Vườn Quốc gia Ba Bể (tỉnh Thái Nguyên) có hệ động, thực vật phong phú, trong rừng có nhiều loại gỗ quý. Thời gian gần đây, xuất hiện tình trạng lâm tặc chặt hạ nhiều cây gỗ nghiến (nhóm IIA) gây bức xúc trong dư luận.
Từ trung tâm xã Đồng Phúc, men theo lối mòn trên những dãy núi đá vôi bạt ngàn của Vườn Quốc gia Ba Bể, chúng tôi tiếp cận một số vị trí do người dân cung cấp có cây bị chặt hạ. Hơn 1 tiếng đi bộ, dấu vết rừng bị xâm hại bắt đầu lộ diện, dọc đường những cây bụi nhỏ bị phát quang. Đi sâu hơn vào vùng lõi, thi thoảng một vệt cây bụi bị dập nát, dấu hiệu của việc có con người tác động đến rừng tự nhiên.
Hiện trường vụ phá rừng trái phép trong vùng lõi Vườn Quốc gia Ba Bể. Ảnh: NT.
Trên vách núi đá vôi treo leo, một cây gỗ nghiến bị chặt hạ, dấu vết còn khá mới, dùng thước đo, đường kính hơn 60 cm. Thân cây đã bị lâm tặc cắt thành nhiều đoạn, chờ chuyển ra khỏi rừng. Cách đó không xa, một cây nghiến khác cũng mới bị đốn hạ, gốc cây còn chảy nhựa đã bị cắt thành nhiều khúc, xung quanh một vệt các loại cây nhỏ gãy đổ.
Ngay sau khi nắm được thông tin, ngày 8/8/2025, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên đã cử đoàn công tác đi kiểm tra. Qua kiểm tra xác định, tại địa phận 2 xã Đồng Phúc và Nam Cường (tỉnh Thái Nguyên), từ tháng 3/2025 đến nay đã có 22 cây gỗ nghiến bị chặt hạ, tổng khối lượng hơn 118m3.
Thực tế tại hiện trường cho thấy, nhiều cây nghiến vừa mới bị chặt hạ, gốc cây còn khá tươi mới. Một số cây đã bị chặt thành nhiều khúc, phần còn lại đã bị lâm tặc mang ra khỏi rừng, các khúc gỗ ở hiện trường có đường kính từ 24 cm đến 125 cm.
Cây nghiến có đường kính gần 70cm bị chặt hạ. Ảnh: NT.
Đối chiếu bản đồ quy hoạch 3 loại rừng xã Nam Cường, xã Hoàng Trĩ và xã Quảng Khê được UBND tỉnh Bắc Kạn (trước hợp nhất tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên) phê duyệt tại Quyết định số 1794/QĐ-UBND ngày 26/10/2018, xác định có có 20 cây nghiến (nhóm IIA) bị chặt hạ trong rừng đặc dụng của Vườn Quốc gia Ba Bể.
Chủ quản lý rừng là Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể, tổng khối lượng gần 113m3. Số cây nghiến bị chặt thuộc lô 13 khoảnh 1 tiểu khu 97; lô 10 khoảnh 6 tiểu khu 83; lô 4 khoảnh 10 tiểu khu 83; lô 10 khoảnh 3 tiểu khu 249.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng phát hiện có 2 cây nghiến khác bị chặt hạ thuộc rừng phòng hộ do UBND xã Hoàng Trĩ (nay là UBND xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên) quản lý, tổng khối lượng hơn 5,8m3.
Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, tại thời điểm kiểm tra, Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể và UBND xã Đồng Phúc chưa thiết lập hồ sơ, chưa báo cáo cấp có thẩm quyền về tình trạng phá rừng để xử lý theo quy định pháp luật.
Theo đánh giá, đây là vụ phá rừng đặc dụng quy mô lớn, tuy nhiên Vườn Quốc gia Ba Bể chưa thiết lập hồ sơ vụ việc, chưa thực hiện chế độ báo cáo kịp thời theo quy định Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Lâm nghiệp và Nghị định số 01/2019/NĐ-CP của Chính phủ.
Biên bản làm việc ngày 8/8/2025 cũng xác định, sau khi biết có tình trạng phá rừng trái phép, Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Ba Bể đã mật phục từ ngày 19/4 đến ngày 20/5/2025. Sau đó đơn vị chưa thường xuyên trực tiếp tuần tra, kiểm tra địa bàn để nắm tình hình dẫn đến tiếp tục để lâm tặc chặt hạ thêm 16 cây gỗ nghiến.
Về trách nhiệm, bên cạnh việc không kiểm tra, phát hiện kịp thời, lập hồ sơ xử lý, lãnh đạo Vườn Quốc gia Ba Bể chưa báo cáo kịp thời cấp trên khi tiếp nhận thông tin báo cáo của Hạt Kiểm lâm trực thuộc.
Tình trạng phá rừng xảy ra trong thời gian dài nhưng chủ rừng không báo cáo kịp thời cấp có thầm quyền để có biện pháp ngăn chặn, xử lý. Ảnh: NT.
Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, ngày 9/8/2025, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ra Quyết định số 494/QĐ-UBND tạm đình chỉ công tác đối với ông Triệu Thế Khôi, Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Ba Bể.
Cơ quan cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên cũng đã khởi tố vụ án hình sự vi phạm các quy định khai thác, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản xảy ra từ tháng 3/2025 đến tháng 7/2025 tại khu vực rừng đặc dụng Vườn quốc gia Ba Bể.
