“Tết và Mẹ” là câu chuyện một cô gái xuyên không về lại chính mình năm bảy tuổi, từ đó trải nghiệm mọi cung bậc thời thơ ấu với cái nhìn chín chắn hơn, trưởng thành hơn. Xuyên suốt “Tết và Mẹ” là không khí náo nức chuẩn bị đón Tết ở thị trấn nhỏ Nam Trung Bộ thuở đơn sơ và giản dị, trẻ con háo hức chơi Tết, ăn đồ ăn ngon, còn người lớn bộn rộn lo sửa sang, dọn dẹp. Một cuốn sách nhẹ nhàng, ấm áp về gia đình, trong đó, mỗi câu chuyện là một chấm phá nét dung dị của người bà, người mẹ, người chị, người cô, người dì…
Tác giả Nguyễn Dương Quỳnh. Ảnh: TL.
Tác giả Nguyễn Dương Quỳnh sinh năm Canh Ngọ 1990. Bước vào tuổi 36, chị ra mắt “Tết và Mẹ” với nhiều hồi tưởng: “Tôi rất thích những ngày Tết ở nhà ông bà ngoại, vì bữa ăn nào cũng có nhiều người, nói cười rất rôm rả. Và đặc biệt là cơm tất niên ngày Tết. Phụ nữ trong nhà trổ hết tài nấu nướng, và cả hàng xóm cũng vậy. Bà cô hàng xóm (người khi nãy trêuchọc dì tôi) tự hào khoe món gà xé của mình, rồi hồ hởi gắp cho mọi người. Tôi thấy mặt chị My nhăn lại, lúc nhỏ chị rất ghét hành tây hay được trộn cùng gà xé. Dì tôi bê lên những đĩa nem rán vàng rụm, món ăn khoái khẩu của tôi. Có thịt kho nước dừa, món ăn mẹ tôi học làm khi vào Nam. Có cả mấy chén thịt đông mà bà ngoại làm. Sau khi được úp ngược lại, khối thịt đông núng nính như tảng thạch trái cây, bên cạnh là đĩa củ kiệu trắng ngần, nhìn đã ứa nước miếng”.
Vốn được đào tạo chuyên ngành mỹ thuật, tác giả Nguyễn Dương Quỳnh đang làm việc tại Khoa Thiết kế và Nghệ thuật của Trường Đại học Hoa Sen, TP.HCM. Chị từng có nhiều tác phẩm viết cho lứa tuổi học trò như “Thị trấn của chúng ta”, “Thỏ rơi từ mặt trăng”, Thăm thẳm mùa hè”, “Thiên cầu ma thuật”, “Ngủ ngon nhé, nàng thơ”…
Trong cuốn sách “Tết và Mẹ”, tác giả Nguyễn Dương Quỳnh đưa độc giả về miền hoài niệm: “Ngày cuối năm bận rộn lo toan và cũng đầy hồi hộp chờ khoảnh khắc Tết đến Xuân về cũng là dịp nhắc nhở mỗi người về với gia đình và mở lòng với người thân. Nhưng tôi vẫn thấy rõ nỗi buồn đọng lại trong mắt mẹ. Sức nặng của điều gì khiến mẹ lo lắng vẫn đè nặng lên đôi vai gầy của bà, làm chúng chùng xuống. Tôi chợt hiểu rằng dù đó là gì đi nữa thì cũng không đơn giản như cách mẹ tôi nhẹ nhàng gạt đi. Hẳn là một nỗi buồn vượt quá tầm hiểu biết của đứa trẻ bảy tuổi tôi đây, nên mẹ đã lựa chọn giấu tất cả trong nụ cười và chẳng giải thích gì với tôi”.
“Tết và Mẹ” mở đầu bằng việc một cô gái đang ngồi trên máy bay từ Nhật Bản về Việt Nam, bỗng dưng thiếp đi trong giấc ngủ, lúc tỉnh lại thì đã quay về quá khứ năm mình bảy tuổi, với tên gọi yêu ở nhà là Mai Ca. Cô gái Mai Ca từ ngỡ ngàng, kinh ngạc đến chấp nhận mình đã “xuyên không” về quá khứ. Điều khiến Mai Ca nhanh chóng chấp nhận những chuyện tựa phép màu này là việc cô được gặp lại những người nhà khi họ còn khỏe mạnh, và trên hết là gặp lại mẹ mình, người đã mất cách đây hai năm.
"Tết và Mẹ" đề cao giá trị tình thân. Ảnh: NXB
“Tết và Mẹ” có một diễn biến chậm rãi, tác giả không đưa xây dựng nhiều cao trào. Sự thấu hiểu giữa Mai Ca và mẹ, là sự phát triển chính trong cả mạch truyện. Mai Ca bây giờ mang tâm thức của một người phụ nữ trưởng thành, nên nhìn nhận về người mẹ khác xưa. Mai Ca đồng cảm hơn những nỗi đau khổ, những sự cam chịu mẹ chưa từng nói ra, chưa từng thừa nhận hay tệ hơn là bất lực trong việc giải thích cho con gái bé bỏng được thấu hiểu.
Và người mẹ của Mai Ca, chẳng hề hay biết con gái mình không phải cô bé bảy tuổi như mọi khi nữa, nên kinh ngạc trước những phản ứng của con. Những giọt nước mắt của Mai Ca và mẹ trong một đêm vắng lặng, trong vòng tay người mẹ ôm lấy cả hai người con chung và riêng từ đời chồng trước, hay tương lai là lúc bà nhắm mắt xuôi tay, chính là những phút giây hiếm hoi hai người phụ nữ, một trẻ, một già thấu hiểu đến tận cùng của nhau. Dù có lẽ không thể thay đổi được gì, nhưng họ trở nên gắn bó hơn , mạnh mẽ hơn khi ngẫm lại chặng đường đời đã qua và hướng về những ẩn số phía trước.
“Tết và Mẹ” cũng không ngại đụng chạm những định kiến giới mà phần đông mọi người cho là nghiễm nhiên áp đặt lên người phụ nữ. Ví dụ, cách các cô gái nên “thể hiện” mình là một cô gái, áp lực lấy chồng, sinh con, lựa chọn nghề nghiệp, những sự phân công “mặc định” các công việc trong nhà, hay tệ hơn, những dè bỉu với người phụ nữ không theo chuẩn hôn nhân một vợ một chồng trong suốt cuộc đời.
Tác giả Nguyễn Dương Quỳnh cho rằng: “Trong không khí thư thả những ngày đầu xuân năm mới, “Tết và Mẹ” là cuốn sách giúp bạn đọc được chậm lại và nhìn vào sâu trong mình nhiều hơn”.
