Phân tích dữ liệu từ Global Plastic Hub, nền tảng mở do UNEP và Global Partnership on Plastic Pollution (GPAP) cùng vận hành, cho thấy trong giai đoạn 2010-2019, phần lớn lượng rác thải nhựa bị quản lý sai cách, rò rỉ ra đại dương và trôi dạt đến các bờ biển khác đến từ 5 quốc gia phát thải nhựa hàng đầu.
Bên cạnh đó, trong số 10 quốc gia đứng đầu danh sách phát thải nhựa, có tới 7 quốc gia nằm ở châu Á, cho thấy khu vực này là “điểm nóng” trong khủng hoảng rác thải nhựa đại dương toàn cầu.
Nếu không có biện pháp ngăn chặn, đến năm 2040, lượng rác thải nhựa đổ ra đại dương hằng năm có thể tăng gần gấp ba, lên 29 triệu tấn, tương đương 50 kg cho mỗi mét bờ biển toàn cầu. Ảnh: UNDP.
Theo số liệu, Trung Quốc là quốc gia đứng đầu với hơn 2,68 triệu tấn rác nhựa rò rỉ ra biển, tiếp theo là Philippines với 1,7 triệu tấn và Ấn Độ với 966.000 tấn. Việt Nam cũng nằm trong nhóm 10 quốc gia phát thải nhựa đại dương lớn nhất, xếp thứ 7 với hơn 484.000 tấn. Các nguyên nhân chính gồm tốc độ đô thị hóa nhanh, tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, trong khi hệ thống quản lý rác thải chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế.
Rác thải nhựa không dừng lại ở phạm vi quốc gia - nhiều mảnh vỡ bị dòng hải lưu, gió và thủy triều cuốn đi hàng nghìn km, tích tụ tại các “điểm nóng” rác thải trên biển. Một trong những nơi đáng chú ý là Vòng rác Thái Bình Dương với diện tích lên tới 1,6 triệu km2, được coi là “bãi rác nổi” lớn nhất thế giới.
Hệ quả kinh tế từ ô nhiễm nhựa đại dương cũng đáng quan ngại. Ước tính, tình trạng này gây thiệt hại toàn cầu từ 6-19 tỷ USD mỗi năm do ảnh hưởng đến du lịch, thủy sản và hệ sinh thái biển. Trong khi đó, chi phí để ngăn chặn rò rỉ nhựa từ đất liền ra biển tại 38 quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và 10 nước phát thải lớn có thể vượt 86 tỷ USD.
