Nguyên nhân chính đến từ việc giá dầu tăng vọt kề từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông. Giá dầu Brent đã vượt 112 USD/thùng, trong khi giá xăng tại Mỹ lên hơn 1,06 USD/lít - mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu.
Phân bón, đặc biệt là phân đạm, phụ thuộc chặt chẽ vào năng lượng hóa thạch. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất phân bón cũng tăng theo, kéo theo chi phí canh tác và cuối cùng là giá lương thực. Trong bối cảnh đó, nhiều nông dân buộc phải giảm lượng phân bón sử dụng hoặc thu hẹp diện tích gieo trồng.
Theo khảo sát của Liên đoàn Nông trại Mỹ, khoảng 70% nông dân không đủ khả năng mua toàn bộ lượng phân bón cần thiết cho vụ mùa năm nay. Ảnh: Bloomberg.
Bên cạnh đó, chi phí nhiên liệu phục vụ máy móc nông nghiệp cũng tăng mạnh, giá dầu diesel dùng cho nông trại tăng tới 46% kể từ cuối tháng 2. Điều này càng làm gia tăng gánh nặng tài chính đối với nông dân, vốn đã chịu áp lực từ chi phí sản xuất tăng trong nhiều năm qua.
Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy thu nhập nông nghiệp năm 2026 dù dự báo tăng nhẹ, nhưng sau điều chỉnh lạm phát gần như đi ngang. Đáng chú ý, thu nhập trung vị của hộ nông dân vẫn ở mức rất thấp và phụ thuộc lớn vào nguồn thu ngoài nông nghiệp.
Các chuyên gia cảnh báo, việc cắt giảm phân bón sẽ dẫn đến sản lượng nông nghiệp suy giảm trong thời gian tới. Khi nguồn cung giảm trong khi nhu cầu thực phẩm vẫn ổn định, giá lương thực có khả năng tăng mạnh vào cuối năm - tạo thêm áp lực lên lạm phát toàn cầu.
Trong ngắn hạn, tác động có thể chưa rõ rệt, nhưng do chu kỳ sản xuất nông nghiệp, những cú sốc về chi phí đầu vào hiện nay sẽ dần phản ánh vào thị trường khi đến mùa thu hoạch. Điều này đặt ra rủi ro về một đợt tăng giá thực phẩm mới, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang vật lộn với lạm phát cao.
Giới phân tích nhận định, nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực lên nông dân và chuỗi cung ứng lương thực sẽ còn kéo dài, ảnh hưởng không chỉ đến sản xuất mà còn đến an ninh lương thực và ổn định kinh tế vĩ mô trên phạm vi toàn cầu.
