Theo báo Sài Gòn Giải Phóng, TP.HCM hiện có mạng lưới khu chế xuất, khu công nghiệp lớn với 67 khu được thành lập, trong đó 58 khu đang hoạt động, đạt tỷ lệ lấp đầy khoảng 80%. Thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi các KCX, KCN truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái và tuần hoàn, hướng tới tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và giảm phát thải.
Ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP.HCM (HEPZA), cho biết mô hình này không chỉ giúp giảm lượng chất thải chôn lấp mà còn khuyến khích ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường và tăng cường đo lường, kiểm kê phát thải carbon.
Một trong những động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi là dự án "Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu", được triển khai từ năm 2020. Dự án do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) thực hiện, với sự tài trợ của Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ.
Khu công nghiệp Hiệp Phước là một trong những mô hình tiên phong phát triển cộng sinh công nghiệp, hướng tới sản xuất tuần hoàn và giảm phát thải. Ảnh: KCN Hiệp Phước.
Tham gia dự án, Khu công nghiệp Hiệp Phước đã từng bước xây dựng mô hình sản xuất tuần hoàn thông qua cộng sinh công nghiệp, cho phép các doanh nghiệp chia sẻ và tái sử dụng nguyên liệu, năng lượng, nước, phụ phẩm và chất thải. Sau thời gian triển khai, khu công nghiệp đã cải thiện chất lượng môi trường, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về sản xuất xanh và xác định hơn 100 cơ hội cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong khu vực.
Bên cạnh Hiệp Phước, Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 cũng đang phát triển theo mô hình khu công nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Với quy mô gần 1.000 ha, khu công nghiệp đã hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận là khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của Việt Nam, đồng thời ứng dụng công nghệ quản lý thông minh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Song song với việc nhân rộng các mô hình trong nước, TP.HCM cũng tăng cường hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền công nghiệp tuần hoàn.
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đức - Việt Nam về kinh tế tuần hoàn trong sản xuất, bà Andrea Sühl, Tổng Lãnh sự Đức tại TP.HCM, cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, doanh nghiệp cần thay đổi từ khâu thiết kế, sản xuất đến sử dụng sản phẩm theo hướng kéo dài vòng đời vật liệu. Đức sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam thông qua việc chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và thúc đẩy đầu tư dài hạn.
Ở góc độ doanh nghiệp, Bosch Việt Nam nhận định rằng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ nhà máy thông minh sẽ là những động lực quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và thúc đẩy sản xuất tuần hoàn.
Trong khi đó, chương trình GreenEvo của Ba Lan đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ về giảm phát thải carbon, thu hồi chất thải, tái chế và tuần hoàn tài nguyên. Những hợp tác này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình công nghiệp tuần hoàn, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong các chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.
