Chuyển mình từ vùng đất lịch sử

Biến tiềm năng thành sinh kế bền vững

Hòn Đất được biết đến là một vùng đất giàu dấu ấn lịch sử, nơi từng trải qua nhiều năm tháng chiến tranh gian khổ. Thế nhưng, ẩn sau những mất mát ấy là một miền đất có tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng mà không phải địa phương nào ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng có được.

Với sự giao thoa độc đáo giữa đồng bằng – núi – biển. Nổi bật là địa danh Ba Hòn: Hòn Đất, Hòn Me và Hòn Quéo là chứng nhân của một khói lửa, Hòn Đất đang vươn mình phát triển bằng chính những lợi thế sẵn có.

Từ một vùng đất từng chịu nhiều đau thương trong chiến tranh, sau hơn 50 năm kể từ ngày giải phóng (30/4/1975 – 2025), Hòn Đất đã vươn lên trở thành vùng sản xuất nông nghiệp trù phú. Với 20.000 ha đất canh tác và sản lượng năm 2025 đạt 265.500 tấn, nơi đây được xem là vựa lúa của tỉnh An Giang,

Trên những cánh đồng rộng lớn, nông dân Hòn Đất đang chuyển từ sản xuất truyền thống sang canh tác hiện đại. Các mô hình “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng”, cơ giới hóa đồng bộ, liên kết với doanh nghiệp thu mua giúp giá trị hạt gạo ngày càng nâng lên.

Ở vùng ven biển, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển sang mô hình lúa - tôm. Mùa mưa trồng lúa, mùa nắng thả tôm, tận dụng nhịp điệu tự nhiên của đất trời. Cách làm “thuận thiên” ấy vừa thích ứng biến đổi khí hậu, vừa giảm rủi ro sản xuất. Không ít gia đình từ chỗ bấp bênh nay đã có của ăn của để.

Song hành với nông nghiệp, thủy sản ngày càng khởi sắc. Tôm sú, tôm thẻ, cua biển, sò huyết… trở thành nguồn thu quan trọng của nhiều hộ dân. Tổng sản lượng khai thác thủy sản  năm 2025 đạt trên 114.200 tấn, sản lượng nuôi trồng thủy sản gần 9.500 tấn. Sự đa dạng sinh kế giúp cho Hòn Đất vững vàng hơn trước biến động thị trường.

Bà Phạm Thu Thủy, Chủ tịch UBND xã Hòn Đất chia sẻ: “Thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho Hòn Đất những tài nguyên vô giá, đây là tiềm năng, lợi thế rất lớn để địa phương phát triển kinh tế - xã hội. Hòn Đất không chỉ là vùng sản xuất nông nghiệp mà đang từng bước chuyển mình để trở thành một điểm đến mới, một không gian phát triển đa ngành, nơi du khách có thể chạm vào lịch sử và cảm nhận được mạch sống hiện đại của nông thôn mới”.

Nông nghiệp mở lối cho du lịch xanh

Hòn Đất đang chuyển mình mạnh mẽ giữa lòng tỉnh An Giang mới. Đến với Hòn Đất, đứng dưới chân tượng đài nữ anh hùng liệt sỹ Phan Thị Ràng (nguyên mẫu của nhân vật chị Sứ trong tác phẩm Hòn Đất),  mới cảm nhận rõ sự linh thiêng của lịch sử quyện với hơi thở của hiện tại. Những hang động, căn cứ cách mạng năm xưa giờ đây trở thành điểm tựa tinh thần, là “tài nguyên vô giá” để phát triển du lịch về nguồn. 

Đặc biệt, những người trước đây đã từng xông pha nơi chiến trường nay trở về quê hương trở thành lực lượng tiên phong đầu tư mô hình nông nghiệp công nghệ cao, phát triển du lịch.

Một buổi sáng ở Kênh 1, ấp Đầu Doi, cựu chiến binh Trần Quốc Toàn -  người tiên phong đầu tư nông nghiệp công nghệ cao giữa vùng đất vốn quen với cây lúa cho biết, cách đây 6 năm ông mạnh dạn bỏ hàng trăm triệu đồng dựng nhà màng rộng 1.200m² để trồng dưa lưới. Ban đầu không ít người nghi ngại, nhưng rồi hiệu quả đã trả lời tất cả. Mỗi năm làm được 4 vụ, sau khoảng 60 ngày là thu hoạch, doanh thu khoảng 150 triệu đồng/vụ, trừ chi phí còn lãi 80 - 90 triệu đồng. “Đầu tư nông nghiệp công nghệ cao chi phí ban đầu lớn nhưng bù lại năng suất cao, đầu ra ổn định, mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều so trồng lúa đơn thuần”, ông Toàn chia sẻ.

Cách nhà ông Toàn không xa, bà Phạm Thị Tình cũng đang tất bật chăm sóc vụ dưa đầu năm 2026, khi những trái dưa trong nhà lưới đã vào giai đoạn chuẩn bị thu hoạch. Nhờ hệ thống tưới nhỏ giọt và điều khiển tự động, công việc trở nên nhẹ nhàng, nhiều khâu có thể theo dõi ngay trên điện thoại. Chỉ sau khoảng 60 ngày, mỗi vụ cho sản lượng khoảng 6 tấn, với giá bán gần 27 triệu đồng/tấn.

Điều ấn tượng nhất không chỉ là con số lợi nhuận, mà là tư duy kinh tế tuần hoàn. Sau mỗi vụ thu hoạch, bà Tình tận dụng giá thể để trồng rau màu, tạo nên một chu trình khép kín, không chất thải. Đây chính là mô hình “nông nghiệp xanh” mà du khách cực kỳ ưa chuộng khi đến tham quan. Du khách có thể tự tay hái dưa, thưởng thức tại chỗ và tìm hiểu về quy trình sản xuất sạch.

Khởi đầu từ một mô hình thử nghiệm, giờ đây khu vực này đã xuất hiện hàng chục nhà lưới, nhà màng nối tiếp nhau. Những mô hình này đang biến Hòn Đất thành một bảo tàng sống động về nông nghiệp hiện đại của tỉnh An Giang. 

Hòn Đất hôm nay đang khơi dậy những tiềm năng ngủ quên để khẳng định vị thế. Đến với Hòn Đất, khách du lịch sẽ được tận hưởng những giá trị đặc biệt về chiều sâu lịch sử và bản sắc văn hóa; được trải nghiệm làm nông dân, thu hoạch tôm, hái trái cây hay trực tiếp tham gia các mô hình nông nghiệp công nghệ cao.

Sự giao thoa nhịp nhàng giữa nông nghiệp hiện đại và du lịch sinh thái không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn thắp sáng khát vọng về một tương lai xanh bền vững.