Mỗi ngày, ông Ravinder Kumar (55 tuổi) đều phải lội qua lớp bùn đen ngập tới mắt cá chân để rời khỏi căn nhà nhỏ ở khu Sharma Enclave, phía tây bắc Delhi (Ấn Độ). Bên trong căn phòng xây bằng gạch ấy, không có lấy một giọt nước sạch để uống.
Giữa rác thải và nước bẩn, người đàn ông 55 tuổi liên tục vặn những chiếc vòi nhựa khô khốc với hy vọng mong manh rằng nước sẽ chảy.
Chia sẻ với CNN, ông Kumar cho biết: “Phải ba ngày nước mới về một lần, mà dù có thì cũng chỉ sạch được khoảng một tiếng. Rất khó để tắm rửa. Có lúc nước đen kịt. Chúng tôi phải bốn, năm ngày mới dám tắm một lần”.
Ông Kumar là một trong hàng triệu cư dân thủ đô Ấn Độ đang chịu cảnh thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, sau khi nồng độ amoniac trong sông Yamuna tăng vọt buộc 6 trong số 9 nhà máy nước lớn của Delhi phải ngừng hoạt động vào cuối tháng 1.
Ông Ravinder Kumar phải bước trên những phiến đá tạm để băng qua dòng nước bẩn trước ngôi nhà của mình ở khu Sharma Enclave, Delhi. Ảnh: CNN
Nước từ sông Yamuna - con sông được hàng triệu người Ấn Độ tôn thờ như một dòng sông linh thiêng - hiện đã ô nhiễm đến mức không thể xử lý do lượng lớn amoniac phát sinh từ chất thải công nghiệp.
Theo Hội đồng Nước Delhi, trong thành phố hơn 20 triệu dân này, 43 khu dân cư - nơi sinh sống của khoảng 2 triệu người - bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu nước. CNN đã liên hệ với các hội cư dân tại toàn bộ 43 khu vực, trong đó 10 khu, đại diện cho hơn 600.000 người, cho biết họ không có nước suốt nhiều ngày liền.
Một số khu vực khác chỉ bị cắt nước trong thời gian ngắn, hoặc vẫn có nước nhưng với lưu lượng rất thấp.
Hội đồng Nước Delhi thông báo nguồn cung nước đã được khôi phục vào ngày 24/1. Tuy nhiên, nhiều người dân chia sẻ đến đầu tháng 2, tình trạng thiếu nước vẫn tiếp diễn.
Tại Sharma Enclave, nhiều hộ gia đình phải dùng nước dự trữ từ các lần mở nước. Dù vậy, nước có màu vàng đục và mùi trứng thối, khiến người dân lo ngại về sức khỏe.
“Cả khu này ai cũng đang xuống sức”, bà Shashi Bala, một cư dân địa phương, nói. “Mọi thứ đều bẩn thỉu”.
Dòng sông linh thiêng biến thành “cống thoát nước độc hại”
Sông Yamuna bắt nguồn từ một sông băng ở dãy Himalaya, chảy qua nhiều bang của Ấn Độ trên quãng đường hơn 1.300 km. Từ thế kỷ 17, Delhi đã được quy hoạch dọc theo hai bờ sông, nơi từng cung cấp nước và làm mát các cung điện hoàng gia.
Ngày nay, sông Yamuna vẫn là nguồn cung khoảng 40% nước sinh hoạt của Delhi, nhưng trong nhiều thập kỷ, con sông này đã trở thành nơi tiếp nhận hóa chất độc hại và nước thải chưa qua xử lý.
Dù chỉ khoảng 2% chiều dài con sông chảy qua Delhi, thành phố này lại gây ra tới 76% tổng lượng ô nhiễm của Yamuna, theo một ủy ban giám sát của chính phủ. Hàm lượng oxy hòa tan thường xuyên tụt về 0, khiến sông Yamuna không còn khả năng duy trì sự sống thủy sinh.
Dấu hiệu rõ ràng nhất của sự suy thoái là lớp bọt trắng độc hại phủ dày mặt sông - hỗn hợp của nước thải sinh hoạt và chất thải công nghiệp.
Cuối tháng 1, các nhà hoạt động môi trường đã xuống bờ sông để dọn rác. Họ vớt lên quần áo bỏ đi, rác nhựa và cả những bức tượng thần bị chìm dưới làn nước đục. Mùi hôi nồng nặc từ lớp bọt độc bao trùm không khí khi họ lội xuống dòng sông ô nhiễm.
“Delhi tồn tại được là nhờ Yamuna. Nhưng con người đang hủy hoại con sông này”, tình nguyện viên tên Pankaj Kumar tâm sự.
Đô thị hóa hỗn loạn và khủng hoảng nước kéo dài
Quá trình đô thị hóa thiếu quy hoạch đã đẩy hàng triệu người dân Delhi vào cảnh sống trong các khu dân cư không được công nhận, nằm ngoài hệ thống hạ tầng chính thức. Tại đây, người dân không có đường ống cấp nước hay hệ thống thoát nước cơ bản. Việc thiếu quản lý nước thải khiến chất bẩn ngấm trực tiếp xuống đất, đầu độc cả nguồn nước ngầm của thành phố - theo một nghiên cứu năm 2022 về ô nhiễm kim loại nặng trong nước ngầm tại Delhi.
Người dân phải tranh thủ tích nước từ những lần hiếm hoi có nước chảy về. Ảnh: CNN.
Ở Sharma Enclave, khu dân cư nơi ông Ravinder Kumar sinh sống, mọi người phải bước trên những phiến đá tạm để đi qua dòng nước bẩn đọng trước cửa nhà mỗi ngày. Sự quản lý yếu kém tại một công trường xây dựng gần đó, cùng với hệ thống cống rãnh bị rác thải làm tắc nghẽn, đã khiến cả khu Sharma Colony - một khu lao động thu nhập thấp - thường xuyên chìm trong nước thải tù đọng, chảy tràn khắp những con hẻm chật hẹp.
Hậu quả kéo dài nhiều tháng. Bà Shashi Bala, 70 tuổi, cho biết nhà bà từng bị ngập nước bẩn suốt sáu tháng, khiến các thành viên trong gia đình liên tục đau ốm. Trước đây, bà vẫn phải lội qua làn nước ô nhiễm để ra ngoài, nhưng sau khi bị trẹo chân vì giẫm phải mảnh rác giấu dưới lớp bùn, bà buộc phải ở trong nhà.
Nỗi lo càng chồng chất khi nước sinh hoạt trong nhà bà cạn kiệt hoàn toàn suốt ba ngày liền. Khi nước cuối cùng cũng trở lại vào đầu tuần, nguồn nước này vẫn đục bẩn, nhưng bà không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dùng để giặt giũ.
Trước vấn đề này, Hội đồng Nước Delhi khẳng định chỉ dưới 1% khu vực gặp vấn đề tạm thời về chất lượng nước, chủ yếu do đấu nối trái phép làm mất áp lực đường ống. Tuy nhiên, với nhiều cư dân nghèo, thực tế lại hoàn toàn khác.
Nguồn cung nước của Delhi từ lâu đã là một vấn đề nan giải. Năm 1993, chính quyền khi đó khởi động Kế hoạch Hành động Yamuna với mục tiêu làm sạch con sông và cải tổ toàn diện hệ thống xử lý nước thải của thành phố. Tuy nhiên, sau hơn ba thập kỷ cùng hàng triệu rupee được đầu tư, các chuyên gia cho rằng Yamuna vẫn chỉ là một dòng “cống thoát nước độc hại”, không đủ điều kiện cung cấp nước an toàn cho người dân.
Trong bối cảnh tình trạng thiếu nước kéo dài, chính quyền Delhi cho biết vào tuần trước rằng thành phố đặt mục tiêu gần như tăng gấp đôi công suất xử lý nước thải, lên 1.500 triệu gallon mỗi ngày, đồng thời lắp đặt mạng lưới thoát nước tại toàn bộ các khu dân cư không được công nhận vào năm 2028. Dù vậy, đối với các cư dân nghèo, những kế hoạch dài hạn ấy dường như vẫn rất xa vời.
