Việt Nam ta vốn không phải là nơi phát sinh của ngựa, tuy vậy, ngựa lại có ở khắp nơi, lên các bản làng miền núi. Mặc dù số lượng ngựa trên đất nước ta không phổ biến như trâu bò kéo cày. Tuy vậy, hình ảnh ngựa cũng in đậm nét trong tâm thức người Việt.
Từ xa xưa, hình tượng con ngựa đã xuất hiện trong nhiều nền văn hóa, mang giá trị tinh thần phong phú và thường đại diện cho những điều đẹp đẽ.
Trong đời sống sản xuất sinh hoạt, ngựa biểu trưng cho sự khôn ngoan, trung thành và tận tụy. Lúc xông pha trận mạc, ngựa lại là hiện thân của sức mạnh, ý chí và lòng kiêu hãnh. Nếu như phương Tây có “con ngựa gỗ thành Troy” – biểu tượng của vinh quang và chiến thắng thì phương Đông có “Ngựa Xích Thố” – biểu tượng của sự phi thường và tinh thần trượng nghĩa. Từ chòm sao “Nhân Mã” trong quan niệm phương Tây đến “tuổi Ngọ” trong quan niệm Á Đông, ngựa luôn đại diện cho trí lực, sự năng động và bứt phá.
Cũng như nhân dân các nước theo văn hóa phương Đông, người Việt quan niệm, ngựa được xem là con vật trung thành với chủ, nên con ngựa của Quan Văn Trường thời Tam Quốc có tên là “ngựa Xích Thố”.
Nhưng có lẽ với người Việt, hình ảnh con ngựa được thể hiện với ý tưởng cao đẹp nhất chính là hình tượng con ngựa chiến mà Thánh Gióng phi từ Châu Cầu Quế Võ đuổi giặc Ân đến Sóc Sơn, nhổ tre đằng ngà đập chết tướng đầu sỏ Thạch Linh, rồi cởi áo để lại phi ngựa về trời. Ngày nay, người dân Việt khi đi qua xã Phù Linh Sóc Sơn, nhìn lên pho tượng Thánh Gióng phì ngựa chiến về trời, mới được xây dựng trên đỉnh núi cao vút, mới thấy hết được hình ảnh cao quý của ngựa, đâu chỉ có kéo xe thồ hàng.
DẪN HIỆN TRƯỜNG: Vâng, thưa quý vị! Trong đời sống văn hoá người Việt, Thánh Gióng không chỉ là nhân vật huyền thoại, mà là biểu tượng kết tinh của sức mạnh cộng đồng, tinh thần quật cường và sức mạnh vươn lên của dân tộc. Những ngày đầu xuân Bính Ngọ, hãy cùng chúng tôi về làng cổ Đường Lâm và ghé thăm một địa chỉ vô cùng thú vị, khám phá hình tượng Ngựa Gióng qua cách tái hiện độc đáo và mới mẻ. làng cổ Đường Lâm
Nguyễn Tấn Phát là người con của mảnh đất “địa linh nhân kiệt” Sơn Tây (Hà Nội), nhưng quê hương anh vốn không phải ở làng cổ Đường Lâm như nhiều người vẫn nghĩ. NĂM NGỌ
Họa sĩ, nghệ nhân thế hệ 8x vốn thừa hưởng gen hội họa, điêu khắc từ ông cha và anh tốt nghiệp Trường đại học Mỹ thuật công nghiệp. Duyên cớ với sơn mài tình cờ mà cũng đặc biệt.
Qua thời gian, với khởi đầu chẳng dễ dàng gì, đến nay, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát đã có cho riêng mình một xưởng điêu khắc các sản phẩm sơn mài đặc sắc.
5 năm trở lại đây, tên anh trở thành một từ khóa được nhiều người tìm kiếm. Nhiều cơ quan báo đài, khách du lịch, sinh viên, học sinh… tìm về cơ sở của anh và tham quan làng cổ Đường Lâm bằng những cách tiếp cận khác trước đó. BÍNH NGỌ
Vài năm trở lại đây, anh đưa sáng tạo ấy vào hình tượng 12 con giáp một cách tung tẩy mà kỹ lưỡng, công phu. Bộ sưu tập mèo độc bản Năm Quý Mão 2023, bộ sưu tập 1.000 tác phẩm mang hình tượng rồng năm Giáp Thìn 2024 và năm 2025 là Bộ tác phẩm "Thạch ong xà" gồm 45 bức tượng có chủ đề về rắn.
KHI SƠN MÀI KỂ CHUYỆN VĂN HOÁ ĐƯƠNG ĐẠI
Câu hỏi 1: Xin chào nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát. Đầu xuân năm mới chúc anh và gia đình nhiều sức khoẻ và bình an. Và câu hỏi đầu tiên, cơ duyên nào giúp anh đến vơi sơn mài và gắn bó suốt hơn 20 năm qua?
Câu hỏi 2: Trong bối cảnh nghệ thuật truyền thống đang có xu hướng bị mai một và mất vị thế, cộng tác động của kinh tế ngày càng khó khăn. Việc gắn bó với một loại hình nghệ thuật có vẻ rất “kén chọn” như sơn mài có phải là quá mạo hiểm? NGUYỄN TẤN PHÁT
Câu hỏi 3: Được biết anh là người tiên phong trong việc kết hợp nghệ thuật truyền thống với du lịch. Anh tổ chức các hoạt động "Đêm Làng Cổ", mang đến trải nghiệm văn hóa độc đáo cho du khách, góp phần phát triển kinh tế đêm cho địa phương. Anh chia sẻ thêm về ý tưởng ban đầu của hoạt động này? Và cho đến nay, theo anh, hoạt động này mang lại giá trị như thế nào?
Câu hỏi 4: Nhiều người nói với tôi, Tấn Phát là nghê sỹ thời 4.0, có nghệ thuật nhưng cũng có thương mại. Anh nghĩ sao về nhận xét này? Có thấy chạnh lòng vì yếu tố thương mại mà người ta nhắc đến hay không?
Câu hỏi 5: 2026 sản phẩm, đó chắc chắn là con số không hề nhỏ. Anh có thể chia sẻ thêm về thời gian chuẩn bị cho bộ sưu tập cũng như bắt đầu từ đâu mà anh có ý tưởng cho bộ sưu tập này?
Câu hỏi 6: Vẫn là câu chuyên nghệ thuật và thương mại. Với số lượng tác phẩm lớn như vậy, liệu yếu tố nghệ thuật có được đảm bảo hạy không? NGUYỄN TẤN PHÁT
Câu hỏi 7: Nhiều năm nay anh đều có những bộ sưu tập đặc biệt gắn với linh vật của năm, liệu đó có phải cách thu hút chú ý của cộng đồng hay còn một lý do nào khác? làng cổ Đường Lâm
Câu hỏi 8: Chia sẻ một chút về dự định tiếp theo? Liệu anh có tiếp tục theo phương thức cũ, năm nào làm bộ sưu tập linh vật năm đó? Và anh có nghĩ, đến lúc nào đó, cách thức này sẽ tạo thành lối mòn cho anh và cho cả người xem? NĂM NGỌ
Vâng, một lần nữa chúc anh luôn sáng tạo và “hấp dẫn” trên con đường nghệ thuật. Năm mới, mã đáo thành công!
