Hành trình xây dựng trường học sinh thái giữa lòng Cần Thơ

Học trò trở thành "người bạn của môi trường"

Buổi chào cờ đầu tiên của năm học mới 2025-2026 tại Trường Phổ thông Việt Mỹ (phường Cái Răng, TP Cần Thơ) khá sôi động. Sau nghi thức chào cờ quen thuộc, thầy tổng phụ trách vào ngay chủ đề chính là phổ biến các kế hoạch cho tuần học đầu tiên. Đặc biệt, thầy không quên nhắc nhở các em học sinh về quy định “nói không” với việc sử dụng rác thải nhựa cũng như để rác thải đúng nơi quy định.

Tuy thông báo này không còn mới mẻ, nhưng mỗi tuần đều được nhà trường nhắc lại suốt nhiều năm học qua. Bởi đây là một trong những hoạt động tạo “dấu ấn xanh” đặc trưng cho ngôi trường từng đoạt giải Nhất “Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2024” – niềm tự hào không chỉ của thầy trò, mà còn của ngành giáo dục TP. Cần Thơ.

Cô Trần Thị Mỹ Huyền - cán bộ trực tiếp phụ trách kế hoạch xây dựng trường học sinh thái kể lại, chặng đường thực hiện không hề dễ dàng, đòi hỏi sự tâm huyết, trách nhiệm và mạnh dạn đầu tư của nhà trường. Quan trọng hơn chính là sự đồng hành của các em học sinh.

“Ngay từ những ngày đầu thành lập, Nhà trường mong muốn xây dựng một môi trường học tập không chỉ sạch – đẹp, mà còn gần gũi và thân thiện. Nơi mà các học trò có thể vừa học, vừa vui chơi trong không gian xanh. Khi trưởng thành, các em có ý thức, trách nhiệm với môi trường và biết yêu thương thiên nhiên”, cô Huyền bộc bạch.

Từ ấp ủ đó, trong kế hoạch 5 năm (giai đoạn 2019-2024), Nhà trường đã vạch ra nhiều chương trình hành động cụ thể, vừa ngắn hạn và từng bước nối dài qua các giai đoạn tiếp theo, hướng đến xây dựng trường học sinh thái.

Những hoạt động tưởng chừng như rất đơn giản như cô trò cùng nhặt rác trong sân trường, xây dựng những vườn rau nhỏ rồi cùng nhau trồng và chăm sóc, hay thu gom chai nhựa, giấy vụn để làm các vật dụng tái chế… Tất cả đều để lại kỷ niệm và dần dần “gieo” vào nhận thức của các em học sinh về trách nhiệm với môi trường sống quanh mình.

Hỏi về hành trình “chạm” đến giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam, cô Huyền nhớ nhất phong trào “Một tháng không dùng chai nhựa”. Ban đầu, nhiều học sinh còn lúng túng, khi phải mang bình nước cá nhân. Nhưng chỉ sau ít tuần, thói quen ấy lan tỏa, học sinh nhắc nhở nhau cùng thực hiện, thậm chí nhắc cả thầy cô và gia đình cùng thay đổi.

Một học sinh lớp 9A2 chia sẻ, ban đầu em thấy hơi phiền, nhưng mỗi ngày sau giờ tan học, các bạn đều nhắc nhở nhau, sau này dần quen.

Đặc biệt, Trường Phổ thông Việt Mỹ còn thành lập câu lạc bộ STEM là sân chơi ngoại khóa bổ ích. Nơi giúp các em biến những lý thuyết trong từng môn học, những ý tưởng sáng tạo thành những sản phẩm tái chế độc đáo. Nổi bật là mô hình: túi giấy chống thấm từ vỏ chuối; xà phòng từ cà phê, cám gạo; túi đựng viết từ chai nhựa…

Hiện nay, câu lạc bộ duy trì việc thực hiện những sản phẩm này và hướng dẫn đến nhiều bạn học sinh trong trường. Đồng thời, Nhà trường cũng tạo điều kiện để các em mang ý tưởng, sản phẩm tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật, để lan tỏa đến nhiều trường trên địa bàn TP. Cần Thơ.

Đối với tập thể nhà trường, đạt giải thưởng trường học sinh thái chưa phải là điểm kết thúc, mà là khởi đầu cho một chặng đường mới. Trong năm học 2025-2026 này, Nhà trường tiếp tục duy trì và mở rộng các hoạt động xây dựng trường học sinh thái như: xây dựng khu vườn sinh thái; ngày hoa phượng đỏ, chủ nhật xanh… Các em học sinh sẽ cùng nhau dọn vệ sinh, thu gom rác thải, chai nhựa, lan tỏa tinh thần bảo vệ môi trường đến cộng đồng.

Hành trình 5 năm xây dựng trường học sinh thái

Từ khi chương trình xây dựng trường học sinh thái được triển khai đến nay, nhận thức về bảo vệ môi trường của các em Trường Phổ thông Việt Mỹ có sự thay đổi đáng kể. Các em không còn coi việc bảo vệ môi trường là nhiệm vụ ép buộc, mà là thói quen, niềm vui và trách nhiệm của bản thân.

Trong suốt hơn 5 năm kiên trì, Trường Phổ thông Việt Mỹ đã hoàn thành 10 tiêu chí khắt khe của giải thưởng trường học sinh thái, bao gồm: kế hoạch hành động, chương trình cụ thể trong công tác bảo vệ môi trường; xây dựng giáo trình giảng dạy và các hoạt động học tập chính khóa, ngoại khóa về môi trường. Ngoài ra, trường còn phải tổ chức được các hoạt động bảo vệ môi trường có tính đặc sắc; ứng dụng công nghệ mô hình bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, tiêu chí kế hoạch, chiến lược dài hạn, trung hạn liên quan đến bảo vệ môi trường là thử thách lớn nhất và trường đã vượt qua. Nhờ vậy, ngay từ đầu năm học mới 2025-2026, nhà trường đã sẵn sàng “bắt tay” vào các kế hoạch hành động cụ thể đã vạch sẵn. Tiếp tục giữ vững danh hiệu Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam.

“Khi tham gia chương trình, ngoài giải thưởng khích lệ, điều mà cô trò Trường Phổ thông Việt Mỹ có được là sự bổ ích, thú vị. Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam không chỉ kích thích sự tham gia mà còn là động lực để các trường cố gắng hoàn thiện hơn trong công tác gắn bảo vệ môi trường với trường học”, cô Huyền bộc bạch.

Ngày sau khi đạt được giải thưởng, Nhà trường đã công bố đến toàn thể học sinh, trong niềm vui vỡ òa.. Các em phấn khích vì công sức nhiều năm qua không phí và luôn đồng hành cùng các thầy cô và nhân viên trường để bảo vệ môi trường học tập, giữ vững thành tích đạt được.

Hành trình xây dựng trường học sinh thái của Trường Phổ thông Việt Mỹ là minh chứng, khi môi trường học đường được “nuôi dưỡng” bằng tình yêu thiên nhiên và ý thức xanh, học trò sẽ trưởng thành hơn không chỉ trong tri thức, mà còn trong cách ứng xử có trách nhiệm với môi trường và xã hội.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan, Quỹ Vì tương lai xanh tổ chức Giải thưởng trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2024 - Trường học không rác thải nhựa. Mọi thông tin liên quan đến Giải thưởng bạn đọc xem trên Báo điện tử nongnghiepmoitruong.vn, trang web của Giải thưởng ecoschool.vn hoặc Nhà báo Nguyễn Quỳnh Chi, SĐT: 0967181555, email: nquynhchi.00@gmail.com.