Tại Hội thảo “ODA thế hệ mới - Khoản vay chính sách cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu” ngày 18/3, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, Việt Nam đang có nhu cầu tài chính rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng xanh.
Theo ước tính, tổng nhu cầu vốn cho các biện pháp giảm phát thải đến năm 2030 lên tới 68,75 tỷ USD, trong đó nguồn lực trong nước chỉ đáp ứng khoảng 36%, phần còn lại phụ thuộc vào hỗ trợ quốc tế.
Thứ trưởng Trần Quốc Phương và Đại sứ Ito Naoki. Ảnh: MOF.
Năm 2025, Bộ Tài chính đã phối hợp Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) xây dựng Chương trình “Hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu” với trị giá 50 tỷ yên (hơn 300 tiệu USD).
Mục tiêu chính của chương trình là hỗ trợ thực hiện các chiến lược, chính sách vì mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam. Đây không chỉ là nguồn vốn bổ sung, mà còn là công cụ thúc đẩy hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho việc huy động và phân bổ hiệu quả các dòng vốn xanh trong nền kinh tế.
Chương trình được thiết kế, gồm 25 hành động chính sách, tập trung vào 3 trụ cột: Xây dựng cơ chế tài chính cho chuyển đổi xanh, thực hiện các cam kết giảm phát thải theo NDC và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong đó, nhóm giải pháp về tài chính được đặt ở vị trí trung tâm, bao gồm rà soát chính sách thuế, hoàn thiện cơ chế đầu tư công, thúc đẩy thị trường trái phiếu xanh, tín dụng xanh và từng bước hình thành thị trường carbon. Đồng thời, các tiêu chí môi trường và cơ chế chứng nhận dự án xanh cũng đang được xây dựng nhằm đảm bảo dòng vốn được phân bổ đúng hướng.
Cùng với đó, các chính sách về năng lượng và môi trường cũng đang được hoàn thiện theo hướng hỗ trợ chuyển dịch xanh, từ sửa đổi Luật Điện lực, thúc đẩy năng lượng tái tạo đến phát triển kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải. Những cải cách này cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển từ cách tiếp cận quản lý môi trường sang vận hành một nền kinh tế xanh dựa trên cơ chế thị trường.
Với sự hợp tác chặt chẽ của hai bên, đến nay Công hàm trao đổi cho khoản vay trên đã được Chính phủ hai nước phê duyệt, dự kiến ký trong tháng 3/2026.
"Đây là kết quả quan trọng, nhằm cụ thể hóa cam kết của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác chuyển đổi xanh, nhất là thúc đẩy hợp tác ODA thế hệ mới, thể hiện đúng tinh thần của các khoản vay có điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục đơn giản hơn, linh hoạt hơn khi tài trợ cho lĩnh vực ưu tiên của Việt Nam", Thứ trưởng Phương cho biết.
Chung quan điểm, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho rằng, chương trình sắp tới mở ra cơ hội đưa công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu vệ tinh vào các dự án chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Qua đó nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu.
Đại sứ Naoki cũng nhấn mạnh việc ký kết khoản vay không phải là điểm kết thúc, mà là khởi đầu cho các sáng kiến hợp tác mới. Đồng thời kỳ vọng các cơ quan hai nước sẽ sớm cụ thể hóa các đề xuất dự án và đưa công nghệ vào thực tiễn, nhằm đóng góp thiết thực cho sáng kiến Cộng đồng không phát thải châu Á (AZEC).
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, các nội dung về thích ứng và nâng cao khả năng chống chịu cũng được lồng ghép sâu vào chương trình. Các chính sách về phòng chống thiên tai, hỗ trợ phục hồi sau thiên tai và nâng cao năng lực ứng phó đang được hoàn thiện, phản ánh sự chuyển dịch từ ứng phó bị động sang chủ động quản lý rủi ro.
