Nhu cầu giảm
Là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam, Mỹ vẫn giữ vai trò quyết định đối với tăng trưởng của toàn ngành. Tuy nhiên, trong những tháng đầu năm 2026, sức mua tại thị trường này chưa phục hồi như kỳ vọng, tạo thêm áp lực cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.
Số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan cho thấy, tính đến ngày 15/6/2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 7,78 tỷ USD, trong đó sản phẩm gỗ đạt gần 4,99 tỷ USD. Dù duy trì tăng trưởng, hoạt động xuất khẩu vẫn chịu tác động từ sự suy giảm nhu cầu tại các thị trường lớn, đặc biệt là Mỹ.
Dù thị trường Mỹ thu hẹp quy mô nhập khẩu, ngành gỗ Việt Nam vẫn duy trì lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị phần. Ảnh: Hà Linh.
Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC), trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Mỹ đạt 5,17 tỷ USD, giảm 25,8% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy nhu cầu tiêu dùng và nhập khẩu tại thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam vẫn chưa phục hồi.
Khó khăn của thị trường cũng được phản ánh rõ tại doanh nghiệp. Ông Huỳnh Quang Thanh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chế biến gỗ Hiệp Long, cho biết xung đột tại Trung Đông khiến chi phí logistics tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu.
Theo ông Thanh, giá cước vận chuyển một container 40 feet sang Mỹ đã tăng từ khoảng 1.800-1.900 USD lên 4.300-4.500 USD/container; thời gian vận chuyển cũng kéo dài hơn do ảnh hưởng từ tình hình hàng hải quốc tế. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực khi nhiều khách hàng đã quay trở lại đặt đơn hàng mới thay vì chỉ tiêu thụ lượng hàng tồn kho như năm trước. Theo ông Thanh, nếu các tuyến hàng hải quốc tế sớm ổn định, hoạt động xuất khẩu trong mùa cao điểm từ tháng 8 đến tháng 9 sẽ thuận lợi hơn.
Thích ứng để giữ thị phần
Dù nhu cầu nhập khẩu của Mỹ suy giảm, song không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam đánh mất lợi thế cạnh tranh. Theo Bộ Công Thương, dựa trên số liệu của USITC, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu đồ nội thất bằng gỗ của Việt Nam sang Mỹ đạt 2,45 tỷ USD, giảm 21,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức giảm này thấp hơn mức giảm chung của toàn thị trường, nhờ đó thị phần của Việt Nam tăng từ 44,5% lên 47,4%. Bộ Công Thương cho rằng, việc thị phần đồ nội thất bằng gỗ của Việt Nam tiếp tục gia tăng cho thấy sản phẩm gỗ Việt Nam vẫn duy trì được sức cạnh tranh tại thị trường Mỹ bất chấp nhu cầu nhập khẩu của thị trường này chưa phục hồi hoàn toàn.
Nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng đang trở thành hướng đi để doanh nghiệp giữ vững thị phần tại các thị trường xuất khẩu. Ảnh: Hà Linh.
Để thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thay đổi phương thức sản xuất và kinh doanh. Ông Nguyễn Liêm, Tổng Giám đốc Công ty CP Lâm Việt, cho biết doanh nghiệp đã chủ động hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, cập nhật các quy định của thị trường nhập khẩu và thay đổi phương thức kinh doanh để thích ứng với các yêu cầu mới.
Nếu trước đây chủ yếu gia công theo đơn đặt hàng (OEM) cho các thương hiệu Mỹ, thì những năm gần đây doanh nghiệp đã chuyển sang phát triển sản phẩm có thiết kế riêng (ODM), cung cấp cho các hệ thống bán lẻ và mở rộng bán hàng trực tiếp thông qua thương mại điện tử. “Phải thích ứng với từng thời kỳ mới giữ được công ty”, ông Liêm nhấn mạnh.
Theo ông Trần Quốc Mạnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu Thủ công mỹ nghệ Việt Nam, từ nay đến cuối năm, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức khi vừa khôi phục chuỗi cung ứng, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của các thị trường lớn, đặc biệt là thị trường Mỹ. Ông cho rằng chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành gỗ. Cùng với đó, doanh nghiệp cần tăng cường liên kết phát triển vùng nguyên liệu, hợp tác thiết kế sản phẩm và xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh ngay tại những thị trường khó tính như Mỹ.
Bộ Công Thương dự báo xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong nửa cuối năm 2026 vẫn có khả năng duy trì tăng trưởng, dù tốc độ có thể chậm hơn. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt tại các thị trường xuất khẩu lớn, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do sẽ tiếp tục tạo dư địa để ngành gỗ Việt Nam giữ vững thị phần tại Mỹ.
