Theo ghi nhận của báo Nông nghiệp và Môi trường, các doanh nghiệp kỳ vọng việc vận hành sàn giao dịch carbon không chỉ tạo cơ chế trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon mà còn góp phần hình thành tín hiệu giá cho phát thải, khuyến khích đầu tư vào các dự án giảm phát thải. Đây được xem là bước đi quan trọng để chuyển mục tiêu phát thải ròng bằng "0" thành động lực phát triển kinh tế xanh.
Giá cao nhất 136.000 đồng/đơn vị hạn ngạch ghi nhận vào thời điểm sàn vừa mở cửa, giá đóng cửa phiên trùng với mức giá thấp nhất 130.000 đồng/đơn vị hạn ngạch. Nguồn: HNX.
Ông Nguyễn Văn Tuyên, Trưởng phòng Bộ phận Logistics, Công ty Cổ phần Thép Posco Yamato Vina: Tối ưu hóa chi phí xuất khẩu tới những nước có giá carbon cao.
Khi sàn giao dịch vừa chính thức vận hành, POSCO Yamato Vina đã mua khối lượng hơn 100 đơn vị hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tương đương hơn 100 tấn CO2tđ. Mức giá khớp lệnh thời điểm đó là 136.000 đồng/tấn hạn ngạch.
Tại các thị trường carbon đã phát triển khác như Hàn Quốc hay châu Âu, giá hạn ngạch cao hơn rất nhiều, dao động tầm 10 - 15 euro, thậm chí tại châu Âu có thể lên tới 20 euro hoặc cao hơn cho mỗi hạn ngạch. Các doanh nghiệp có thể khai thác tiềm năng, đầu tư ngay để tiết kiệm hạn ngạch, tạo tín chỉ carbon hay mua các hạn ngạch "nội địa giá tốt" từ bây giờ. Tôi hy vọng thị trường carbon Việt Nam sẽ trở nên sôi động và phát triển mạnh mẽ hơn.
Vì sản phẩm của POSCO Yamato Vina được xuất khẩu sang thị trường châu Âu và các nước trên toàn thế giới, nên việc đáp ứng đầy đủ tất cả các chứng chỉ, rào cản kỹ thuật theo yêu cầu của nước sở tại là điều kiện bắt buộc để chúng tôi có thể thâm nhập và giữ vững thị phần tại các thị trường khó tính này. Cụ thể, chúng tôi đã có chứng chỉ Tuyên bố Sản phẩm Môi trường (EPD), chứng nhận hệ thống kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn ISO 14064, và chứng chỉ theo Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) từ phía châu Âu.
Việc được phân bổ hạn ngạch phát thải và mua hạn ngạch trong nước giúp chứng minh năng lực kiểm kê khí nhà kính và thực hiện các giao dịch bù trừ chính thống ngay tại Việt Nam. Điều này giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý, đồng thời tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp khi xuất khẩu tới những nước có giá carbon cao.
Ông Hoàng Minh Tuấn - Giám đốc Công ty Cổ phần Xi măng Sông Lam (trực thuộc Tập đoàn Xi măng Vissai): Tăng sức cạnh tranh và cơ hội hợp tác với đối tác cùng mục tiêu giảm phát thải
Khi sàn giao dịch carbon vận hành, doanh nghiệp có thể đưa phần hạn ngạch tiết kiệm được nhờ đầu tư giảm phát thải lên sàn mua bán, trao đổi. Từ đó, có thêm nguồn thu quay trở lại đưa vào quá trình sản xuất kinh doanh.
Đặc thù của ngành công nghiệp nặng là hoạt động sản xuất kinh doanh qua các thời kỳ luôn chịu nhiều biến động theo chu kỳ thị trường. Vì vậy, sàn giao dịch carbon chính là một hướng đi mới, một động lực để chúng tôi tối ưu hóa sản xuất, tiết kiệm năng lượng và tìm kiếm thêm nguồn lợi nhuận xanh. Đây cũng là bước chạy đà quan trọng để doanh nghiệp làm quen với thị trường carbon trong nước, từ đó sẵn sàng tiếp cận với các thị trường carbon quốc tế trong thời gian tới.
Trong vòng 20 năm qua, thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp xi măng Việt Nam ngày càng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là tại các khu vực khắt khe như châu Âu và châu Mỹ. Riêng tại thị trường Mỹ, sức mua đã tăng trưởng rất ấn tượng trong suốt 6 năm qua. Việc tham gia sàn giao dịch carbon là minh chứng cho thấy doanh nghiệp đã được cơ quan quản lý nhà nước chứng nhận đủ điều kiện vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường. Từ đó, uy tín của doanh nghiệp trong mắt khách hàng quốc tế sẽ được nâng cao rõ rệt.
Hơn nữa, các đối tác trực tiếp nhập khẩu và sử dụng xi măng của chúng tôi tại nước ngoài cũng là những đơn vị đang tham gia trực tiếp vào sàn giao dịch carbon tại quốc gia sở tại của họ. Việc cùng triển khai các giải pháp giảm phát thải sẽ mở ra hướng đi mới để hai bên liên kết, hợp tác sâu rộng hơn, từ trao đổi công nghệ cho đến giao dịch hạn ngạch carbon.
Ông Nguyễn Tiến Hải, Giám đốc kỹ thuật, Công ty CP Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC): Cầu nối trực tiếp người mua và người bán
Sàn giao dịch sẽ là cầu nối trực tiếp giữa người mua và người bán, giúp các doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch có thể tối ưu hóa chi phí tuân thủ quy định pháp luật về giảm phát thải khí nhà kính ở mức thấp nhất.
Giá cả luôn là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp quyết định đầu tư vào thị trường. Giá phải đạt một mức nhất định mới đủ bù đắp chi phí phát triển, đánh giá và đăng ký các dự án tín chỉ carbon. Theo khảo sát của chúng tôi, mức giá hạn ngạch trong giai đoạn đầu dự kiến khoảng 5 USD/hạn ngạch. Đối với tín chỉ carbon, kinh nghiệm từ các thị trường quốc tế cho thấy giá thường sẽ rẻ hơn một chút so với hạn ngạch phát thải. Do đó, chúng tôi kỳ vọng giá tín chỉ carbon giao dịch trong nước sẽ dao động trong khoảng từ 1-2 USD/tín chỉ.
Tất nhiên, mức giá cụ thể sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: khối lượng giao dịch, thời gian phát hành tín chỉ, loại hình dự án... Ví dụ, các dự án từ điện gió hay năng lượng tái tạo thường dễ tạo tín chỉ hơn nên mức giá có thể thấp hơn một chút. Ngược lại, các dự án như bếp đun cải tiến hoặc các dự án phức tạp hơn sẽ có giá cao hơn do chi phí để tạo ra được một tín chỉ cao hơn.
Trong giai đoạn thí điểm thị trường carbon từ nay đến hết năm 2028, Chính phủ đang áp dụng chính sách phân bổ miễn phí 100% hạn ngạch phát thải cho các doanh nghiệp. Do đó, tôi kỳ vọng bước ngoặt về giá sẽ diễn ra từ ngày 1/1/2029 - thời điểm thị trường chính thức vận hành.
Khi đó, tỷ lệ phân bổ miễn phí sẽ giảm đi và doanh nghiệp bắt buộc phải đấu giá để có được một lượng hạn ngạch nhất định. Nhu cầu mua tín chỉ carbon để bù trừ cho phần hạn ngạch thiếu hụt chắc chắn sẽ tăng cao, kéo theo khối lượng giao dịch và giá sẽ tăng trưởng mạnh mẽ.
Bà Nguyễn Thúy Vi, Quản lý Dự án, Công ty TNHH Green Carbon: Tín hiệu tích cực để đầu tư mở rộng các dự án tạo tín chỉ carbon
Việc khai trương sàn giao dịch carbon trong nước phát đi tín hiệu rất tích cực cho các doanh nghiệp, tổ chức cả trong nước và quốc tế đang triển khai các dự án tín chỉ carbon tại Việt Nam. Điều này giúp họ yên tâm tiếp tục duy trì và mở rộng đầu tư, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp - ngành kinh tế có tỷ trọng phát thải khá lớn, đặc biệt là hoạt động canh tác lúa gạo và các loại cây trồng.
Green Carbon hiện đang triển khai một dự án tạo tín chỉ carbon lớn thông qua phương pháp canh tác lúa xen kẽ (tưới khô xen kẽ - AWD) tại Nghệ An. Dự án này áp dụng Cơ chế tiêu chuẩn Vàng (Gold Standard) và hiện đã thông qua giai đoạn thẩm định. Song song với mục tiêu giao dịch trên thị trường quốc tế, chúng tôi cũng đang đăng ký dự án này theo Cơ chế tín chỉ chung Việt Nam - Nhật Bản (JCM) nhằm hướng tới thị trường trong nước. Ngay khi Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon chính thức mở cửa, cho phép đăng ký tín chỉ, chúng tôi sẽ lập tức tiến hành đăng ký dự án trên hệ thống.
Tuy nhiên, khó khăn hiện tại là chúng tôi cần một cơ chế rõ ràng hơn nữa về việc trao đổi tín chỉ giữa các quốc gia và cơ chế chia sẻ lợi nhuận. Vì Green Carbon hoạt động trong thị trường nông nghiệp, sự đồng lòng của người nông dân là yếu tố quyết định. Nếu có một quy định minh bạch về việc chia sẻ lợi nhuận từ nguồn thu tín chỉ carbon, người nông dân sẽ an tâm tham gia dự án, và doanh nghiệp đầu tư cũng đảm bảo được quyền lợi khi nhận lại nguồn tín chỉ.
Công ty TNHH Green Carbon Vietnam phối hợp cùng Học viện Nông nghiệp Việt Nam và TP. Hải Phòng khảo sát mô hình canh tác lúa giảm phát thải tháng 4/2026. Ảnh: Đinh Mười.
Với 15 dự án tạo tín chỉ lĩnh vực nông nghiệp trải dài từ Bắc vào Nam, công ty muốn đăng ký dự án không chỉ với cơ chế JCM, mà còn hướng tới các cơ chế quốc tế khác như Chương trình bù đắp carbon toàn cầu cho hàng không quốc tế (CORSIA) hay cơ chế Điều 6.2 của Thỏa thuận Paris để đa dạng hóa nguồn hàng hóa tín chỉ carbon. Chúng tôi kỳ vọng thị trường trong nước sẽ mở rộng và liên thông với thị trường carbon quốc tế. Với các công ty quốc tế tham gia trao đổi, Chính phủ cần làm rõ các quy định về việc chuyển đổi tín chỉ giữa các quốc gia cũng như các mức phí liên quan.
Khi các quy định này được cụ thể hóa, tôi tin rằng thị trường carbon của Việt Nam sẽ cực kỳ tiềm năng, không chỉ trong mảng nông nghiệp mà còn ở rất nhiều lĩnh vực khác.
