“Nợ” đất tái định cư
Tại xã Duy Nghĩa (TP. Đà Nẵng), địa phương đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư cho 8 dự án tại khu vực vùng Đông. Các dự án gồm: xây dựng 3 tuyến đường trục chính thuộc khu dân cư làng chài Duy Nghĩa; đường dẫn 129 (đường dẫn cầu Cửa Đại); Khu tái định cư Duy Hải (giai đoạn 1); Khu tái định cư Nồi Rang (giai đoạn 1); Khu tái định cư Duy Hải (giai đoạn 2); tuyến đường nối khu dân cư Duy Hải lên cầu Trường Giang (ĐH6b.DX); tuyến nối từ đường 129 đi khu tái định cư Duy Hải (giai đoạn 2); tuyến đường nối ĐH6.DX đi khu tái định cư Nồi Rang. Tổng kinh phí bồi thường của các dự án này là 211,94 tỷ đồng, ảnh hưởng khoảng 1.723 hộ dân, với tổng diện tích thu hồi 174,5 ha.
Theo ông Phạm Được, Chủ tịch UBND xã Duy Nghĩa, quá trình triển khai các dự án cũng như thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư vẫn còn nhiều tồn tại, vướng mắc, khiến tiến độ giải phóng mặt bằng chậm hơn nhiều so với kế hoạch đề ra. Bên cạnh đó, việc bàn giao các dự án từ Ban Quản lý Khu Kinh tế mở Chu Lai (nay là Ban Quản lý các Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh) và Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Kỳ Hà Chu Lai Quảng Nam về UBND huyện (cũ) trước đây cũng phát sinh nhiều khó khăn.
Hiện trên địa bàn TP. Đà Nẵng đang có 118 dự án khu tái định cư với tổng quy mô khoảng 620 ha. Ảnh: L.A.
Ông Phạm Được cho biết, địa phương đã đề nghị UBND TP. Đà Nẵng chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể nhằm tháo gỡ các tồn tại liên quan đến việc ghi thu, ghi chi tiền sử dụng đất tại các khu tái định cư phục vụ Dự án Khu nghỉ dưỡng Nam Hội An. Đồng thời, đề nghị giải quyết việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân đã được bố trí tái định cư nhưng còn vướng mắc về nghĩa vụ tài chính, phù hợp với kết luận của Thanh tra thành phố và kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước.
“Thành phố sớm xem xét, chỉ đạo tháo gỡ các khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư đối với Dự án Khu nghỉ dưỡng Nam Hội An, đặc biệt là việc hoàn thiện, đầu tư đồng bộ các khu tái định cư để đáp ứng nhu cầu di dời, giải tỏa của người dân. Bên cạnh đó, cần giải quyết dứt điểm các trường hợp thu hồi đất “da beo”, thu hồi đất nhưng chậm triển khai dự án, gây khó khăn trong quản lý hiện trạng và phát sinh khiếu nại”, ông Được chia sẻ.
Tuy nhiều nhiều khu tái định cư chưa hoàn thành ảnh hưởng đến chính sách chăm lo đời sống người dân của thành phố. Ảnh: L.A.
Tương tự, tại thôn Phò Nam (phường Hải Vân), hàng chục hộ dân đã bàn giao đất để triển khai các dự án trọng điểm, trong đó có dự án mở rộng đường DT601, nhưng đến nay vẫn chưa được bố trí đất tái định cư. Cuộc sống của người dân rơi vào cảnh tạm bợ, thiếu thốn. Mỗi khi mưa bão xảy ra, nhiều hộ phải đi tránh trú nhờ do nơi ở không đảm bảo an toàn.
Đồng bộ giải pháp để gỡ vướng
Theo báo cáo của Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Đà Nẵng, hiện trên địa bàn thành phố có 118 dự án khu tái định cư với tổng quy mô gần 620 ha, tổng mức đầu tư hơn 5.065 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay chỉ khoảng 20 dự án đã hoàn thành, số còn lại đang trong giai đoạn triển khai hoặc chờ triển khai.
Qua rà soát, hầu hết các dự án tái định cư đang và sẽ triển khai đều gặp khó khăn liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, thay đổi quy định pháp luật và thiếu vật liệu san lấp. Những vướng mắc này đã tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện, khiến nhiều dự án chậm tiến độ, thậm chí có dự án thi công dở dang rồi phải tạm dừng, chưa xác định thời điểm tái khởi động.
Về quỹ đất tái định cư, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố hiện đang quản lý 15.249 lô đất chưa bố trí, thuộc 383 dự án. Trong khi đó, theo kế hoạch giải phóng mặt bằng năm 2026, thành phố dự kiến triển khai 406 dự án, với khoảng 10.184 hồ sơ đất ở cần thu hồi, nhu cầu quỹ đất tái định cư ước tính khoảng 20.368 lô.
Người dân thôn Phò Nam, phường Hải Vân mong muốn được sớm tái định cư. Ảnh: L.A.
Trước thực trạng này, Trung tâm Phát triển quỹ đất kiến nghị UBND thành phố cho phép điều chuyển linh hoạt quỹ đất tái định cư giữa các dự án nhằm khai thác hiệu quả các lô đất dôi dư; đồng thời tập trung tháo gỡ vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và hoàn thiện các thủ tục pháp lý đầu tư.
Thực tế cũng cho thấy việc phân bổ quỹ đất tái định cư hiện nay còn mang tính cục bộ, chịu tác động bởi yếu tố lịch sử và đặc thù của từng dự án. Trước vấn đề này, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Phạm Đức Ấn yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương chủ động xây dựng kế hoạch dài hạn về tái định cư, gắn với quy hoạch đô thị, nông nghiệp và mục tiêu phát triển bền vững.
Chủ tịch UBND thành phố cũng giao các sở, ban, ngành tập trung xử lý các vướng mắc thuộc thẩm quyền, đặc biệt là công tác đo đạc, kiểm đếm, rà soát lại quy hoạch các khu tái định cư; đồng thời có tầm nhìn dài hạn trong việc tạo lập quỹ đất tái định cư và quỹ đất sạch phục vụ thu hút đầu tư.
Bên cạnh đó, các ban quản lý dự án được yêu cầu chủ động sử dụng hiệu quả quỹ đất thuộc phạm vi quản lý, tổng rà soát quỹ đất công chưa có nhu cầu sử dụng để tham mưu phương án khai thác phù hợp. Đối với những khó khăn trong công tác tái định cư, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng yêu cầu các ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ để sớm bố trí tái định cư, bảo đảm ổn định đời sống cho người dân trong khu vực dự án.
