Khi Namibia cam kết đẩy nhanh lộ trình loại trừ các hợp chất hydrochlorofluorocarbon (HCFC) gây suy giảm tầng ozone vào năm 2011, đó không chỉ là một sự điều chỉnh chính sách đơn thuần, mà còn là quyết định ở tầm cao nhất của chính phủ nhằm gắn kết hành động môi trường với mục tiêu đạt trung hòa carbon vào năm 2030.
Kế hoạch quản lý loại trừ HCFC (HPMP) của Namibia, được trình tại cuộc họp lần thứ 63 của Ủy ban điều hành Quỹ đa phương thực hiện Nghị định thư Montreal, đã đặt ra một lộ trình đầy tham vọng: loại trừ HCFC sớm hơn nhiều so với yêu cầu toàn cầu, đồng thời giảm mạnh phát thải carbon.
Từ năm 2011, Namibia đã đưa ra cam kết đẩy nhanh lộ trình loại trừ HCFC gây suy giảm tầng ozone. Ảnh minh họa: UKRI.
Với sự hỗ trợ quan trọng từ Chính phủ Đức – cơ quan thực hiện song phương của Namibia, tiến trình loại trừ được triển khai theo cách đem lại lợi ích khí hậu lâu dài. Chỉ tính đến năm 2015, Namibia đã cắt giảm 36% mức tiêu thụ HCFC, gấp hơn ba lần so với yêu cầu trong Nghị định thư Montreal. Đến năm 2020, con số này vượt ngưỡng 90%, cao hơn nhiều so với cam kết. Giờ đây, khi giai đoạn loại trừ cuối cùng đã gần hoàn tất, Namibia cho thấy rằng một khung khổ pháp lý chặt chẽ, đi kèm đào tạo toàn ngành và các biện pháp khuyến khích hợp lý, có thể tạo ra cả lợi ích môi trường lẫn kinh tế bền vững.
Mô hình toàn diện cho thành công trong loại trừ
Thành công của Namibia đến từ Kế hoạch loại từ HFCF được thiết kế chặt chẽ, vừa bảo đảm cắt giảm nhanh chóng, vừa trang bị cho ngành công nghiệp và kỹ thuật viên công cụ cần thiết để chuyển đổi suôn sẻ. Trụ cột đầu tiên là tăng cường quản lý, trong đó các nhân viên hải quan được đào tạo để nhận diện hàng nhập khẩu chứa HCFC, đồng thời áp dụng hệ thống cấp phép và hạn ngạch nhằm ngăn chặn buôn lậu.
Phát triển năng lực kỹ thuật là yếu tố then chốt thứ hai. Các chương trình đào tạo quốc gia giúp kỹ thuật viên RAC nắm vững kỹ năng sử dụng các chất thay thế có tiềm năng làm nóng toàn cầu thấp (GWP thấp) như amoniac và CO2. Các bộ công cụ cũng được phân phát để hỗ trợ chuyển đổi hệ thống cũ. Song song đó, doanh nghiệp và người tiêu dùng được khuyến khích nâng cấp thiết bị lạc hậu, kém hiệu quả, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giải pháp làm mát tiết kiệm năng lượng.
Yếu tố thứ ba là nâng cao nhận thức. Các chiến dịch truyền thông đã giúp cộng đồng doanh nghiệp hiểu rõ không chỉ tác hại môi trường của HCFC, mà còn lợi ích tài chính dài hạn từ việc áp dụng công nghệ làm mát sạch hơn. Nhờ sự kết hợp này, Namibia duy trì được động lực mạnh mẽ trên hành trình loại trừ HCFC.
Mở rộng sang hiệu quả năng lượng
Chính phủ Namibia nhìn nhận việc loại trừ HCFC là cơ hội để đi xa hơn mục tiêu tuân thủ. Năm 2023, quốc gia này mở rộng trọng tâm sang cải thiện hiệu quả năng lượng trong khuôn khổ chiến lược loại trừ HCFC, tận dụng nguồn kinh phí được Ủy ban điều hành phê duyệt tại cuộc họp lần thứ 89.
Trong đó, Namibia tiến hành khảo sát thị trường toàn quốc nhằm đánh giá hiệu suất năng lượng của thiết bị RAC, từ đó xây dựng cơ sở dữ liệu cho các bước cải tiến sau này. Các tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu mới được ban hành, kèm theo hệ thống dán nhãn năng lượng để định hướng doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các quy định quản lý cũng được siết chặt, trong khi các chiến dịch nâng cao nhận thức khuyến khích đầu tư vào công nghệ làm mát thế hệ mới.
Bằng cách đẩy nhanh loại trừ HCFC, đồng thời lồng ghép các giải pháp khí hậu và hiệu quả năng lượng, Namibia không chỉ loại bỏ các chất gây hại mà còn định hình một hình mẫu toàn cầu về giải pháp làm mát bền vững, góp phần vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vừa củng cố khả năng chống chịu môi trường.
