Sơn mài Hạ Thái - tinh hoa Việt trong làng nghề thủ công

Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, sơn mài vẫn giữ được vị thế riêng, trong đó làng nghề sơn mài Hạ Thái (xã Hồng Vân, TP. Hà Nội) được xem như một trong những cái nôi tiêu biểu, góp phần gìn giữ và lan tỏa tinh hoa ấy.

Hàng trăm năm tồn tại và phát triển, các nghệ nhân nơi đây không chỉ kiên trì bảo tồn kỹ thuật truyền thống mà còn linh hoạt cải tiến để thích ứng với từng giai đoạn. Chia sẻ với phóng viên, bà Trần Thị Thu Huyền, một nghệ nhân của làng nghề cho biết, làng sơn mài Hạ Thái đã có lịch sử lâu đời và ngày càng được khách quốc tế biết đến. Ngay từ đầu năm, nhiều đơn hàng lớn đã được ký kết, các cơ sở phải tăng tốc sản xuất, huy động nhân công làm việc liên tục để kịp tiến độ.

Theo các nghệ nhân, mỗi sản phẩm sơn mài là sự kết tinh của chất liệu hội họa cùng đôi bàn tay khéo léo và tư duy sáng tạo. Chính sự cầu kỳ trong kỹ thuật đã tạo nên nét độc đáo riêng cho sơn mài Hạ Thái. Để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp, từ chuẩn bị vóc, hom vải, đánh nền cho đến vẽ, mài và trang trí. Từng lớp màu được xử lý tỉ mỉ không chỉ tạo chiều sâu thị giác mà còn đảm bảo độ bền vượt thời gian.

Không dừng lại ở giá trị thủ công mỹ nghệ, sản phẩm sơn mài Hạ Thái còn mang ý nghĩa biểu tượng, gắn bó mật thiết với kiến trúc tôn giáo và đời sống văn hóa, trở thành một phần không thể thiếu trong không gian tinh thần của người Việt. Chính yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, sự tinh tế và kinh nghiệm khiến mỗi tác phẩm đều mang dáng dấp của một công trình nghệ thuật độc bản. Thời gian hoàn thiện có thể kéo dài từ vài tháng đến cả năm, tùy theo yêu cầu về chất lượng và mỹ thuật, vì vậy nhịp sống của làng nghề luôn tất bật với các đơn hàng trong nước lẫn xuất khẩu.

Ông Đỗ Hồng Chiêu, Giám đốc Công ty cổ phần sản xuất thương mại dịch vụ An Huy cho biết, đơn vị đang chuẩn bị xuất khẩu lô hàng sang Mỹ vào đầu tháng 4. Các đơn hàng nối tiếp liên tục, tạo nên guồng sản xuất không ngừng nghỉ để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Song song với hoạt động sản xuất, làng nghề cũng từng bước xây dựng hướng đi bền vững. Nhiều hộ dân đã liên kết thành các tổ hợp tác nhằm chia sẻ nguồn nguyên liệu, máy móc, đồng thời chuẩn hóa quy trình để đảm bảo chất lượng đồng đều. Thông qua các đơn vị trung gian, sản phẩm được phân phối rộng rãi ra thị trường quốc tế. Những mặt hàng như bình hoa, tranh khổ nhỏ, hộp gỗ được ưa chuộng tại châu Âu và Úc, trong khi các sản phẩm như hoa sen, lược, trâm cài lại phổ biến ở nhiều quốc gia châu Á.

Đáng chú ý, làng nghề còn đẩy mạnh phát triển du lịch trải nghiệm, tạo cầu nối giữa công chúng với nghệ thuật truyền thống, đồng thời khơi dậy tình yêu nghề cho thế hệ trẻ. Du khách đến đây không chỉ được chiêm ngưỡng các tác phẩm hoàn chỉnh mà còn trực tiếp tham gia vào quy trình làm tranh sơn mài thông qua các workshop. Một du khách đến từ Ninh Bình chia sẻ, ban đầu tham gia vì tò mò, nhưng sau khi trải nghiệm, đã thực sự bị cuốn hút và thêm yêu nghệ thuật sơn mài Việt Nam.