Cụ thể, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm năm 2025 là 243.082.392 tấn CO2 tương đương và năm 2026 là 268.391.454 tấn CO2 tương đương.
Từ tổng hạn ngạch này, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng thí điểm phân bổ hạn ngạch cho 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép, 51 cơ sở sản xuất xi măng. Đây là lượng khí nhà kính tối đa mỗi cơ sở được phép phát thải cho năm 2025 và năm 2026.
Các Bộ cũng có trách nhiệm hướng dẫn triển khai thực hiện theo quy định; tổ chức đánh giá, tổng kết quá trình thí điểm, đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật về kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.
Có 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép, 51 cơ sở sản xuất xi măng sẽ được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026. Ảnh minh họa: Thế Duyệt/TTXVN.
Các cơ sở được phân bổ hạn ngạch liên quan trực tiếp đến mục tiêu giảm phát thải đến năm 2030 của 2 lĩnh vực trọng tâm là năng lượng và các quá trình công nghiệp (IPPU). Theo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) cập nhật, Việt Nam cam kết lĩnh vực năng lượng sẽ giảm 64,8 triệu tấn CO2 tương đương bằng nguồn lực trong nước. Con số này có thể tăng lên 227 triệu tấn CO2 tương đương nếu nhận được hỗ trợ quốc tế. Đối với các quá trình công nghiệp, mục tiêu là giảm 27,9 triệu tấn CO2 tương đương bằng nguồn lực trong nước và có thể tăng lên 49,8 triệu tấn CO2 tương đương khi có hỗ trợ quốc tế.
Cơ sở được cấp hạn ngạch phát thải khí nhà kính có thể xem như đã cầm “tấm vé” tham gia thị trường carbon ngay từ giai đoạn thí điểm đầu tiên. Theo Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn và các điểm sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 119/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025, hạn ngạch phát thải là loại hàng hóa chính sẽ được giao dịch trên thị trường carbon (một loại hàng hóa khác là tín chỉ carbon).
Nếu không có thị trường carbon, doanh nghiệp Việt Nam bắt buộc phải đầu tư đầy đủ các biện pháp giảm phát thải để đạt mục tiêu giảm phát thải của lĩnh vực theo NDC mà Việt Nam cam kết thực hiện Thỏa thuận Paris về ứng phó biến đổi khí hậu. Khi có thị trường carbon, áp lực sẽ giảm đi và doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án mua hạn ngạch/tín chỉ bù đắp hoặc đầu tư biện pháp giảm phát thải, làm sao tối ưu nhất trong điều kiện cụ thể của mỗi doanh nghiệp.
Giai đoạn thí điểm thị trường carbon của Việt Nam đến năm 2028 có mục tiêu cốt lõi là giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở phát thải lớn, làm quen với các khái niệm, nguyên tắc và cơ chế vận hành của thị trường các-bon. Vì vậy, hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẽ được phân bổ miễn phí 100%. Các cơ sở có thể vay mượn hạn ngạch giữa các giai đoạn, chuyển giao hạn ngạch chưa sử dụng sang giai đoạn sau.
Các cơ sở cũng có thể sử dụng tín chỉ các-bon từ các dự án thuộc các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon để bù cho lượng phát thải khí nhà kính vượt quá hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ trong 1 giai đoạn cam kết. Số lượng tín chỉ các-bon để bù trừ phát thải không được vượt quá 30% tổng số hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho cơ sở.
Vào cuối mỗi giai đoạn, các cơ sở phải nộp tiền thanh toán cho lượng phát thải khí nhà kính vượt quá số hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ sau khi áp dụng các hình thức đấu giá, chuyển giao, vay mượn, sử dụng tín chỉ các-bon để bù trừ. Ngoài việc phải nộp tiền thanh toán, lượng phát thải khí nhà kính vượt quá lượng hạn ngạch được phân bổ sẽ bị trừ vào hạn ngạch phân bổ cho giai đoạn sau đó. Mặt khác, Nhà nước khuyến khích các cơ sở tự nguyện nộp trả hạn ngạch phát thải khí nhà kính chưa sử dụng hết góp phần thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của quốc gia.
Sau giai đoạn 2025-2026, việc tổ chức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho cơ sở tiếp tục cho giai đoạn 2027-2028 và giai đoạn 2029-2030. Danh mục các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải sẽ thay đổi dựa trên đề xuất của các bộ quản lý lĩnh vực.
