Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Oxford (Anh) và Đại học Leiden (Hà Lan) thực hiện cho thấy tổng. thiệt hại môi trường do giới siêu giàu gây ra lên tới 5,7 nghìn tỷ USD mỗi năm. Con số này lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của tất cả các quốc gia trên thế giới, ngoại trừ Mỹ và Trung Quốc.
Theo các nhà nghiên cứu, mức thiệt hại này cũng vượt xa khoảng trống tài chính toàn cầu dành cho ứng phó biến đổi khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học, cho thấy các hoạt động tiêu dùng và sản xuất hiện nay vẫn đang tạo áp lực rất lớn lên các hệ sinh thái tự nhiên.
Nhóm tiêu dùng cao nhất tập trung chủ yếu ở bán cầu Bắc, chiếm hơn một nửa dân số Mỹ và khoảng 40-45% dân số Liên minh châu Âu (EU). Các hình thức tiêu dùng gây tác động lớn nhất liên quan đến thực phẩm và năng lượng. Trong đó, tiêu thụ thịt đỏ là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến phá rừng và suy giảm đa dạng sinh học, còn nhu cầu đi lại bằng đường hàng không, sưởi ấm và làm mát nhà ở tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không của giới siêu giàu là một trong những nguyên nhân gây phát thải lớn trên thế giới. Ảnh: EPA.
Theo báo cáo, mức thiệt hại môi trường bình quân của mỗi người thuộc nhóm 10% giàu nhất thế giới dao động từ 2.300-7.500 USD mỗi năm. Tại Mỹ, con số này cao hơn, dao động từ 19.000-63.000 USD/người/năm.
Xét theo cơ cấu tác động, suy giảm đa dạng sinh học là nguyên nhân gây thiệt hại lớn nhất, chiếm từ 47-56% tổng thiệt hại môi trường. Trong khi đó, các tác động liên quan đến biến đổi khí hậu chiếm từ 36-45%. Theo nhóm nghiên cứu, kết quả này cho thấy khủng hoảng khí hậu và khủng hoảng đa dạng sinh học có mối liên hệ chặt chẽ, đòi hỏi các chính sách ứng phó đồng bộ thay vì tách biệt.
Các chuyên gia cũng cảnh báo con số 5,7 nghìn tỷ USD vẫn chưa phản ánh đầy đủ quy mô thiệt hại thực tế. Mô hình nghiên cứu hiện mới đánh giá 4 trong số 9 giới hạn an toàn của Trái đất và chỉ mới xem xét tác động từ hoạt động tiêu dùng trực tiếp, chưa tính đến những ảnh hưởng gián tiếp từ hoạt động đầu tư tài chính.
Giáo sư Paul Behrens, chuyên gia tại Oxford Martin và là đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng dấu chân môi trường của giới siêu giàu không chỉ đến từ lối sống mà còn từ các danh mục tài sản mà họ sở hữu. Theo ông, cổ phiếu, trái phiếu và các quỹ đầu tư có thể tạo ra lượng phát thải và tác động môi trường lớn hơn đáng kể so với hoạt động tiêu dùng cá nhân.
Nhận định này cũng được củng cố trong báo cáo mới công bố của Greenpeace. Tổ chức này ước tính danh mục đầu tư của 1% người giàu nhất thế giới đang gắn với các doanh nghiệp tạo ra khoảng một phần tư lượng phát thải toàn cầu, gây thiệt hại môi trường khoảng 1 nghìn tỷ USD mỗi năm.
Để giảm bớt áp lực lên môi trường, các nhà khoa học đề xuất áp dụng các mức thuế lũy tiến đối với nhóm thu nhập và tài sản cao, bao gồm thuế carbon, thuế tài sản và thuế hàng hóa xa xỉ. Theo nhóm nghiên cứu, những công cụ này không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo thêm nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh và thu hẹp bất bình đẳng xã hội.
Giáo sư Behrens nhấn mạnh nhóm 10% giàu nhất thế giới giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững. Không chỉ tạo ra phần lớn tác động môi trường, họ còn sở hữu nguồn lực tài chính, sức ảnh hưởng thị trường và khả năng định hình xu hướng tiêu dùng. Vì vậy, những thay đổi trong hành vi đầu tư và tiêu dùng của nhóm này có thể mang lại hiệu quả giảm phát thải vượt xa tỷ trọng phát thải trực tiếp mà họ tạo ra.
