Trong không khí trang trọng của lễ kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường diễn ra tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bên cạnh các gian trưng bày thành tựu nông nghiệp - môi trường, gian hàng bánh xèo miền Tây trở thành tâm điểm thu hút ánh nhìn.

Ở đó, nghệ nhân văn hóa ẩm thực Trần Nhật Trường với đôi tay khéo léo và nụ cười hiền hậu, đang xoay tròn chiếc chảo bánh xèo vàng óng, khiến cả không gian ngập trong hương thơm nước cốt dừa và bột nghệ quyện lại. Sinh ra và lớn lên tại vùng sông nước Nam bộ, nghệ nhân Trần Nhật Trường đã có hơn 25 năm gắn bó với nghề bếp.

Ông được mệnh danh là “bàn tay vàng” trong nghệ thuật ẩm thực dân gian, từng giành nhiều huy chương tại các cuộc thi trong nước và quốc tế, đồng thời là người thường xuyên đại diện trình diễn tại các lễ hội bánh dân gian Nam bộ.

Những nguyên liệu được ông Trường mang đến không gian triển lãm tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường hôm nay được tuyển chọn cẩn thận, đảm bảo độ tươi, ngon và nhất là giữ được hương vị đặc trưng của món bánh xèo.

Đối với ông, nấu ăn không chỉ để ngon miệng mà còn là một cách kể chuyện, một hành trình gìn giữ hồn quê giữa nhịp sống hiện đại.

Trong phần trình diễn tại lễ kỷ niệm, nghệ nhân Trường giới thiệu món bánh xèo miền Tây - món ăn dân dã nhưng mang trong mình sự tinh tế của ẩm thực vùng sông nước.

Khác với bánh xèo miền Bắc có đường kính khoảng 20cm, vỏ mỏng và nhân đơn giản với thịt ba chỉ , bánh xèo, giá đỗ, bông điên điển miền Tây được tráng mỏng, to bản, giòn rụm với sắc vàng óng ánh và hương nước cốt dừa béo ngậy, những sản vật quen thuộc của miền đất trù phú.

Điều làm nên nét độc đáo của bánh xèo miền Tây không chỉ nằm ở lớp vỏ giòn mà còn ở rổ rau ăn kèm. Nghệ nhân Trường giới thiệu hàng chục loại rau vườn và rau rừng như lá xoài non, lá cóc, lá bằng lăng, lá đinh lăng, rau nhái, rau quế vị, tía tô, húng quế, cải xanh, cải lẹm, xà lách và dưa leo.

Ông nói, mỗi loại rau đều có vị chát, cay, ngọt, thơm khác nhau, góp phần cân bằng độ béo của bánh, tạo nên hương vị hài hòa mà chỉ miền Tây mới có. Bên cạnh nguyên liệu, cách chế biến của nghệ nhân Trường cũng khiến nhiều người trầm trồ.

Ông mang đến buổi lễ mô hình “trụ bánh vòng xoay” với mười chảo bánh hoạt động đồng thời, một sáng tạo được ông áp dụng trong nhiều cuộc thi ẩm thực lớn. Thay vì dùng nhiều dầu mỡ, ông tận dụng chính độ nóng của chảo để tráng bánh, giúp vỏ bánh chín đều, giòn mỏng mà không ngấy. Mỗi chiếc bánh được hoàn thành chỉ trong 5-7 phút, với nhân tôm thịt tươi vừa xào chín tới, giữ trọn hương vị nguyên sơ.

Bột bánh được nghệ nhân pha theo công thức riêng. Dù hiện nay có nhiều loại bột pha sẵn, ông vẫn tự tay cân đo để bột có độ loãng và độ dai vừa phải, giúp bánh giòn nhưng không khô, khi gấp đôi lại vẫn dẻo.

Ông cho rằng, “cái hồn của bánh nằm ở nước mắm chấm”. Nước mắm phải được pha chua ngọt cân đối, dậy mùi tỏi ớt, hòa quyện với vị béo của vỏ bánh và vị tươi của rau.

Chỉ khi tất cả đạt được sự hài hòa, bánh xèo mới thực sự “tròn vị”. Khi chiếc bánh chín vàng, nghệ nhân khéo léo gấp đôi, múc ra đĩa cùng rổ rau xanh mướt. Thực khách cuốn bánh với lá cách, đọt xoài non, diếp cá, đinh lăng rồi chấm vào chén nước mắm sóng sánh. Hương vị hòa quyện - mặn mà, ngọt dịu, cay nhẹ - lan tỏa khiến nhiều người xuýt xoa.

Với ông Trường, điều quý giá nhất là khi người ăn cảm nhận được “hương đồng gió nội” trong từng miếng bánh, thấy lại ký ức về ruộng đồng, sông rạch, về những bữa ăn sum vầy.

Sự xuất hiện của nghệ nhân Trần Nhật Trường tại lễ kỷ niệm không chỉ mang đến món ăn truyền thống mà còn gợi nhắc vai trò của nông nghiệp trong từng nguyên liệu: hạt gạo, con tôm, mớ rau – tất cả đều là kết tinh của đất, nước và bàn tay lao động. Bánh xèo miền Tây, qua cách thể hiện của ông, trở thành biểu tượng nhỏ cho triết lý “nông nghiệp bền vững – văn hóa nuôi dưỡng con người”.

Bảo Thắng - Linh Linh