Theo thống kê, cả nước hiện có hơn 8.000 lễ hội, tập trung chủ yếu vào dịp đầu xuân, trong đó riêng Hà Nội chiếm khoảng 1.500 lễ hội. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của người dân, nhiều lễ hội đang từng bước trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa, hình thành các sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Hà Nội chủ động chuẩn bị cho mùa lễ hội lớn nhất trong năm
Tại Hà Nội, công tác chuẩn bị lễ hội đầu xuân đang được triển khai đồng bộ tại các xã, phường. Đáng chú ý là lễ hội chùa Hương, diễn ra từ ngày 18/2 - 11/5 (tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ), gắn với mục tiêu xây dựng chùa Hương trở thành khu du lịch quốc gia trong năm 2026. Đây là một trong những lễ hội lớn, thu hút lượng khách đông nhất cả nước mỗi năm.
Các địa phương vào cao điểm chuẩn bị, hướng đến mùa lễ hội xuân 2026 an toàn, văn minh và hiện đại. Ảnh: VnEconomy.
Đầu tháng 1/2026, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch quản lý và tổ chức lễ hội năm 2026, xác định rõ lộ trình chuyển dịch lễ hội từ sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống sang sản phẩm của công nghiệp văn hóa, gắn với phát triển du lịch bền vững. Điểm mới của kế hoạch là việc xây dựng cơ sở dữ liệu lễ hội, triển khai bản đồ số phục vụ lễ hội theo thời gian thực, đồng thời thí điểm mô hình lễ hội thông minh nhằm nâng cao trải nghiệm cho người dân và du khách.
Theo Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài, bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, ý thức và thái độ ứng xử văn minh của người dân, du khách chính là yếu tố then chốt, góp phần tạo nên một mùa lễ hội an toàn, lành mạnh và ý nghĩa.
Chấn chỉnh những biểu hiện phản cảm hướng tới mô hình lễ hội thông minh
Ở cơ sở, công tác tổ chức lễ hội cũng ghi nhận những bước chuyển đáng chú ý. Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, mùa lễ hội năm nay tại địa phương đánh dấu bước đột phá khi Ban tổ chức lần đầu tiên ứng dụng công nghệ AI và đẩy mạnh chuyển đổi số. Hạ tầng viễn thông được đầu tư đồng bộ, hệ thống camera AI được lắp đặt tại các điểm trọng tâm để giám sát an ninh trật tự, kiểm soát lưu lượng khách, qua đó góp phần bảo đảm tính văn minh, an toàn cho lễ hội.
Đánh giá chung về công tác tổ chức lễ hội trên cả nước, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Ninh Thị Thu Hương cho biết, mùa lễ hội 2025 đã có nhiều chuyển biến tích cực khi các địa phương triển khai Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những biểu hiện chưa phù hợp như giắt tiền lẻ vào tượng, bệ thờ, tình trạng hàng quán tự phát lấn chiếm không gian di tích, ảnh hưởng đến mỹ quan và sự tôn nghiêm của lễ hội.
Nhằm tiếp tục chấn chỉnh những tồn tại này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Công văn số 155/BVHTTDL-VP, đề nghị các địa phương xây dựng và thực hiện kế hoạch tổ chức lễ hội bảo đảm trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống; phát huy vai trò chủ thể của nhân dân; không tổ chức lễ hội tràn lan, phô trương, lãng phí; đồng thời loại bỏ những tập tục không còn phù hợp, kịp thời ngăn chặn các hành vi tiêu cực, mê tín dị đoan.
Theo các chuyên gia, để mùa lễ hội thực sự văn minh và an toàn, không thể thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và ý thức trách nhiệm của cộng đồng. Khi mỗi người dân và du khách cùng chung tay giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường, bảo vệ di sản văn hóa, lễ hội sẽ trở thành không gian sinh hoạt văn hóa lành mạnh, góp phần đưa các giá trị truyền thống trở về đúng vị trí thiêng liêng trong đời sống xã hội.
