Quy định mới này được ban hành theo Lệnh sửa đổi về Cấm nhập khẩu của Hải quan 2025. Theo quy định, chỉ những lô phế liệu nhựa từ các quốc gia thành viên Công ước Basel mới được phép nộp hồ sơ xin phê duyệt để vận chuyển sang Malaysia. Toàn bộ phế liệu nhựa nhập khẩu thuộc mã HS 3915 phải đảm bảo ngưỡng tạp chất theo quy định nghiêm ngặt và trải qua khâu kiểm tra bắt buộc. Những quốc gia ngoài Basel, trong đó có Mỹ, sẽ không được xuất khẩu phế liệu nhựa sang Malaysia.
Kể từ tháng 7, Malaysia chính thức áp dụng biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với rác thải nhựa nhập khẩu. Ảnh: EIA.
Rác thải nhựa nhập khẩu, đặc biệt khi phân loại kém hoặc lẫn tạp chất, thường bị xử lý sai cách như đốt, chôn lấp hoặc tái chế không an toàn, gây rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng và môi trường, đồng thời làm suy yếu nỗ lực tái chế trong nước.
Theo đó, giới chuyên gia đánh giá, việc Malaysia loại trừ nhập khẩu phế liệu nhựa từ các quốc gia ngoài Công ước Basel là bước đi “mạnh mẽ và hợp lý”. Quy định này đã gửi thông điệp rõ ràng tới những nước xuất khẩu lớn như Mỹ, Anh và Nhật Bản, vốn lâu nay lợi dụng kẽ hở pháp lý để chuyển gánh nặng ô nhiễm sang nơi khác.
Trước đây, Trung Quốc từng là nơi nhập khẩu hơn một nửa lượng rác thải nhựa toàn cầu cho đến khi chính sách “Thanh gươm quốc gia” (2018) khép lại cánh cửa này. Sau động thái của Bắc Kinh, các quốc gia phát triển đã nhanh chóng chuyển hướng xuất khẩu rác thải nhựa sang Đông Nam Á.
Trong đó, Malaysia nổi lên như điểm đến chính của lượng rác thải nhựa này, dù năng lực xử lý còn hạn chế. Theo báo cáo The Truth Behind Trash (Tạm dịch: Sự thật đằng sau rác thải) của EIA, năm 2020, nước này ghi nhận khoảng 2,7 triệu tấn rác nhựa phát sinh không được xử lý an toàn.
Thực trạng trên khiến chính phủ Malaysia quyết tâm thắt chặt quản lý rác thải nhựa, khẳng định sẽ không để đất nước trở thành “bãi rác toàn cầu”. Các chuyên gia của Cơ quan điều tra môi trường (EIA) nhấn mạnh, từ sau năm 2018, nhiều thương nhân phế liệu đã tìm cách xuất khẩu rác thải nhựa sang những nước có quy định môi trường lỏng lẻo, đẩy gánh nặng ô nhiễm từ Bắc xuống Nam bán cầu. Chỉ riêng tháng 2/2025, Vương quốc Anh đã xuất khẩu 4.200 tấn rác nhựa sang Malaysia.
