Nhiều rào cản cần được tháo gỡ
Phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng", Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Đến hết tháng 6/2026, cả nước có 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đăng ký hơn 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp đóng góp trên 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm tỉ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.
Tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 cũng tăng lên 42,6%, phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang dần được cải thiện.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp. Ảnh: Chinhphu.vn.
Dù số lượng doanh nghiệp tiếp tục tăng, quy mô vốn ngày càng mở rộng và đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế, song mối liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) còn khá lỏng lẻo. Sự kết nối giữa các khu vực chưa đủ chặt chẽ để hình thành các chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng trong nước có khả năng lan tỏa, tạo động lực cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Không chỉ vậy, các doanh nghiệp cũng đối mặt với khó khăn về về thể chế và tổ chức thực hiện; tiếp cận nguồn lực, đặc biệt là vốn và đất đai; chi phí sản xuất, kinh doanh và dòng tiền; áp lực từ thị trường và chuỗi cung ứng; hạn chế về khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực.
Hiện nay doanh nghiệp tư nhân chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp và nắm giữ 78,2% tổng vốn đăng ký, tiếp tục là lực lượng chủ lực trong huy động nguồn lực xã hội, tạo việc làm và đóng góp ngân sách. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp tư nhân vẫn có quy mô nhỏ và vừa, còn hạn chế về vốn, đất đai, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và khả năng tiếp cận thị trường, khiến tiềm năng chưa được phát huy đầy đủ.
Nhiều doanh nghiệp đang chuyển đổi dây chuyển theo hướng hiện đại hơn. Ảnh: Trung Nguyên.
Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp Nhà nước chỉ có 695 doanh nghiệp nhưng nắm giữ nhiều nguồn lực quan trọng trong các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, viễn thông, hạ tầng, vận tải, tài chính và quốc phòng, an ninh. Năm 2025, tổng tài sản của khu vực này đạt khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu khoảng 2,02 triệu tỷ đồng, doanh thu khoảng 2,9 triệu tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế khoảng 261 nghìn tỷ đồng. Mặc dù khu vực này giữ vai trò bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và triển khai nhiều dự án trọng điểm nhưng hiệu quả hoạt động của khu vực này vẫn còn phân hóa, tiến độ đầu tư ở một số doanh nghiệp còn chậm, đặc biệt khả năng dẫn dắt và kết nối với khu vực doanh nghiệp tư nhân chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ.
Khu vực FDI, giữ vai trò quan trọng trong chế biến, chế tạo, xuất khẩu và công nghệ. Cả nước hiện có 41.874 doanh nghiệp đang hoạt động với 47.132 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký trên 562,7 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt hơn 34,65 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt trên 13 tỷ USD, tăng 11,2%. Tuy nhiên, liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng và tỷ lệ nội địa hóa vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với quy mô vốn đầu tư và các chính sách ưu đãi.
Xây dựng cơ chế hợp tác thực chất giữa ba khu vực doanh nghiệp
Để khắc phục những điểm nghẽn trên, Bộ Tài chính đề xuất thiết lập cơ chế liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI. Theo đó, cần ưu tiên phát triển các chuỗi giá trị trong những lĩnh vực có khả năng lan tỏa lớn như năng lượng, logistics, công nghiệp hỗ trợ, chế biến - chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi xanh, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng tính tự chủ của nền kinh tế.
Thủ tướng Chính phủ chủ trì Hội nghị. Ảnh: Chinhphu.
Tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung phát huy vai trò của từng khu vực doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy sự liên kết thực chất giữa ba khu vực. Doanh nghiệp nhà nước phải giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực chiến lược, đi đầu về đầu tư, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và tạo thị trường cho doanh nghiệp trong nước.
Đối với khu vực tư nhân, tiếp tục tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng trong tiếp cận các nguồn lực, cơ hội đầu tư, đấu thầu và mua sắm công; đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp lớn phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Với khu vực FDI, định hướng là chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chất lượng, gắn các chính sách ưu đãi với yêu cầu chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển hệ thống doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.
Cùng với đó, các bộ, ngành được giao xây dựng cơ chế hợp tác thực chất giữa ba khu vực doanh nghiệp thông qua các chương trình, dự án, hợp đồng và đơn hàng cụ thể, lấy kết quả liên kết, tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng tạo ra trong nước làm thước đo hiệu quả. Đây được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để hình thành các chuỗi giá trị nội địa bền vững, nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
