Linh hoạt trích trữ nguồn nước ngọt
Trên địa bàn Vĩnh Long, ngoài 5 con sông lớn bao bọc còn có hàng trăm con sông, rạch và kênh đào chằng chịt. Mỗi năm, cứ đến mùa khô là người dân ở vùng này, đặc biệt là khu vực ven biển thường xuyên phải chịu cảnh khô hạn, thiếu nguồn nước ngọt để tiêu dùng.
Rút kinh nghiệm từ các mùa hạn mặn trước, năm nay trước khi mùa mưa kết thúc, nguồn nước trên các con sông rạch khi chưa bắt đầu chuyển mặn, thì người dân xứ biển đã sớm chủ động tích trữ nguồn nước ngọt để sinh hoạt và sản xuất trong những tháng mùa khô sắp tới.
Nhiều hộ gia đình đã chủ động mua sắm các phương tiện, vật dụng như: lu, hồ, thùng nhựa để chứa nước ngọt. Trong khi đó, các gia đình có điều kiện khá giả hơn thì xây hồ bê tông chứa đến vài chục khối nước mưa để sử dụng suốt cả mùa khô.
Người dân chủ động tích trữ nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Ảnh: Thanh Bạch.
Đặc biệt, để phục vụ cho cây trồng, vật nuôi, người nông dân còn đầu tư các túi nhựa chứa nước có dung tích lớn, trải bạt trữ nước trong ao mương, đắp đập cục bộ và đào các ao, hồ có diện tích từ vài trăm mét vuông đến vài nghìn mét vuông, bơm nước ngọt vào trữ lại để phục vụ sản xuất.
Điển hình trong số ấy là trường hợp của ông Văn Lộc Bảy ở xã Bảo Thạnh. Ông chia sẻ: “Vừa qua, tôi đã đầu tư hàng chục triệu đồng để xây cả chục ống hồ chứa nước mưa bằng bê tông dùng cho sinh hoạt gia đình. Nếu hạn mặn mùa khô kéo dài, lượng nước mưa trích trữ này sẽ đủ để phục vụ ăn uống và sinh hoạt gia đình”.
Trong khi đó, anh Phan Văn Xuân ở xã Tân Xuân cho rằng, những năm gần đây, người dân biết linh động, linh hoạt trong tích trữ nguồn nước ngọt, và quan trọng nhất vẫn là Nhà nước đầu tư nhiều công trình thủy lợi nên việc sản xuất xuất nông nghiệp được ổn định, đời sống người dân trở nên khấm khá hơn.
Tăng cường các giải pháp ứng phó
Theo ngành Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, do ảnh hưởng biến đổi khí hậu, nguồn tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh nhiều khả năng tác động tiêu cực đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trước tình hình trên, tỉnh đã tăng cường các giải pháp để nâng cao công tác quản lý và xem việc khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn nước trong giai đoạn trước mắt cũng như lâu dài là nhiệm vụ trọng nhằm góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững. Nhờ vậy mà mùa khô năm trước người dân vùng biển vẫn sản xuất cây trồng, vật nuôi khá ổn định, thiệt hại không đáng kể.
Mùa khô năm nay dự báo mặn xâm nhập trên các sông chính ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm. Ảnh: Thanh Bạch.
Tiêu biểu nhất tại vùng biển khu vực Ba Tri có hồ chứa nước ngọt Kênh Lấp (xã Tân Xuân) đã phát huy hiệu quả tích cực. Đây là hồ chứa nước ngọt nhân tạo với quy mô 60 ha, có sức chứa gần 1 triệu mét khối nước ngọt thô. Qua bao mùa hạn mặn, hồ chứa đã góp phần đáp ứng được nhu cầu nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống dân sinh.
Cũng tại nơi đây, Dự án Hồ chứa nước ngọt Lạc Địa với quy mô hơn 120 ha, sức chứa theo thiết kế khoảng trên 2,3 triệu mét khối sắp hoàn thành. Hồ này sẽ tạo nguồn trữ ngọt đáp ứng yêu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân trong khu vực suốt mùa khô trước nguy cơ hạn mặn ngày càng diễn biến phức tạp.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long Võ Văn Ngoan cho biết, với chức năng và nhiệm vụ chuyên môn, mới đây, Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch phòng, chống thiếu nước, hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô đầu năm 2026 trên địa bàn.
Trong đó, tỉnh sẽ tập trung huy động mọi nguồn lực, triển khai đồng bộ các biện pháp ngăn mặn, trữ ngọt, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức chủ động phòng, chống hạn mặn của người dân, nhất là trong việc tích trữ nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và nuôi trồng.
Cũng theo ông Ngoan, trong thực hiện Kế hoạch này, Sở Nông nghiệp và Môi trường có nhiệm vụ kết hợp cùng các cơ quan, đơn vị liên quan và chính quyền địa phương tổ chức khảo sát, duy tu, sửa chữa các công trình bị hư hỏng; nạo vét, khơi thông dòng chảy, đắp đập ngăn mặn… đảm bảo hiệu quả trong việc ngăn mặn, trữ ngọt, tận dụng tối đa nguồn nước, giảm thất thoát, lãng phí nước.
Riêng với sản xuất nông nghiệp, Vĩnh Long sẽ tăng cường thông tin, tuyên truyền, tập huấn hướng dẫn người dân các biện pháp phòng chống, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn trong các lĩnh vực: trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản. Bên cạnh đó, khuyến cáo người dân xuống giống đúng lịch thời vụ và phù hợp với khả năng đáp ứng nguồn nước của từng vùng; sử dụng các giống thích nghi với điều kiện hạn mặn; kiên quyết không để người dân sản xuất ở những khu vực có nguy cơ thiếu nước tưới.
Dự báo mùa khô 2025-2026, mặn xâm nhập vào các sông chính tại Vĩnh Long ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm, độ mặn 4‰ có khả năng xâm nhập cách các cửa sông khoảng 50-60 km, ranh mặn 1‰ xâm nhập sâu nhất trên các sông khoảng 56-71 km. Độ mặn cao nhất tại các trạm có thể xuất hiện trong tháng 3/2026. Trên các sông Hàm Luông, Cửa Đại, Ba Lai, Cổ Chiên xâm nhập mặn sâu nhất ở mức xấp xỉ và thấp hơn mùa khô năm 2024-2025, ở mức tương đương mùa khô 2022-2023; trên sông Hậu xâm nhập mặn sâu nhất ở mức tương đương mùa khô năm 2024-2025.
