Bờ Biển Ngà, quốc gia sản xuất ca cao hàng đầu thế giới, đang đứng trước nguy cơ tích lũy khoảng 200.000 tấn ca cao chưa bán vào cuối tháng 3, khi vụ thu hoạch chính khép lại. Theo các chuyên gia ngành hàng và giám đốc các công ty thương mại nông sản toàn cầu, tình trạng này sẽ còn kéo dài nếu chính phủ không điều chỉnh mức giá thu mua do nhà nước quy định để phù hợp hơn với thị trường quốc tế.
Bờ Biển Ngà, quốc gia sản xuất ca cao hàng đầu thế giới, đang đứng trước nguy cơ tích lũy khoảng 200.000 tấn ca cao chưa bán vào cuối tháng 3, khi vụ thu hoạch chính khép lại. Ảnh: Financial Afrik.
Cùng với Ghana, nước láng giềng sản xuất lớn thứ hai thế giới, Bờ Biển Ngà cung cấp khoảng 50% sản lượng ca cao toàn cầu. Tuy nhiên, cả hai quốc gia hiện đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng khi lượng ca cao chưa bán tăng lên nhanh chóng tại các vùng sản xuất và cảng xuất khẩu.
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc chính phủ Bờ Biển Ngà ấn định giá thu mua ca cao cho nông dân từ tháng 10 năm ngoái ở mức cao hơn đáng kể so với giá thế giới hiện tại. Điều này khiến các thương lái trong nước, những người mua ca cao từ nông dân để bán lại cho các nhà giao dịch quốc tế, đối mặt với nguy cơ thua lỗ lớn nếu tiếp tục giao dịch. Hệ quả là hoạt động thu mua bị đình trệ, khiến lượng hàng tồn kho ngày càng tăng.
Áp lực từ lượng tồn kho lớn cũng góp phần kéo giá ca cao thế giới giảm mạnh. Chỉ tính riêng trong năm nay, giá ca cao đã giảm tới 50%, xuống mức thấp nhất trong gần ba năm, phản ánh sự mất cân đối giữa cung và cầu trên thị trường.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà giao dịch quốc tế đã tạm ngừng mua ca cao từ vụ thu hoạch chính của Bờ Biển Ngà trong vài tháng qua. Tuy nhiên, một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi nước này bán được khoảng 200.000 tấn ca cao từ vụ giữa mùa, thường có chất lượng thấp hơn và chủ yếu phục vụ chế biến trong nước, cho các đối tác quốc tế trong tuần trước.
Để giải quyết tình trạng nông dân chưa được thanh toán, vào cuối tháng 1, chính phủ Bờ Biển Ngà đã cam kết mua lại 100.000 tấn ca cao tồn kho với tổng chi phí khoảng 500 triệu USD. Tuy vậy, theo các giám đốc điều hành và chuyên gia thương mại cacao toàn cầu, khối lượng cần được giải quyết có thể còn lớn hơn nhiều.
Các nguồn tin thương mại cho biết, nhiều thương lái trong nước đã không thể bán ít nhất 100.000 tấn ca cao mà họ đã mua từ nông dân trong vụ chính. Trong khi đó, từ nay đến cuối tháng 3/2026, nông dân dự kiến sẽ tiếp tục thu hoạch thêm khoảng 100.000 tấn ca cao nữa, nhưng số lượng này khó có thể tiêu thụ nếu mức giá thu mua không được điều chỉnh.
Trước những lo ngại từ thị trường, Hội đồng Cà phê và Ca cao Bờ Biển Ngà (CCC) cho rằng các ước tính về lượng tồn kho chưa bán là không chính xác, nhưng không đưa ra con số cụ thể. Cơ quan này hiện chịu trách nhiệm giám sát hoạt động sản xuất, thương mại và ấn định giá thu mua cho nông dân.
Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Bờ Biển Ngà cho biết nước này sẽ công bố giá thu mua mới cho vụ giữa mùa vào cuối tháng 2, sớm hơn thường lệ hơn một tháng. Động thái này được xem là nỗ lực nhằm ổn định thị trường và khôi phục niềm tin của các bên tham gia chuỗi cung ứng.
Tuần trước, Ghana đã giảm giá thu mua ca cao gần một phần ba sau khi nông dân phản ánh việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 11. Theo các nguồn tin thương mại, Bờ Biển Ngà cũng đang cân nhắc điều chỉnh giá theo hướng tương tự Ghana để duy trì khả năng cạnh tranh và thúc đẩy hoạt động bán hàng.
Cuộc khủng hoảng tồn kho ca cao tại Bờ Biển Ngà cho thấy sự mong manh của chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu, nơi các quyết định chính sách trong nước có thể tác động trực tiếp đến thị trường quốc tế. Nếu không sớm tìm được điểm cân bằng giữa bảo vệ thu nhập cho nông dân và đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường, quốc gia này có thể đối mặt với những hệ lụy kéo dài không chỉ đối với ngành ca cao mà còn với toàn bộ nền kinh tế.
