Vùng nguyên liệu lớn hối hả vào mùa
Những ngày này, tại các vùng sản xuất cây ăn quả trọng điểm của Sơn La như Mai Sơn, Yên Châu hay Sông Mã, không khí lao động đang diễn ra khẩn trương. Có nơi cây đang vào giai đoạn chăm sóc cuối vụ, có nơi mới bước vào đầu vụ, nhưng điểm chung dễ nhận thấy là sự chủ động và bài bản hơn trong cách làm của nông dân vùng cao.
Giữa vườn nhãn sắp vào vụ, thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng tỉ mỉ chăm sóc cây trồng. Ảnh: Nguyễn Nga.
Nhãn là một trong những cây trồng chủ lực của Sơn La với tổng diện tích gần 19.800ha, sản lượng khoảng 175.000 tấn. Việc áp dụng kỹ thuật thâm canh rải vụ đã giúp kéo dài thời gian thu hoạch từ tháng 4 đến tháng 9, qua đó giảm áp lực tiêu thụ cục bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho chế biến, xuất khẩu. Trong tổng sản lượng đó, dự ước khoảng trên 26.000 tấn đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, đủ điều kiện để tiếp cận các thị trường như Trung Quốc, Úc, Mỹ.
Tại bản Tây Hồ, xã Sông Mã, ông Dương Tự Thanh, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng cho biết, 22ha nhãn của HTX đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang Úc và Trung Quốc, đồng nghĩa với việc toàn bộ quy trình sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu, từ tỉa cành, xử lý ra hoa đến quản lý dịch hại. Việc chuẩn hóa này không chỉ nhằm đảm bảo năng suất mà còn là điều kiện tiên quyết để giữ ổn định chất lượng và duy trì thị trường.
Không dừng lại ở đó, HTX còn chủ động tìm kiếm, mở rộng kênh tiêu thụ thông qua các sàn thương mại điện tử, kết nối với các doanh nghiệp đầu mối và đơn vị logistics để tối ưu quy trình vận chuyển. Nhờ vậy, sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng vẫn giữ trọn độ tươi ngon, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Tại xã Chiềng Mung, cán bộ khuyến nông tỉnh trực tiếp hướng dẫn nông dân kỹ thuật chăm sóc nhãn. Ảnh: Nguyễn Nga.
Cùng với nhãn, trái xoài Sơn La cũng đang viết nên những kỳ tích mới. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có hơn 16.400ha xoài với sản lượng trên 97.000 tấn. Những nỗ lực bền bỉ đã đưa trái xoài vùng cao hiện diện tại các hệ thống siêu thị lớn và từng bước chinh phục các thị trường Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc, Mỹ... với sản lượng xuất khẩu năm 2025 đạt 9.350 tấn, trị giá trên 6,5 triệu USD.
Tại Hội nghị kết nối tiêu thụ xoài do Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La tổ chức vừa qua, đại diện Công ty TNHH Đầu tư thương mại Tiến Ngân cho biết, sau lô xoài cấp đông đầu tiên xuất sang thị trường Hàn Quốc năm 2025, đơn vị đã tiếp tục nhận thêm nhiều đơn hàng cho năm 2026 và dự kiến xuất khẩu khoảng 1.500 tấn xoài tươi trong thời gian từ tháng 5 đến tháng 9.
Để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường và bảo đảm ổn định nguồn cung, doanh nghiệp đang phối hợp với ngành chuyên môn kết nối, tìm kiếm vùng nguyên liệu đáp ứng đầy đủ yêu cầu, đồng thời đầu tư vào khâu sơ chế, chế biến, đóng gói theo tiêu chuẩn xuất khẩu.
Công ty TNHH Đầu tư thương mại Tiến Ngân ký kết ghi nhớ hợp tác, bao tiêu sản phẩm xoài với một số HTX trên địa bàn tỉnh Sơn La. Ảnh: Nguyễn Yến.
Điểm tựa từ những con số "biết nói"
Nhìn lại năm 2025, hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Sơn La ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng với giá trị đạt hơn 225 triệu USD. Trong đó, nông sản chiếm 218,4 triệu USD, tăng gần 15% so với năm trước. Các sản phẩm như xoài, nhãn, thanh long, chè và cà phê tiếp tục được đánh giá cao về chất lượng và tính ổn định trong chuỗi cung ứng tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, EU, Mỹ…
Một trong những nền tảng cho sự tăng trưởng này là hệ thống quản lý vùng trồng ngày càng chặt chẽ. Hiện toàn tỉnh duy trì 216 mã số vùng trồng với diện tích trên 2.800ha, trong đó có 200 mã số phục vụ xuất khẩu. Các thị trường chủ lực gồm Trung Quốc (108 mã), Úc (41 mã), Hoa Kỳ (33 mã), New Zealand (9 mã), EU và các thị trường khác.
Kết quả giám sát năm 2025 cho thấy, 100% vùng trồng được kiểm tra đều đáp ứng đầy đủ các điều kiện để duy trì hoạt động. Đây chính là điều kiện giúp nông sản Sơn La tự tin bước ra biển lớn.
Song song đó, các giải pháp canh tác bền vững được triển khai ngày càng rộng rãi. Nông dân vùng cao đã chủ động đổi mới phương thức sản xuất, đầu tư sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tăng cường phân bón hữu cơ, áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM)… Những cách làm này không chỉ giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro mà còn phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh của thế giới, hướng tới sản xuất ít phát thải.
Sơn La đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao giá trị nông sản xuất khẩu. Ảnh: Nguyễn Nga.
Hướng mục tiêu 235 triệu USD
Tiếp nối đà tăng trưởng, năm 2026, Sơn La đặt mục tiêu tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt 240 triệu USD, tăng hơn 6% so với năm 2025. Trong đó, nông sản và thực phẩm tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 235 triệu USD, tăng trên 7% so với cùng kỳ.
Theo kế hoạch, nhãn tiếp tục là mặt hàng chiến lược với sản lượng xuất khẩu khoảng 5.300 tấn, giá trị gần 24 triệu USD; xoài dự kiến đạt 11.200 tấn; chanh leo khoảng 1.500 tấn…, đồng thời tăng tỷ trọng chế biến nhằm nâng cao giá trị gia tăng ngay tại địa phương.
Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương Sơn La cho biết, để đạt mục tiêu trên, tỉnh đang đẩy mạnh cung cấp thông tin, hướng dẫn và dự báo thị trường; chủ động kết nối, mở rộng thị trường thông qua việc tổ chức các đoàn công tác làm việc với các tập đoàn bán lẻ, hệ thống siêu thị lớn và tham gia các hội chợ quốc tế tại Châu Á, Châu Âu. Tăng cường phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và Sở Công Thương các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang nhằm cập nhật kịp thời tình hình thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu với Trung Quốc, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động trong tiêu thụ.
Nông dân Sơn La đổi mới phương thức bán hàng, livestream quảng bá, tiêu thụ nông sản trên nền tảng số. Ảnh: Minh Thu.
Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu, công bố chỉ dẫn địa lý, cải tiến bao bì và quảng bá sản phẩm gắn với các sự kiện văn hóa, du lịch đặc trưng tiếp tục được chú trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Sơn La trên thị trường toàn cầu.
Mặt khác đẩy mạnh tập huấn, hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất livestream sản phẩm trên mạng xã hội và duy trì các gian hàng của tỉnh trên các sàn thương mại điện tử trong nước và quốc tế. Phối hợp với các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên ngành xúc tiến thương mại bao gồm các thông tin về thị trường, ngành hàng, thông tin doanh nghiệp, sản phẩm hàng hóa chủ lực và các cơ sở dữ liệu khác kết nối với hệ sinh thái xúc tiến thương mại số quốc gia.
Quý 1 năm 2026 đã khép lại với giá trị xuất khẩu hàng hóa của Sơn La ước đạt 98,3 triệu USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ, với các mặt hàng chủ lực như cà phê, sắn, đường, chuối... Những tín hiệu tích cực này là thành quả của nỗ lực sản xuất, sự đồng hành giữa cơ quan quản lý và các chủ thể sản xuất, mở ra lộ trình bền vững để những trái ngọt vùng cao tiếp tục vượt đèo, vượt núi, băng sông đến với bạn bè năm châu.
Giai đoạn 2026 - 2030, Sơn La đặt mục tiêu giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt khoảng 400 triệu USD, tăng trưởng bình quân 10 - 13%/năm. Trong đó, nông sản và thực phẩm đạt khoảng 395 triệu USD, tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu trực tiếp, chế biến sâu và tăng xuất chính ngạch.
Mục tiêu xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực gồm: xoài 18.000 tấn (10 triệu USD); nhãn 8.500 tấn (30,2 triệu USD), chanh leo 3.200 tấn (1,7 triệu USD), chuối 14.500 tấn (3,95 triệu USD), cà phê 39.000 tấn (186 triệu USD)…
![Nhìn thẳng vào ‘sức khỏe’ nhà khoa học: [Bài 7] Chờ cơ chế đủ rộng](https://t.ex-cdn.com/nongnghiepmoitruong.vn/480w/files/anhntk/2026/06/23/1119-dsc00323-nongnghiep-081103.jpeg)
![TP.HCM hướng biển đúng luật: [Bài 1] ‘Quả ngọt’ từ ly cà phê sáng](https://t.ex-cdn.com/nongnghiepmoitruong.vn/192w/files/news/2026/07/13/dsc07074-nongnghiep-121806.jpg)
