triệu đồng/người/tháng. Tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong CCN đạt khoảng 4.500 tỷ đồng mỗi năm, đóng góp ngân sách khoảng 375 tỷ đồng.
Song song với việc phát triển hạ tầng, tỉnh Nghệ An cũng ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ nhằm khuyến khích đầu tư vào CCN. Trong đó, Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND về chính sách phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đã tạo điều kiện hỗ trợ xây dựng hạ tầng, góp phần thu hút doanh nghiệp, từng bước hoàn thiện mặt bằng sản xuất cho các nhà đầu tư.
Nhờ những chính sách này, nhiều địa phương đã tận dụng hiệu quả quỹ đất công nghiệp để thu hút các dự án mới, thúc đẩy phát triển kinh tế và giải quyết việc làm tại chỗ cho người dân.
Tháo gỡ ‘điểm nghẽn’ để thúc đẩy đầu tư hạ tầng
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình phát triển CCN trên địa bàn tỉnh Nghệ An vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ kịp thời.
Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay là sự thiếu đồng bộ giữa các loại quy hoạch như quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất và phương án phát triển CCN. Khi có nhu cầu điều chỉnh, bổ sung CCN, địa phương phải thực hiện điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, dẫn đến mất nhiều thời gian và chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu thu hút đầu tư.
Hạ tầng một số CCN trên địa bàn tỉnh Nghệ An xuống cấp. Ảnh: Đình Tiệp.
Đối với các CCN do Nhà nước đầu tư, việc quản lý và vận hành còn nhiều bất cập. Nhiều nơi hạ tầng kỹ thuật chưa được đầu tư hoàn chỉnh, hệ thống phòng cháy chữa cháy chung chưa được xây dựng, công trình xử lý nước thải tập trung còn thiếu. Một số CCN chưa hoàn thành báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc chưa được cung cấp đầy đủ các dịch vụ tiện ích công cộng. Bên cạnh đó, nhiều hạng mục hạ tầng đã xuống cấp nhưng chưa được duy tu, bảo dưỡng kịp thời.
Việc triển khai đầu tư hạ tầng tại các CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư cũng gặp nhiều trở ngại. Tiến độ thực hiện một số dự án còn chậm do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục giao đất và cho thuê đất kéo dài. Ngoài ra, việc đấu nối điện, hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan cũng chưa được giải quyết đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.
Một vấn đề khác là việc chuyển giao các CCN do UBND cấp xã quản lý sang cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng còn gặp khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu do diện tích đất công nghiệp còn lại để cho thuê không nhiều, đồng thời chưa có hướng dẫn cụ thể từ Trung ương về việc chuyển giao tài sản công đối với hạ tầng CCN.
Trước những khó khăn trên, ngày 11/3/2026, UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức buổi làm việc để nghe ý kiến từ các Sở, ngành, địa phương và các chủ đầu tư nhằm tìm giải pháp tháo gỡ. Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh yêu cầu Sở Công Thương phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, điều chỉnh phương án phát triển CCN trong Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy hoạch khác.
Các xã, phường cũng được giao tiếp nhận và quản lý tài sản kết cấu hạ tầng các CCN do UBND cấp huyện trước đây làm chủ đầu tư. Đồng thời, chính quyền địa phương cần chủ động bố trí kinh phí, huy động các nguồn lực để đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải tập trung nhằm đảm bảo yêu cầu về bảo vệ môi trường.
CCN Hưng Đông, tỉnh Nghệ An sau hơn 2 thập kỷ vẫn là bãi đất trống, gây lãng phí quỹ đất. Ảnh: Đình Tiệp.
Đối với các chủ đầu tư hạ tầng CCN, tỉnh Nghệ An yêu cầu tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục pháp lý và triển khai xây dựng hạ tầng theo đúng kế hoạch đã được phê duyệt.
Bên cạnh đó, tỉnh cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND khi Trung ương ban hành các chính sách mới, nhằm tăng tính hấp dẫn của môi trường đầu tư và khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia phát triển hạ tầng CCN, nhất là các công trình xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường.
Việc tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển CCN được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa lớn cho công nghiệp địa phương phát triển. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ và cơ chế chính sách tiếp tục được hoàn thiện, hệ thống CCN của tỉnh Nghệ An sẽ trở thành “bệ đỡ” quan trọng để thu hút doanh nghiệp, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong thời gian tới.
