Với vai trò là công cụ tài chính quan trọng trong thực hiện chính sách bảo vệ môi trường, Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Điện Biên đang từng bước khẳng định vị trí trong việc hỗ trợ các hoạt động, dự án bảo vệ môi trường, góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh và bền vững.
Được thành lập từ năm 2009 theo Quyết định số 508/QĐ-UBND của UBND tỉnh, Quỹ Bảo vệ môi trường Điện Biên là tổ chức tài chính trực thuộc UBND tỉnh, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Mục tiêu của Quỹ là hỗ trợ tài chính cho các chương trình, dự án, nhiệm vụ về bảo vệ môi trường trong toàn tỉnh.
Hồ chứa nước thải sau xử lý tại xã Mường Ảng, thể hiện yêu cầu ký quỹ và phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Điện Biên. Ảnh: Hoàng Châu.
Sau hơn 15 năm hoạt động, Quỹ đã tham gia tài trợ cho một số dự án thiết thực như: Chương trình khí sinh học cho ngành chăn nuôi Việt Nam và Dự án lò đốt rác bằng khí tự nhiên xử lý rác thải sinh hoạt tại Mường Ảng, với tổng mức hỗ trợ hơn 1,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến nay, Quỹ chưa được cấp bổ sung vốn điều lệ, dẫn đến việc không thể triển khai các hoạt động cho vay, tài trợ hay nhận ủy thác như quy định của Điều lệ.
Mặc dù nguồn lực còn hạn chế, Quỹ vẫn đảm nhiệm tốt vai trò trong quản lý tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản. Tính đến 30/9/2025, tổng số tiền ký quỹ Quỹ đã tiếp nhận là hơn 9,4 tỷ đồng của 75 doanh nghiệp và cá nhân. Trong đó, Quỹ đã hoàn trả hơn 416 triệu đồng cho 6 tổ chức, cá nhân hoàn thành nghĩa vụ phục hồi môi trường.
Hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông - lĩnh vực phải thực hiện ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường nhằm giảm thiểu tác động tới tài nguyên nước và hệ sinh thái. Ảnh: Hoàng Châu.
Bà Trần Thị Thanh Phượng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, cho biết: Hoạt động ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường là một trong những công cụ hiệu quả để buộc các doanh nghiệp khai thác khoáng sản có trách nhiệm hơn với môi trường. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn tình trạng một số đơn vị nộp chậm hoặc chưa thực hiện ký quỹ đầy đủ, gây khó khăn cho công tác quản lý. Chúng tôi đang tiếp tục tăng cường hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra để bảo đảm việc ký quỹ, chi trả được thực hiện đúng quy định.
Theo bà Phượng, một trong những vướng mắc lớn hiện nay là vốn điều lệ của Quỹ quá thấp (3 tỷ đồng) và chưa được bổ sung suốt hơn một thập kỷ. Điều này khiến Quỹ gặp khó khăn trong việc mở rộng hoạt động, nhất là khi nhu cầu hỗ trợ các dự án xử lý chất thải, khắc phục ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh ngày càng tăng.
Khai thác và nghiền đá tại mỏ khoáng sản, bụi phát sinh lớn cho thấy sự cần thiết của các dự án xử lý môi trường và cơ chế ký quỹ phục hồi môi trường. Ảnh: Hoàng Châu.
“Chúng tôi đã kiến nghị UBND tỉnh Điện Biên và Sở Tài chính xem xét cấp bổ sung vốn điều lệ và vốn hoạt động hàng năm để Quỹ có thể phát huy đầy đủ chức năng cho vay ưu đãi, tài trợ cho các dự án bảo vệ môi trường. Nếu được quan tâm đúng mức, Quỹ sẽ trở thành một kênh hỗ trợ quan trọng thúc đẩy các mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn tại Điện Biên” , bà Phượng nhấn mạnh.
Được biết, lộ trình trong thời gian tới, Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Điện Biên vẫn sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm túc các quy định tại Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường, (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đồng thời tăng cường phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương trong công tác quản lý, giám sát hoạt động ký quỹ và phục hồi môi trường.
