Thực hiện dự án Khuyến nông Trung ương ‘‘Xây dựng mô hình sản xuất khoai tây nguyên liệu gắn với hệ thống tiêu thụ sản phẩm tại một số vùng trồng chính”, Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) đã xây dựng thành công 6 mô hình cơ giới đồng bộ canh tác cây khoai tây vụ đông tại các tỉnh Thanh Hoá, Ninh Bình, Bắc Ninh và Hưng Yên.
Mô hình cơ giới hoá đồng bộ canh tác cây khoai tây tại xã Ngọc Lâm, Hưng Yên. Ảnh: Hải Tiến.
Hiệu quả sản xuất tăng 40 - 45%
Dự án đã tiến hành trồng 60ha khoai tây các loại. Trong đó có 4/6 mô hình trồng 45ha giống khoai tây FL2215 cho chế biến công nghiệp, thực hiện tại các thôn Nga Trung (Nga Sơn, Thanh Hoá); An Lộng (Ngọc Lâm, Hưng Yên); An Mỹ, xã Trung Kênh và tổ dân phố Khôi, phường Tân An (Bắc Ninh). Có 2/6 mô hình trồng giống khoai tây KT7 cho thị trường ăn tươi, quy mô sản xuất 15ha, triển khai tại các thôn Trực Mỹ, xã Yên Cường và Ninh Vinh Trạch, xã Ninh Giang, Ninh Bình.
Hiện cây khoai tây đang phát triển tốt, củ tăng trọng nhanh, cho thu hoạch xung quanh Tết Nguyên đán, năng suất ước đạt 20 - 25 tấn củ/ha, tổng sản lượng củ đạt 1.400 -1.500 tấn, hiệu quả sản xuất tăng so với đối chứng (canh tác theo phương pháp truyền thống) từ 40 - 45%.
Mô hình cơ giới hoá đồng bộ sản xuất khoai tây tại xã Nga Trung, Thanh Hoá. Ảnh: Hải Tiến.
Ông Hoàng Văn Giáp ở thôn Trực Mỹ (xã Yên Cường, Ninh Bình) cho biết, do vụ đông năm nay mưa nhiều, phải xuống giống khoai tây muộn hơn năm trước gần 1 tháng nhưng năng suất củ dự kiến vẫn đạt hơn 22 tấn/ha nhờ có rét đậm và muộn, độ ẩm không khí cao, chênh lệch nhiệt độ ngày - đêm lớn.
Theo đó, ông Giáp trồng 1.260m2 khoai tây KT7 trong mô hình, dự kiến thu được 2,9 tấn củ, tương ứng năng suất đạt 23 tấn/ha, doanh thu ít nhất ước đạt 32 triệu đồng, lợi nhuận khoảng 11 triệu đồng, hiệu quả sản xuất tăng 48% so với các ruộng khoai tây đối chứng.
Ông Đoàn Trường Vinh ở thôn An Lộng (Ngọc Lâm, Hưng Yên) cho biết, vụ đông năm nay ông trồng 0,2ha khoai tây FL2215, ước thu được 4,8 tấn củ, đã được Công ty TNHH Phát triển Thương mại giống cây trồng Đức Minh (Hải Phòng) cam kết bao tiêu với giá 8.000 - 10.000 đồng/kg. Với giá này, trừ hết chi phí ông có lợi nhuận 20 - 21 triệu đồng, hiệu quả sản xuất tăng 45% so với canh tác khoai tây theo phương thức truyền thống.
Ông Vinh khẳng định vậy vì ông đã khảo sát đối sánh ruộng khoai của gia đình với các mô hình tương tự ở xã Thái Tân và Hồng Phong (Hải Phòng), Hưng Hà (Hưng Yên). "Sản xuất khoai tây trong mô hình, làm chơi lại được ăn thật vì toàn bộ quá trình canh tác, gồm làm đất, lên luống, xẻ rãnh, bón phân, đặt củ, vun xới, tưới nước nhỏ giọt hoặc phun mưa, phòng trừ sâu bệnh và bới đất lật củ đều có máy móc thực hiện thay người, nhà nông chỉ cần thăm đồng và nhặt khoai đóng bao, kể cả bán sản phẩm cũng được Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm giúp kết nối với các doanh nghiệp bao tiêu trọn gói tại ruộng", ông Vinh phấn khởi.
Phun thuốc phòng trừ sâu bệnh cho cánh đồng khoai tây trong mô hình bằng thiết bị bay kkông người lái. Ảnh: Đạt Thoại.
Hướng đi tất yếu
Theo Ths Nguyễn Đạt Thoại (Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm), cơ giới hoá đồng bộ trong sản xuất khoai tây là hướng đi tất yếu giúp giải quyết bài toán thiếu hụt lao động nông nghiệp chất lượng cao, đồng thời giúp nhà nông thay đổi tư duy sản xuất manh mún nhỏ lẻ, tự sản tự tiêu sang sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, liên kết với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm đầu ra ổn định gắn với chuỗi giá trị.
Mặt khác giải phóng được lao động thủ công, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập, góp phần hình thành chuỗi quản lý sản xuất - tiêu thụ giữa nông dân, tổ hợp tác/hợp tác xã, tổ khuyến nông cộng đồng với doanh nghiệp.
Ths Thoại cho biết tiềm năng phát triển sản xuất khoai tây ở nước ta còn rất lớn, hiện cả nước mới trồng được gần 200.000ha khoai tây, chủ yếu là khoai tây ăn tươi (chiếm 60 - 70% tổng sản lượng), trong khi riêng nhu cầu khoai tây cho các nhà máy chế biến trong nước đã cần khoảng 180.000 tấn/năm, hiện mới đáp ứng được 30 - 40% nhu cầu này, còn lại phải nhập khẩu.
Máy xới đất lật củ khoai tây trong mô hình. Ảnh: Hải Tiến.
Nước ta có rất nhiều thuận lợi cho sản xuất khoai tây như không bị cạnh tranh bởi các cây trồng khác, có nhiều loại máy móc cho cơ giới hoá đồng bộ quá trình canh tác, các nhà khoa học trong nước đã chọn tạo được nhiều giống khoai tây năng suất, chất lượng cao cho sản xuất đại trà, sản phẩm sau thu hoạch dễ vận chuyển đi xa, có thể bảo quản tự nhiên dài ngày. Đặc biệt còn có nhiều doanh nghiệp đầu tư chế biến khoai tây trên dây truyền công nghiệp, đây là những nền tảng vững chắc để sản xuất khoai tây nước ta phát triển bền vững.
"Các mô hình sản xuất khoai tây nêu trên đều đã ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với một số doanh nghiệp thu mua chế biến công nghiêp hoặc cung ứng cho thị trường ăn tươi như Công ty TNHH Phát triển Thương mại giống cây trồng Đức Minh (Hải Phòng), Công ty cổ phần Logistics Viettrans, Công ty TNHH Giống và Sản phẩm cây có củ Ngọc Hồi (Hà Nội)... Bước đầu các mô hình đã tạo việc làm, tăng cao thu nhập cho hơn 500 hộ sản xuất trực tiếp và tạo thu nhập cho hàng nghìn lao động gián tiếp khác", Ths Nguyễn Đạt Thoại cho biết.
