Nông sản chiếm một nửa kim ngạch xuất nhập khẩu Lào Cai - Vân Nam

Tham dự có đại diện các sở, ngành, lực lượng chức năng tại cửa khẩu của tỉnh Lào Cai, các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, logistics, chế biến nông sản, dược liệu, chè... cùng đoàn doanh nghiệp tỉnh Vân Nam hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp, thiết bị cơ điện, vật liệu xây dựng và thương mại dịch vụ.

Theo ông Nguyễn Huy Tưởng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, với lợi thế vị trí địa lý, Lào Cai và Vân Nam giữ vai trò quan trọng trong hành lang kinh tế kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc. Hệ thống cửa khẩu đa dạng cùng hạ tầng giao thông, logistics ngày càng được đầu tư đồng bộ đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao thương.

Những năm qua, hợp tác thương mại giữa hai địa phương đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025 và quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu quốc tế đường bộ trên địa bàn tỉnh Lào Cai đạt trên 2,1 tỷ USD, trong đó nhóm hàng nông sản chiếm hơn 1 tỷ USD, giữ vai trò chủ lực.

Các mặt hàng nông sản Việt Nam như sầu riêng, cà phê, thanh long ngày càng được thị trường Trung Quốc đón nhận, trong khi rau quả ôn đới của Vân Nam được tiêu thụ ổn định tại Việt Nam. Điều này cho thấy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế, tạo nền tảng phát triển chuỗi cung ứng bền vững.

Ngoài nông sản, các lĩnh vực như dược liệu, thiết bị cơ điện, vật liệu xây dựng cũng có bước phát triển nhưng quy mô còn hạn chế. Đây là những lĩnh vực còn nhiều dư địa để doanh nghiệp hai bên tăng cường hợp tác, đặc biệt trong các ngành có giá trị gia tăng cao.

Đại diện tỉnh Vân Nam, bà Lâu Hiểu Quyên, Trưởng phòng Thương mại ASEAN cho rằng quan hệ hợp tác giữa hai địa phương đang phát triển ổn định, thực chất.

Vân Nam có diện tích hơn 394.000 km², dân số khoảng 47 triệu người, với nguồn tài nguyên phong phú. Năm 2025, GRDP của Vân Nam đạt 3.270 tỷ Nhân dân tệ, tăng 4,1%. Toàn tỉnh có 28 cửa khẩu, trong đó 6 cửa khẩu kết nối trực tiếp với Việt Nam.

Đặc biệt là Cửa khẩu Hà Khẩu giữ vai trò quan trọng khi nằm gần Hà Nội và cảng Hải Phòng, là đầu mối trung chuyển hàng hóa giữa Trung Quốc với các nước ASEAN. Năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Vân Nam và Việt Nam đạt 22,37 tỷ Nhân dân tệ và 2 tháng đầu năm 2026 đạt 3,17 tỷ Nhân dân tệ, tăng 24%.

Về đầu tư, hiện có 54 doanh nghiệp Vân Nam đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn khoảng 220 triệu USD. Ở chiều ngược lại, hiện đang có 76 doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Vân Nam, cho thấy mối liên kết kinh tế giữa hai bên ngày càng chặt chẽ.

Hạ tầng kết nối giữa Lào Cai và Vân Nam tiếp tục được tăng cường với nhiều dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng khởi công cuối năm 2025; dự án cầu đường bộ qua sông Hồng khu vực Bát Xát - Bá Sái đạt khoảng 40% tiến độ; cùng với việc triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh tại Kim Thành và Bản Vược từ tháng 3/2026.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng chỉ ra một số khó khăn như cơ cấu hàng hóa xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào nông sản thô, giá trị gia tăng chưa cao; thời gian kiểm dịch kéo dài; mất cân đối hàng hóa xuất, nhập gây áp lực cho logistics; hạ tầng đường sắt liên vận chưa đáp ứng yêu cầu kiểm dịch.

Trước thực trạng đó, phía Lào Cai đề xuất hoàn tất thủ tục mở lối thông quan Bản Vược - Bá Sái, mở rộng danh mục cửa khẩu nhập khẩu nông sản, áp dụng cơ chế “luồng xanh” để rút ngắn thời gian kiểm dịch đồng thời đẩy nhanh đầu tư hệ thống kiểm nghiệm tại cửa khẩu đường sắt.

Tại chương trình, doanh nghiệp hai bên đã giới thiệu thế mạnh và đề xuất nhiều hướng hợp tác cụ thể. Trong đó, lĩnh vực sản xuất thiết bị cơ khí, xây dựng công trình, cung cấp thiết bị đồng bộ được đánh giá có tiềm năng lớn. Doanh nghiệp cũng quan tâm đến hợp tác tư vấn, thiết kế, lắp đặt nhà máy, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.

Trong lĩnh vực dược liệu, Lào Cai có lợi thế về nguồn tài nguyên phong phú, đặc biệt là sản phẩm quế đang phát triển mạnh. Tuy nhiên, cần tăng cường xúc tiến thương mại và đẩy mạnh chế biến sâu để nâng cao giá trị. Đối với ngành chè, hai bên được đánh giá có nhiều tiềm năng hợp tác khi Lào Cai có nguồn nguyên liệu chất lượng cao, còn Vân Nam có thế mạnh về thị trường và công nghệ chế biến.

Kết thúc chương trình, đại diện phía Vân Nam bày tỏ mong muốn tiếp tục tìm hiểu môi trường đầu tư, chính sách thương mại của Lào Cai, hướng tới thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực sản xuất, chế biến nông - lâm sản, xuất nhập khẩu, thương mại và logistics.

Đại diện hai địa phương khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng và xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, góp phần thúc đẩy hợp tác thương mại giữa Lào Cai và Vân Nam phát triển bền vững trong thời gian tới.