Giá xăng dầu tăng, người dân, doanh nghiệp chật vật xoay sở
Giá xăng dầu tăng liên tục trong thời gian gần đây làm gia tăng chi phí vận tải, logistics, giá nhiên liệu, khiến chi phí sản xuất của hàng loạt ngành nghề khác tăng theo. Điều này khiến người dân và doanh nghiệp phải tìm nhiều cách xoay xở để thích ứng với mặt bằng chi phí mới.
Chị Lê Ngân (Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ, chỉ trong chưa đầy một tuần, giá một số loại xăng dầu đã tăng hơn 50%, khiến chi phí đi lại của gia đình đội lên đáng kể. Mỗi ngày chị phải di chuyển gần 40 km từ nhà tới cơ quan, trước đây, mỗi tuần tôi đổ xăng khoảng 100 nghìn đồng, nay tăng gấp rưỡi. Thu nhập giảm, trong khi giá xăng tăng mạnh khiến chị phải thắt chặt chi tiêu.
Anh Nguyễn Định (Phúc Lợi, Hà Nội) một lái xe công nghệ cho biết, để đổ đầy bình xăng ô tô hiện phải chi gần 1,4 triệu đồng, trong khi trước đây dù bình cạn anh cũng hiếm khi phải trả quá 1 triệu đồng.
“Giá xăng tăng gần 40% nhưng cước phí gần như không thay đổi. Ngoài tiền xăng còn phải trừ chiết khấu cho hãng, nên thu nhập từ việc chạy xe ngày càng giảm”, anh Định nói.
Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội lo lắng doanh nghiệp cắt giảm quy mô khi giá xăng dầu neo cao. Ảnh: PV.
Không chỉ người lao động, nhiều doanh nghiệp vận tải cũng chịu áp lực lớn khi giá xăng dầu liên tục tăng. Một số doanh nghiệp xe khách tại Hà Nội bỏ điểm trung chuyển đón, trả khách để giảm chi phí. Hãng xe khách FUTA Hà Sơn khai thác hơn 100 xe trên tuyến Hà Nội - Lào Cai và miền Trung đã phải giảm chuyến. Cắt giảm bớt các lượt xe, hướng dẫn hành khách đặt vé ở những khung giờ chính.
Theo Hiệp hội Vận tải Hà Nội (HTA), xăng dầu chiếm khoảng 30 - 40% tổng chi phí của doanh nghiệp vận tải. Giá xăng dầu tăng cao, hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành để hạn chế tăng giá cước, nhằm chia sẻ khó khăn với khách hàng. Tuy nhiên, khi chi phí nhiên liệu tăng quá nhanh, nhiều doanh nghiệp buộc phải tính toán lại phương án kinh doanh. Doanh nghiệp đang cố gắng tối ưu vận hành, điều chỉnh giờ chạy hoặc thay đổi tuyến để tiết kiệm chi phí, đồng thời chờ đợi thị trường sớm ổn định trở lại.
Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội cho biết, xăng dầu không chỉ là hàng hóa tiêu dùng mà còn là đầu vào cơ bản của vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Khi giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian ngắn, chi phí đầu vào của doanh nghiệp lập tức bị đội lên, trong khi khó tăng giá bán hàng, doanh nghiệp phải chấp nhận giảm lợi nhuận hoặc cắt giảm quy mô sản xuất để duy trì hoạt động. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ tăng giá hàng hóa, gây áp lực lạm phát và làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
“Bối cảnh giá năng lượng thế giới còn nhiều biến động, cơ quan quản lý cần tiếp tục có các giải pháp điều hành linh hoạt để giảm bớt tác động tới doanh nghiệp và nền kinh tế. Trước hết, cần sử dụng hiệu quả các công cụ điều tiết như quỹ bình ổn giá, chính sách thuế - phí đối với xăng dầu, đặc biệt là xem xét điều chỉnh hợp lý các sắc thuế trong những giai đoạn giá tăng đột biến nhằm giảm bớt áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người dân”, ông kiến nghị.
Chặn sóng tăng giá
Để kiểm soát giá xăng dầu trong nước, Chính phủ đã chủ động kích hoạt nhiều công cụ điều hành như điều chỉnh thuế, sử dụng quỹ tài chính.
Tại cuộc họp với Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng diễn ra vào chiều 10/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đồng ý với kiến nghị của Bộ Công Thương sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm đúng các quy định; áp dụng ngay trong ngày 10/3.
Theo quy định, việc bình ổn giá xăng dầu được thực hiện qua sự kết hợp giữa điều tiết cung - cầu và các công cụ tài chính, trong đó có Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Nguồn hình thành quỹ bình ổn này được trích lập thông qua giá mua, do người tiêu dùng chi trả (300 đồng một lít) nhưng được quản lý tại doanh nghiệp và việc sử dụng quỹ do nhà điều hành (liên Bộ Công Thương - Tài chính) quyết định tại mỗi kỳ điều hành.
Việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu vào thời điểm này là rất phù hợp, giúp bình ổn giá xăng dầu trong bối cảnh tăng nhanh mà nhu cầu không giảm. Điều này sẽ hỗ trợ cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt hàng ngày.
Đồng thời Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Tài chính đề xuất ngay phương án điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0. Hiện mức thuế bảo vệ môi trường là 2.000 đồng một lít với xăng (trừ ethanol) và dầu là 1.000 đồng. Việc đưa thuế này về 0 đồng sẽ giúp giá xăng giảm tương ứng 1.000 - 2.000 đồng mỗi lít.
Bên cạnh việc kích hoạt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, công cụ thuế cũng được điều chỉnh. Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Tài chính đề xuất ngay phương án điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0. Hiện mức thuế bảo vệ môi trường là 2.000 đồng một lít với xăng (trừ ethanol) và dầu là 1.000 đồng. Việc đưa thuế này về 0 đồng sẽ giúp giá xăng giảm tương ứng 1.000 - 2.000 đồng mỗi lít.
Trước đó, ngày 9/3, Chính phủ ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu. Theo đó, thuế nhập khẩu đối với xăng động cơ và một số nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate được giảm từ 10% xuống 0%. Thuế nhập khẩu ưu đãi với các loại nhiên liệu như diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine cũng được điều chỉnh từ 7% xuống 0%. Một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, p-xylen và các hydrocarbon mạch vòng khác cũng được giảm thuế về 0%.
Góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định mặt bằng giá, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cũng triển khai nhiều giải pháp tập trung vào việc bảo đảm nguồn cung và tăng cường quản lý thị trường.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý giá, Cục đã tăng cường theo dõi, phân tích diễn biến cung - cầu và giá cả mặt hàng thiết yếu, nhất là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu như: Vận tải, logistics, vật liệu xây dựng, lương thực và thực phẩm. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai, niêm yết giá, không lợi dụng biến động chi phí đầu vào để tăng giá bất hợp lý.
Song song với đó, các giải pháp bảo đảm cân đối cung cầu đối với những nhóm hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, năng lượng, điện và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất tiếp tục được chú trọng nhằm duy trì sự ổn định của thị trường. Nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc vi phạm pháp luật về giá, đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường.
Cơ quan chức năng thực hiện nhiều giải pháp ngăn việc tăng giá không hợp lý khi giá xăng dầu tăng. Ảnh: PV.
Các chuyên gia cho rằng, việc kết hợp linh hoạt giữa điều chỉnh thuế và sử dụng quỹ bình ổn giúp giảm biên độ tăng giá xăng dầu trong nước, qua đó hạn chế tác động lan tỏa đến chi phí vận tải, sản xuất và mặt bằng giá chung của nền kinh tế. Song song với đó, các cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục tăng cường giám sát thị trường, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai và niêm yết giá, không lợi dụng biến động chi phí đầu vào để tăng giá bất hợp lý.
Cục Thống kê (Bộ Tài chính) dự báo, nếu giá dầu thế giới duy trì ở mức cao do chiến sự kéo dài, giá nhiên liệu trong nước có thể tăng tương ứng, qua đó tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Theo tính toán sơ bộ của Cục Thống kê, nếu giá dầu tăng mạnh và kéo dài, giá nhiên liệu có thể làm CPI tăng trực tiếp khoảng 1,1 - 2,8 điểm phần trăm tùy theo mức độ và thời gian của xung đột. Cục Thống kê dự báo CPI quý 2/2026 tăng khoảng 4,0% so với cùng kỳ năm trước.
