Việt Nam sẽ đối mặt nguy cơ tăng giá điện
Trên thực tế, mối liên hệ giữa xăng dầu và sản xuất điện là rất chặt chẽ. Nhiều nguồn điện hiện nay vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch như nhiệt điện khí và nhiệt điện dầu. Khi giá dầu tăng, giá khí cũng biến động theo, kéo theo chi phí phát điện tăng mạnh. Trong những thời điểm nhu cầu điện cao, việc phải huy động nguồn điện chạy dầu với chi phí đắt đỏ càng làm gia tăng áp lực lên toàn hệ thống.
Xung đột Trung Đông hiện nay đang gây áp lực lên hệ thống nhà máy điện khí. Là đơn vị vận hành Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3&4, Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) cho biết, nếu giá LNG tiếp tục leo thang do rủi ro nguồn cung và chi phí vận tải tăng mạnh, chi phí nhiên liệu cho các nhà máy điện khí LNG có thể tăng lên.
Nguồn cung cấp khí cho Nhà máy điện LNG Nhơn Trạch 3&4 được đảm bảo tới hết tháng 4. Ảnh: Petrotimes.
TS. Nguyễn Thành Sơn, giảng viên Khoa Quản lý Công nghiệp và Năng lượng (Đại học Điện lực) dự báo, nếu kịch bản giá năng lượng tăng mạnh xảy ra, Việt Nam sẽ đối mặt nguy cơ tăng giá điện. Theo ông Sơn, chi phí nhiên liệu đầu vào của hệ thống điện phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu như than và LNG. Khi giá điện tăng, áp lực lạm phát cũng sẽ tăng theo, gây tác động dây chuyền tới toàn bộ nền kinh tế.
Bên cạnh đó, cú sốc xăng dầu cũng làm lộ rõ những điểm yếu tồn tại lâu nay. Trước hết là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nhiên liệu nhập khẩu khiến hệ thống điện dễ bị tổn thương trước biến động thị trường quốc tế. Dù năng lượng tái tạo đã phát triển nhanh trong những năm gần đây, nhưng tính ổn định chưa cao, trong khi nhiệt điện vẫn đóng vai trò chủ lực...
Tăng cường năng lực sản xuất điện trong nước
Từ xung đột Trung Đông, bài học lớn đặt ra là cần tái cấu trúc hệ thống điện một cách toàn diện. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Trước hết, phải đa dạng hóa nguồn năng lượng. Việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời sẽ giúp tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, để các nguồn năng lượng này phát huy hiệu quả, cần đi kèm với đầu tư vào công nghệ lưu trữ và hệ thống điều độ hiện đại.
Bên cạnh đó, nâng cấp và hiện đại hóa lưới điện truyền tải để tối ưu hóa việc phân bổ nguồn điện, giảm tình trạng quá tải cục bộ và hạn chế lãng phí. Đồng thời, cải cách thị trường điện theo hướng minh bạch và cạnh tranh hơn.
Theo TS. Nguyễn Thành Sơn: Cơ chế quản lý thị trường năng lượng cần được thiết kế theo hướng tạo dư địa chủ động cho doanh nghiệp, thay vì áp dụng các quy định cứng mang tính thời điểm. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp năng lượng linh hoạt hơn trong việc ứng phó với biến động của thị trường quốc tế.
Về lâu dài, TS. Nguyễn Thành Sơn cho rằng, chính sách năng lượng phải hướng tới mục tiêu tăng cường năng lực sản xuất, khai thác trong nước. Chiến lược nhập khẩu năng lượng xây dựng theo hướng ổn định thông qua các hợp đồng dài hạn.
TS Nguyễn Thành Sơn - giảng viên Khoa Quản lý Công nghiệp và Năng lượng (Đại học Điện lực). Ảnh: Phương Thảo.
Ông Sơn khuyến nghị, cơ quan chức năng cần đẩy nhanh triển khai Quy hoạch điện VIII, nhất là những nhà máy điện khí LNG tầm nhìn đến năm 2030. Phát huy vai trò doanh nghiệp nhà nước trụ cột trong lĩnh vực năng lượng theo Nghị quyết 79-NQ/TW, định hướng và dẫn dắt nhóm doanh nghiệp tư nhân. Nhà máy điện khí LNG cũng cần đặt mục tiêu chuyển từ chạy nền sang chạy ở phụ tải trung bình và phủ đỉnh. Tầm nhìn đến năm 2030, biểu đồ phụ tải điện ở Việt Nam có thể sẽ có những thay đổi lớn với sự tham gia mạnh của điện gió, điện mặt trời chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản lượng điện của nền kinh tế. Trong khi đó, đặc trưng của năng lượng tái tạo sẽ chỉ đạt đỉnh trong một khoảng thời gian trong ngày, lúc này điện khí cần bảo đảm bao phủ được phụ tải.
“Cú sốc địa chính trị lần này sẽ trở thành bài học quan trọng để các doanh nghiệp năng lượng Việt Nam tăng tốc đầu tư trong nước, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng trong dài hạn. Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi để sớm tự chủ nguồn năng lượng tái tạo giàu tiềm năng này”, ông Sơn nói.
Để ứng phó nhanh với những diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất điện xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp, trong đó đặc biệt chú trọng việc quản lý, điều tiết hồ chứa nhằm tiết kiệm nguồn nước cho mùa cao điểm.
Tại Chỉ thị 06 , Bộ Công Thương yêu cầu EVN xây dựng phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia hợp lý, đảm bảo cung ứng điện ổn định cho nền kinh tế. Song song đó, TKV và Tổng công ty Đông Bắc cần chủ động kế hoạch khai thác, dự trữ và cung ứng than, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế để kịp thời điều chỉnh chiến lược.
