Sản xuất công nghiệp, thương mại quý I khởi sắc

Bắt đầu từ tháng 3/2026, áp lực từ việc giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh đã nhanh chóng lan tỏa, làm gia tăng đáng kể chi phí sản xuất và vận tải nội địa. Tuy nhiên, bằng sự chủ động và quyết liệt trong điều hành, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp trong 3 tháng đầu năm vẫn tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.

Động lực tăng trưởng từ ngành chế biến chế tạo

Quý I năm 2026 diễn ra trong bối cảnh các cuộc xung đột kéo dài tại Ukraine và những điểm nóng mới tại Trung Đông. Đây không chỉ là vấn đề địa chính trị mà còn là tác nhân chính gây đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng và lương thực.

Hệ quả tất yếu, giá dầu thế giới và chi phí logistics bị đẩy lên cao tạo áp lực lạm phát lên hầu hết các quốc gia. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều rủi ro, dự báo chỉ có thể duy trì ở mức khiêm tốn từ 2,8-3% do tác động của các chính sách tiền tệ thắt chặt và sức mua suy yếu từ người tiêu dùng quốc tế.

Về thị trường trong nước, ông Bùi Huy Sơn, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết: Tính chung 3 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, động lực tăng trưởng đến từ ngành chế biến, chế tạo với mức tăng trưởng 9,7%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%, đảm bảo cung ứng năng lượng ổn định cho nền kinh tế.

Điểm sáng đáng chú ý nhất trong bức tranh công nghiệp chính là sự bứt phá của các nhóm ngành sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim loại (tăng 19,7%) và sản xuất kim loại (tăng tới 22,9%). Những con số phản ánh tác động lan tỏa tích cực từ nỗ lực của Chính phủ trong việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cho các công trình hạ tầng chiến lược trên cả nước.

Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, ghi dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm. Theo ông Sơn, chuỗi tăng trưởng liên tục này là minh chứng rõ nét cho niềm tin kinh doanh đang được củng cố mạnh mẽ, khẳng định đánh giá tích cực của cộng đồng nhà đầu tư về một môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch và tiềm năng.

Sản xuất công nghiệp nội địa phục hồi

Về hoạt động ngoại thương, quý I/2026 chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đóng góp 122,9 tỷ USD, tăng 19,1%.

Sự phục hồi của năng lực sản xuất công nghiệp nội địa thể hiện rõ qua nhóm hàng công nghiệp chế biến với kim ngạch 87,8 tỷ USD. Bên cạnh đó, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản vẫn giữ vững được sự ổn định với 9,9 tỷ USD, bất chấp những rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.

Đáng chú ý là sự chuyển dịch và mở rộng thị trường rõ nét. Thị trường Hồng Kông tăng trưởng đột phá 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4% và Hoa Kỳ duy trì đà tăng 24,3%.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%. Việc tăng mạnh nhập khẩu chủ yếu nằm ở nhóm hàng máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào, cho thấy các doanh nghiệp đang tích cực chuẩn bị nguồn lực cho các đơn hàng và dự án lớn trong các quý tiếp theo của năm.

Bên cạnh sản xuất và xuất khẩu, thị trường nội địa cũng ghi nhận mức tăng trưởng khá với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 10,9%. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, giá cả được kiểm soát tốt đã giúp duy trì sức mua của người dân.

Trong công tác quản lý nhà nước, Bộ Công Thương đã đưa ra nhiều giải pháp điều hành giá xăng dầu và cung ứng điện, đảm bảo sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh dù giá dầu thế giới biến động từ 30-40%.

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, Bộ Công Thương đánh giá kinh tế quý I/2026 vẫn còn những tồn tại cần giải quyết. An ninh năng lượng đối mặt với thách thức lớn khi lượng điện tiêu thụ đạt kỷ lục ngay từ đầu mùa hè, đòi hỏi sự điều tiết linh hoạt hơn giữa các nguồn năng lượng. Tăng trưởng giữa các ngành chưa đồng đều, một số ngành chủ lực như phân bón và khai thác than có sự sụt giảm do thiếu hụt nguyên liệu đầu vào và hạn chế về công nghệ. Thêm vào đó, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư vẫn là rào cản làm chậm tiến độ một số dự án nguồn và lưới điện trọng điểm. Thị trường trong nước dù có tăng trưởng nhưng vẫn chưa thực sự bứt phá mạnh mẽ như kỳ vọng trước những biến động khó lường của kinh tế chính trị toàn cầu.

Phát biểu tại buổi họp báo, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân kêu gọi người dân, doanh nghiệp cùng tăng cường triển khai các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Điều này cộng hưởng với các nỗ lực điều tiết điện lực của ngành Công Thương sẽ góp phần đảm bảo cung ứng điện ổn định trong năm 2026. Từ đó, đáp ứng tốt nhu cầu phát triển kinh tế và phục vụ hiệu quả đời sống sinh hoạt của nhân dân.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung an ninh năng lượng và nguyên nhiên liệu, thực hiện lộ trình giảm nhập khẩu ròng năng lượng xuống còn 30% vào năm 2030 và đẩy mạnh hệ thống dự trữ quốc gia. Cùng với điều hành hệ thống điện linh hoạt, Bộ sẽ triển khai lộ trình hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia để điều chỉnh linh hoạt giữa các nguồn dự trữ và đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng. Bên cạnh đó,  cơ cấu lại chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị công nghiệp, tập trung nâng tỷ lệ nội địa hóa lên mức 40-45% ở các ngành trọng điểm như dệt may, da giày để giảm sự phụ thuộc vào bên ngoài.

Công tác đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tiếp tục được đẩy mạnh và bám sát các tiêu chuẩn xanh để nâng cao giá trị hàng hóa Việt. Song Song là kích cầu tiêu dùng nội địa và kiểm soát chặt chẽ hàng giả trên không gian mạng. Bộ Công Thương cũng chủ trương đẩy mạnh cải cách hành chính, dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và tăng cường kỷ cương công vụ để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp phát triển bền vững.