Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn - Tổng biên tập Báo Thanh Niên cho biết: Sau gần một năm thực hiện, nhiều quy định của Luật Đất đai đã thu được kết quả tích cực. Pháp luật đất đai từng bước đi vào cuộc sống, khắc phục vướng mắc, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, góp phần phát triển kinh tế và xã hội. Bên cạnh đó, chính sách đất đai đã củng cố niềm tin của người dân, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Tuy nhiên còn bộc lộ không ít những bất cập, chưa phù hợp với chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước ở giai đoạn mới.
Tại hội thảo "Giá đất, thuế đất…thế nào cho hợp lý?" sáng ngày 22/7, nhiều ý kiến cho rằng, bảng giá đất mới hiện nay là quá cao. Ảnh: Đình Du.
Sau sáp nhập, một tỉnh 3 bảng giá đất
Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn phân tích, bất cập lớn nhất hiện nay là tiền chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp lên đất ở còn cao hơn giá trị của chính mảnh đất đó. Nguyên nhân của tình trạng này là theo quy định của Luật Đất đai 2024, bảng giá đất mới thay thế bảng giá đất cũ với giá tăng nhiều lần.
Điển hình, tại TP.HCM, nhiều gia đình không đủ khả năng đóng thuế đất do bảng giá đất mới tăng quá cao, có nơi như Hóc Môn (cũ), cao gấp 38 lần so với bảng giá đất cũ, dẫn đến khoảng cách giữa giá đất ở và đất nông nghiệp bị kéo ra quá xa. Người dân có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp lên đất ở phải đóng số tiền rất lớn, vượt quá khả năng tài chính của họ.
Bảng giá đất mới sẽ được áp dụng đồng loạt trong nửa năm tới. Nếu không sửa đổi, những bất cập tại một số địa phương hiện nay sẽ lan rộng ra cả nước. Chưa kể dù việc sáp nhập các tỉnh, thành đã hoàn tất nhưng nhiều nơi vẫn đang duy trì nhiều bảng giá đất khác nhau. Cụ thể, hHiện nay TP.HCM đang áp dụng song song 3 bảng giá đất của TP.HCM cũ, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương cũ đến hết năm 2025. Đó là lý do Chính phủ đã quyết định sẽ trình sửa Luật Đất đai 2024 trong thời gian sớm nhất.
Ông Võ Anh Tuấn - Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ. Ảnh: Đình Du.
Trình Quốc hội sửa đổi Luật Đất đai ngay trong tháng 10 tới
Tại hội thảo, các chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý trao đổi về những cơ chế, chính sách trong luật Đất đai 2024 cần phải sửa đổi cũng như đề xuất các giải pháp.
Ông Võ Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ: Trong công tác xây dựng bảng giá đất các địa phương, bảng giá đất áp dụng lần đầu sẽ được công bố năm 2026, thời gian tính toán giá đất được giãn ra là để các địa phương điều chỉnh tránh bị sốc sau các thông tin sáp nhập. Trong thời gian có nhiều địa phương điều chỉnh bảng giá đất, rà soát thu hẹp chênh lệch bảng giá đất để tránh tăng giá đột biến ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của người dân. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy ở một số địa phương không điều chỉnh kịp thời hoặc quá cao, gây ra những tác động cho xã hội. Nguyên nhân là do cách tính còn nhiều điểm chưa phù hợp đối với đất nông nghiệp trong khu dân cư.
Việc thực thi, điều chỉnh là thẩm quyền, trách nhiệm của địa phương. Cục đang đề xuất sửa và đang đưa vào sửa Nghị định 71/2024/NĐ-CP và Luật Đất đai trình Quốc hội trong tháng 10, có thể sẽ khắc phục được những khó khăn của các địa phương trong thời gian qua trong việc định giá đất. Các ý kiến tại hội thảo là cơ sở để Cục nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn. Trong các định hướng, cơ bản sẽ áp dụng bảng giá đất kèm theo các hệ số điều chỉnh, dự kiến bảng giá đất sẽ có giá trị trong 5 năm, còn hệ số điều chỉnh sẽ được xem xét và điều chỉnh hàng năm.
Đại diện công ty Việt An Hòa cho rằng cách tính giá đất, thuế đất hiện nay là quá cao. Ảnh: Đình Du.
Tại hội thảo, ông Lê Khánh Quang - Tổng Giám đốc Công ty Việt An Hòa cho rằng: Cách tính giá đất, thuế đất hiện nay là quá cao. Đối với người dân, họ có quyền sử dụng đất, khi làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng mà thuế đất 100% thì không hợp lý, mức phù hợp có thể từ 30 đến 40%. Mục đích của quản lý nhà nước về đất đai là tránh đầu cơ và tạo điều kiện cho người dân có cơ hội sở hữu một nơi an cư, nhưng với cách tính giá đất, thuế đất hiện nay, người nghèo khó có thể mua được đất để xây nhà. Vì vậy, kiến nghị sau khi có bảng giá đất năm 2026 thì hàng năm điều chỉnh không vượt quá 20%, nếu vượt quá 20% phải tính toán lại, rà soát lại xem khu vực đó như thế nào.
